Tự chủ trong hoạt động khoa học- công nghệ: Muốn chuyển sang doanh nghiệp, phải có thị trường

Theo nghị định, các tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tổ chức dịch vụ KH-CN mới thuộc đối tượng chuyển đổi thành tổ chức KH-CN tự trang trải kinh phí hoặc doanh nghiệp KH-CN. Còn những tổ chức nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu chiến lược chính sách phục vụ quản lý nhà nước thì không phải chuyển đổi.

Trong khi đó, theo lãnh đạo Sở KH-CN các tỉnh, thành thì hiện nay còn nhiều trung tâm, viện nghiên cứu vừa thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản vừa nghiên cứu ứng dụng. “Trong một tổ chức KH-CN vừa nghiên cứu cơ bản vừa nghiên cứu ứng dụng thì phải xác định thế nào để chuyển đổi hay không chuyển đổi”, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam Hoàng Văn Quân thắc mắc.

Ông Quân cho biết, hiện Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam có tới 30% hoạt động công ích như dự báo phòng chống lũ lụt, thiên tai… thì liệu 30% hoạt động công ích này có được tiếp tục cấp kinh phí hoạt động không hay ăn theo các hoạt động khác của viện khi chuyển sang cơ chế tự chủ?

Còn ông Nguyễn Hoàng Hạnh, Phó giám đốc Sở KH-CN tỉnh Tiền Giang cho rằng hiện mỗi sở KH-CN đều có một trung tâm thông tin- tư liệu có vai trò khá quan trọng. Trung tâm này không tạo ra nguồn thu mà phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách. Như vậy, sẽ chuyển đổi theo hình thức nào: sáp nhập hoặc giải thể?

Chuyển sang doanh nghiệp- khó trăm bề

Ông Huỳnh Phước, Phó Giám đốc Sở KH-CN Đà Nẵng, khẳng định: “Với thế mạnh là nghiên cứu khoa học, việc tạo ra nguồn thu là rất khó. Do đó, trước mắt chúng tôi chỉ dám lên đề án chuyển đổi sang cơ chế tự trang trải kinh phí hoạt động. Còn về lâu về dài mà chuyển sang cơ chế doanh nghiệp hiệu quả hơn thì chúng tôi xin đề xuất chuyển sang”.

Đồng thuận với ý kiến này, lãnh đạo Sở KH-CN các tỉnh, thành và các viện nghiên cứu cũng cho rằng thật khó để hoạt động hiệu quả nếu chuyển ngay sang loại hình doanh nghiệp. Bởi vì khi chuyển sang doanh nghiệp thì phải hoạt động theo luật doanh nghiệp, nghĩa là phải đăng ký kinh doanh, phải có vốn, phải có loại hình kinh doanh hoặc dịch vụ để tạo ra nguồn thu, trong khi những tổ chức KH-CN vốn lâu nay sống nhờ bao cấp, chỉ chuyên về nghiên cứu mà không quan tâm nhiều đến kinh doanh.

PGS-TS Nguyễn Xuân Mãn, Viện trưởng Viện Cơ học Ứng dụng thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, lo lắng: “Muốn chuyển đổi thành doanh nghiệp KH-CN đòi hỏi phải có thị trường KH-CN. Trong khi thị trường này ở nước ta chỉ mới manh nha. Vậy thì doanh nghiệp KH-CN nghiên cứu, sản xuất ra công nghệ, kỹ thuật khó bán được sản phẩm. Mà không bán được thì doanh nghiệp lấy gì mà sống?”.

PGS-TS Nguyễn Xuân Mãn đề nghị có chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp KH-CN về vốn, thuế. Mặt khác, các tổ chức KH-CN lâu nay được đầu tư hoạt động bằng ngân sách, do vậy khi chuyển sang doanh nghiệp thì rất khó xoay xở trang thiết bị, cơ sở vật chất.