Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ bảy, 05/08/2006 00:00 (GMT+7)

Trường hợp đột tử của vua Lê Thái Tông dưới cái nhìn y học

Tháng 8 ngày mồng 4, vua về đến vườn Vải huyện Gia Định, bỗng bị bạo bệnh rồi băng.

Các quan bí mật đưa về.

Ngày mồng 6 về tới kinh, nửa đêm đem vào cung rồi mới phát tang. Mọi người đều nói là Nguyễn Thị Lộ giết vua.

Ngày 16, giết Hành khiển Nguyễn Trãi và vợ là Nguyễn Thị Lộ, bắt tội đến ba họ.

Tháng 9, ngày 9, giết bọn hoạn quan Đinh Phúc, Đinh Thắng vì khi Nguyễn Trãi bị hành hình có nói là: “ Hối không nghe lời của Thắng và Phúc”.

Đó là tất cả dữ kiện có được của bi kịch về cái chết của gia đình Nguyễn Trãi mà các sử gia để lại cho đời sau được trích ra từ bộ Đại Việt sử ký toàn thư(ĐVSKTT) (Quyển XI trang 351).

Chỉ trong từng ấy chữ mà chúng ta có thể rút ra một số chi tiết để qua đó thử tìm hiểu và phác họa ra bi kịch đó được hình thành như thế nào?

Vua chết vì bạo bệnh hay do Thị Lộ giết?

Rải rác trong bộ ĐVSKTT ta cũng có thể tìm ra vài chi tiết đôi khi mâu thuẫn nhau, đó là do sự kém cỏi của các sử gia hay do cố ý của các bậc tiền bối khi muốn mô tả một sự kiện khó nói, một điều cấm kỵ mà các sử gia miêu tả theo một lối khác thay vì bạch văn, thì bắt buộc người đọc, thế hệ hậu sinh phải nhạy cảm, phải suy luận mới hiểu được ý đồ của các bậc sử gia tiền bối.

Thí dụ trang 352 quyển XI chép: Vua về đến vườn Vải huyện Gia Định, bỗng bị bạo bệnh rồi băng.

Ở một đoạn khác lại chép:

Mọi người đều nói là Nguyễn Thị Lộ giết vua.

Câu thứ nhất là một câu xác định sự việc rất rõ ràng, chính xác và dứt khoát là vua chết vì bệnh nặng

Câu thứ hai là một câu rất mơ hồ có ý xấu, muốn ghép tội cho Thị Lộ

Mọi người đây là ai?Những người chứng kiến cái chết tại hiện trường của vua hay là những kẻ thù của Nguyễn Trãi, của Thị Lộ

Thị Lộ giết vua. chữ giết ở đây được hiểu như thế nào, nó có ẩn ý gì không?Giết là một hành động bạo lực hay chỉ cách nói gợi ý là Thị Lộ có tham dự một cái gì đó làm cho hay gây cho vua chết vì trong một đoạn khác của ĐVSKTT trang 352, dòng 17 có chép rằng: “Trước đây Nguyễn Thị Lộ ra vào cung cấm, Thái Tông trông thấy rất ưa, liền cợt nhả với thị…”.

Hay ở dòng 5 lại chép thêm: “Trước đây vua thích vợ của Thừa chỉ Nguyễn Trãi là Nguyễn Thị Lộ, người rất đẹp, văn rất hay, gọi vào cung phong làm Lễ nghi học sĩ, ngày đêm hầu bên cạnh. Đến khi đi tuần miền Đông, xa giá về tới vườn Vải, xã Đại Lại, ven sông Thiên Đức, vua thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ rồi băng”.

Có phải vì vua thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ đã gây ra cái chết của vua không?

Có phải vì cợt nhả, vì vua thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ mà có một số ít người cho rằng vua chết vì thượng mã phong. Thượng mã phong không phải là một loại bệnh mà chỉ trường hợp chết bất đắc kỳ tử, một trường hợp chết trong lúc đang hoạt động tình dục.

Y học Tây phương và y học hiện đại gọi cái chết đó là đột tử (sudden death) cho nên một số người khác lại cho rằng vua Lê Thái Tông chết là vì bệnh nhồi máu cơ tim (myocardial infarction) hay tai biến mạch máu não là những nguyên nhân thường gặp nhất trong các trường hợp đột tử.

Hay vua chết vì một bệnh khác?

Hiện tại muốn tìm nguyên nhân gây ra tử vong thì dùng biện pháp giải phẫu tử thi để xác định, với một trường hợp cách đây trên 550 năm thì thật khó lòng, chúng ta phải cố gắng tìm trong bệnh án, trong tiểu sử hay trong đời sống sinh hoạt để tìm ra một dấu chỉ nào đó cho phép suy luận theo các phương pháp khoa học thống kê hiện đại để tìm ra được nguyên nhân cái chết của nhà vua.

Những chi tiết về Hoàng đế Lê Thái Tông mà chúng ta có được trong ĐVSKTT vô cùng nghèo nàn.

Trang 309 chép rằng: Năm Quý Mão (1423), mùa Đông tháng mười một ngày 20, sinh ra vua. Năm thứ 6 (1433), tháng 9 ngày mồng8 lên ngôi. Bấy giờ vua mới 11 tuổi.

Năm Nhâm Tuất (Đại Bảo) thứ 3 (1442) tháng 8 ngày mồng 4, vua về đến vườn Vải huyện Gia Định, bỗng bị bạo bệnh rồi băng.

Như vậy ta có thể tính chính xác tuổi của vua cho đến khi chết: Sinh 20 tháng 11 năm Quý Mão (1423), chết ngày 4 tháng 8 năm Nhâm Tuất (1442) tức là vua chết vào khoảng 18 tuổi 9 tháng theo tuổi tây, tính theo tuổi ta là gần 19 tuổi.

Chi tiết tuổi tác trong y khoa rất quan trọng, nhất là trong các trường hợp đột tử.

Trang 309 chép rằng: “Vua thiên tư sáng suốt, song đam mê tửu sắc, đến nỗi thình lình băng ở bên ngoài cũng là tự mình chuốc lấy tai họa”.

Hoặc “Vua hằng ngày vui đùa với bọn hầu cận trong cung, các đại thần muốn khuyên vua học, cùng nhau tâu lên xin cử sáu văn thần là bọn Hành khiển thừa chỉ Nguyễn Trãi, Trung thư thị lang Trình Thuấn Du…đi theo hai, ba đại thần chia phiên nhau vào hầu kinh diên. Vua sai Đinh Phúc trả lại tờ tâu không nhận.”

Về hôn nhân thì vua có vợ lúc 14 tuổi và có rất nhiều cung tần mỹ nữ hầu hạ bên cạnh trong đó có cả Thị Lộ.

Mặc dù có nhiều vợ vua cũng còn thích gái đẹp. Trang 350 chép: “Năm Tân Dậu (1441) ra lệnh chỉ tuyển con gái đẹp ở các huyện. Mùa thu, tháng 8, tuyển chọn con gái đẹp ở sân điện…”.

Cho đến một tháng trước khi băng hà vua đã có 4 con trai, đó là các hoàng tử Nghi Dân, Bang Cơ, Khắc Xương và Tư Thành chưa kể các con gái. Với số con nhiều như vậy ở tuổi 18, 19 thì cũng có thể hình dung được hoạt động tình dục của vua rất cao và vấn đề suy nhược không thể nào tránh khỏi cho nên mới có câu : “song đam mê tửu sắc, đến nỗi thình lình băng ở bên ngoài”là thế.

Tóm lại chi tiết chính mà chúng ta có được là:

- Vua chết ở tuổi rất trẻ gần 19 tuổi

- Là một cậu bé vừa tới tuổi trưởng thành ham mê tửu sắc

- Chết trong tình trạng bạo bệnh, sau khi nói chuyện suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ

- Chết trong trạng thái đột tử

Thế nào là đột tử?

Theo GS Burton E, Sobel, và Eugene Brawald (Đại học Y khoa Harvard) trong Harrison’s principples of Internal Medicine(trang 279) một sách y học nổi tiếng trên thế giới thì đột tử được định nghĩa như sau: “Tử vong xảy ra bất ngờ và tức khắc hoặc trong vòng 1 giờ từ khi bắt đầu có triệu chứng ở một người mà trước đó có biết hay không biết bệnh tim. Thường là từ khi trụy mạch đột ngột tới lúc xuất hiện tổn thương không hồi phục do thiếu máu hệ thần kinh trung ương chỉ tính theo phút...”.

Hamman đã thống kê hàng ngàn trường hợp cho thấy nguyên nhân và tỉ lệ đột tử như sau: Bệnh do động mạch vành 40%; Do phình và vỡ động mạch chủ 12%; Bệnh van tim 2%; Bệnh cơ tim 8%; Xuất huyết não 8%; Thuyên tắc động mạch phổi 5%; Xuất huyết trong phổi 5%; Các trường hợp khác 10%.

GS William M, Miles trong Cecil Essential of Medicinethì cho rằng bệnh do động mạch vành như nhồi máu cơ tim, xuất huyết não do cao huyết áp, suy tim do hở hẹp van tim. Chế độ ăn protein lỏng, thoái hoá tiên phát hệ thống truyền nhĩ thất chỉ xảy ra ở những bệnh nhân sau 40 tuổi hay có một quá trình bệnh lý lâu dài.

Trong thống kê thì những trường hợp đột tử của những người dưới 20 tuổi thường có nguyên nhân từ:

Não: Như xuất huyết não do dị dạng mạch máu não (Hemorrhage from vascular malfrmation), dị dạng này có thể ở trong intracerebral hoặc parenchymal.

Tim: Như hẹp van động mạch chủ bẩm sinh hay tắc động mạch phổi diện lớn thường gây ra đột tử trong vòng vài phút.

Thường đột tử chỉ xảy ra sau một cố gắng như ho sặc sụa kéo dài, lên cầu thang, rặn trong lúc đại tiện, rùng mình khi tắm nước lạnh, sợ hãi hay xúc động mạnh, hay một vận động gắng sức, hoặc một thao tác quá đáng. Hoạt động đó sẽ làm gia tăng đột ngột áp lực trong mạch máu và làm vỡ chỗ dị dạng, kết quả là bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu và tử vong ngay tức khắc hoặc sau một giờ.

Đột tử thường xảy ra gấp 5 lần đối với người nghiện rượu và thuốc lá.

Tỷ lệ đột tử ở thanh thiếu niên nam có nguyên nhân dị dạng mạch máu não cao hơn nhiều lần đối với hẹp van động mạch chủ bẩm sinh hay thuyên tắc động mạch phổi.

Cá nhân vua Lê Thánh Tông có những yếu tố bệnh lý như tuổi tác, say mê tửu sắc, hoạt động gắng sức, tất cả gần với trường hợp đột tử có nguyên nhân dị dạng mạch máu não hơn bất cứ một nguyên nhân nào khác.

Nếu như nhà vua không bị Nguyễn Thị Lộ hay một ai đó đầu độc thì chỉ có một chuyện “Vua thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ rồi băng”thì có thể phỏng đoán nguyên nhân cái chết của Lê Thái Tông Hoàng đế là do bị vỡ dị dạng mạch máu não.

­­­­­­­­____________________

Tài liệu tham khảo:

1/ Đại Việt sử ký toàn thư,Quyển XI trang 248, 309, 325, 329, 331, 335, 350, 351, 352, 370.

2/Burton E, Sobel, và Eugene Brauwald , Harrison ’s principles of In-ternal Medicine, trang 279-286, 1995.

3/Fred Plum , Cecil Essentials of Medicine-Ce rebrovascular disease, trang 825-850, 1993 .

4/ Sudden death-diagnosis differencial,trang 230-232.

Nguồn: Xưa & Nay, số 138, tháng 4 năm 2003, tr 19,20.

Xem Thêm

Phát triển nhân lực trẻ cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách phát triển nhân lực trẻ chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ và năng lượng nguyên tử, với thời hạn hoàn thành trong quý IV/2026.
Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.
Đảng ủy Liên hiệp Hội Việt Nam kiện toàn nhân sự và triển khai chuyển đổi số trong công tác Đảng
Ngày 10/11, Đảng ủy Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức hội nghị nhằm triển khai các nội dung về công bố Quyết định công tác cán bộ; triển khai quy trình giới thiệu nhân sự kiện toàn Ban Chấp hành, Phó Bí thư và Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy nhiệm kỳ 2025-2030; triển khai công tác xây dựng Đảng, số hóa hồ sơ và làm sạch dữ liệu tổ chức đảng, đảng viên.
Đắk Lắk: Khơi thông trí tuệ, phát huy vai trò tư vấn và phản biện
Sau Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ tỉnh Đắk Lắk tiếp tục được tập hợp, phát huy năng lực chuyên môn, tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh từng bước cụ thể hóa chương trình công tác, hướng hoạt động chuyên môn vào những vấn đề thiết thực của địa phương.
Thanh Hoá: Phát huy nguồn lực trí tuệ của đội ngũ trí thức
Ngày 06/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa (Liên hiệp hội) phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Hồng Đức và Viện Nông nghiệp Thanh Hóa tổ chức Diễn đàn khoa học với chủ đề “Giải pháp nâng cao hiệu quả tập hợp và phát huy trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học trình độ cao thuộc các lĩnh vực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thanh Hóa”.