Thương hiệu tôm sú sạch Sáu Ngoãn Bạc Liêu

Giống như hàng vạn nông dân khác ở Bạc Liêu, ông Sáu Ngoãn đã trải qua nhiều nghềkhác nhau, nuôi bò, nuôi dê, chạy xe khách... Với bản chất cần cù, chịu khó, dù làm nghề nào cũng có thành công nhất định. Tuy nhiên, cái nghề thành công nhất và được nhiều người biết đến đó là nuôi tôm sú. Năm 2001, ông bắt đầu nuôi tôm sú, dù không được như ý nhưng cũng đánh dấu sự thành công bước đầu. Hai năm sau, diện tích nuôi tôm sú của ông từ vài hécta lên mấy chục hécta. Đáng nhớ nhất là vụ tôm 2004, ngoài lợi nhuận cao còn giúp ông những kinh nghiệm quý để thay đổi phương thức sản xuất. Tình cờ vụ tôm này, một ao tôm chết còn lại 40% (bình quân 9 con/m2), khi đó những ao nuôi khác mật độ còn 30 – 40 con/m ². Chăm sóc đến lúc thu hoạch, tôm trong ao này có kích cỡ lớn, bán được giá cao, chi phí sản xuất thấp. Từ đó ông hình thành một “quy trình nuôi tôm sú sạch”. Quy trình nuôi tôm sú bền vững của ông Sáu Ngoãn không giống người nuôi tôm nào ở Bạc Liêu. Thấy nhiều người còn nghi ngờ, ông quyết tâm chứng minh hiệu quả của mô hình trong sản xuất. Trong quy trình này, ông Sáu Ngoãn dưa ra các giải pháp kỹ thuật thay cho việc dùng hoá chất, nhất là khâu xử lý nước. Nước khi vào đến ao nuôi phải qua ba công đoạn lắng lọc, loại bỏ các tạp chất. Ông thả các loại cá có khả năng diệt cua còng trong ao nuôi, trộn thuốc với cơm nguội bỏ miệng hang nơi không có nước. Ông vận dụng lực nước để loại các tạp chất bùn đáy bằng hệ thống siphon, những chiếc túi lọc trước cánh quạt nước để hứng tảo sợi, áp lát làm sạch nguồn nước ao hiệu quả mà ít tốn kém. Để giảm chi phí sản xuất, ông cho tôm ăn dặm ốc bươu vàng (OBV) thay một phần thức ăn công nghiệp (TACN) vào ba tháng cuối. Hiện quy trình này được ông Sáu Ngoãn áp dụng toàn trang trại hơn 50 ha. Điểm mấu chốt trong “quy trình nuôi tôm sú sạch” của ông là nuôi mật độ thưa, nguồn nước ao nuôi không ô nhiễm do hoá chất xử lý và TACN dư thừa. Tôm nguyên liệu đạt cỡ lớn bán giá cao, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Kể từ 2004 đến nay, nhiều người nuôi tôm ven biển Bạc Liêu thất bại, tôm sú nuôi của ông năm nào cũng thành công, lợi nhuận mỗi năm vài tỷ đồng. Từ đó, không ít người đã bái phục và gọi ông là “sư tổ” nuôi tôm sú. Ông kể, có một công ty nhập khẩu tôm của Mỹ cử chuyên gia sang kiểm tra chất lượng tôm sú. Ông giới thiệu tủ thuốc nhưng họ không quan tâm, họ cũng chẳng xem lịch và thành phần thức ăn cho tôm. Họ dạo quanh trang trại, bới xem có vỏ chai thuốc vùi dưới lớp bùn đất, vì sợ ông dấu đi sau khi sử dụng. Họ hỏi ông nuôi mật độ bao nhiêu, ông trả lời 7 - 9 con/m2, các chuyên gia Mỹ trả lời OK. Ông giải thích, vì các chuyên gia Mỹ đã biết nuôi với mật độ thưa thì làm gì có chuyện ô nhiễm nước ao, không ô nhiễm thì đâu cần dùng hoá chất xử lý nước, chắc chắn tôm sú nuôi ở đây sạch và an toàn. So sánh nhiều vụ áp dụng quy trình nuôi tôm sạch thì mô hình nuôi tôm sú của ông lợi nhuận cao hơn nhiều nông hộ khác trong vùng. Cho nên, từ năm 2006 ngành thủy sản Bạc Liêu khuyến cáo nông dân áp dụng đại trà.

Chuyện ông Sáu Ngoãn thành công trong nghề nuôi tôm sú không còn lạ đối với người dân ở Bạc Liêu và cả nước, bởi lẽ ông đã đại diện nông dân sản xuất giỏi của tỉnh đi báo cáo điển hình nhiều nơi. Hàng năm, khi hoàn thành việc thả tôm giống nuôi ở trang trại, ngày nào cũng có người đến tham quan tìm hiểu nguyên nhân thành công của ông. Họ là những nông dân mới tập tễnh vào nghề nuôi tôm sú, là những hộ có lần tán gia bại sản tìm đến ông với mong muốn có thêm chút kinh nghiệm và những lời khuyên. Có khi họ là những nhà nghiên cứu khoa học ở trong và ngoài nước, các vị lãnh đạo địa phương và trung ương đến trang trại để tận mắt chứng kiến cung cách cũng như hiệu quả sản xuất của ông. Trường Đại học Thuỷ sản Nha Trang, Đại học Cần Thơ là những trung tâm đào tạo kỹ sư nuôi trồng thuỷ sản cũng đã giới thiệu nhiều sinh viên về trang trại của ông để học tập kinh nghiệm sản xuất, đa số thực tập sinh đều gọi ông là thầy, một người thầy của các kỹ sư tương lai với trình độ văn hoá lớp 9. ThS. Châu Tài Tảo - ĐH Cần Thơ, nhận xét: Mô hình sản xuất của chú Sáu Ngoãn rất phù hợp cho sinh viên đến tham quan, học tập kinh nghiệm. Quy hoạch trang trại hoàn chỉnh và quy trình nuôi tôm sú của chú hiệu quả kinh tế cao, diện tích ao nuôi mỗi năm tăng lên. Ở Bạc Liêu có nhiều nông dân nuôi tôm sú hiệu quả, nhưng ít ai được nhiều người biết đến như ông Sáu Ngoãn. Theo ông, chỉ một mình nuôi tôm sú có lãi thì chưa lợi nhiều. Mong muốn của ông là ngày càng có nhiều người nuôi tôm sú ở Bạc Liêu thành công. Bởi vậy, ông thường rong ruổi các nơi để trao đổi kinh nghiệm, nhiều người đã xem ông như là một ân nhân của mình. Từ Hải Dương vào Bạc Liêu quyết tâm đổi đời bằng nghề nuôi tôm sú, anh Nguyễn Văn Toản bán hết gia sản để lấy tiền thực hiện mơ ước của mình. Anh cho rằng trong chuyến phiêu lưu này đã gặp may, vì gặp được ông Sáu Ngoãn. Anh Toản nói: “Kỹ thuật xử lý nước, dùng thuốc vi sinh và cách thức cho tôm ăn của chú Sáu Ngoãn hướng dẫn cho bọn em rất kỹ, mang lại hiệu quả kinh tế cao trong quá trình nuôi tôm sú ở đây”. Kinh nghiệm và sáng kiến của ông sẵn sàng truyền lại cho những ai thành công, ông đều trình bày bằng văn bản chuyển đến cơ quan chức năng, yêu cầu phổ biến rộng rãi. Phó Giám đốc Sở NN - PTNT Bạc Liêu, ông Tạ Minh Phú nói: “Anh Sáu Ngoãn là một người có tấm lòng thương những nông dân khác. Vì ảnh muốn nhiều người nuôi tôm ở Bạc Liêu thành đạt và giàu lên, nhất là những nông hộ không đủ vốn và thiếu kinh nghiệm. Có người nuôi tôm sú thành công lại dấu, riêng anh Sáu Ngoãn thì cái gì đã làm được đều hướng dẫn cho bà con. Có khi thì ảnh đi trực tiếp đến ao hoặc bắt dùm tôm giống, người yêu cầu ở xa thì ảnh tư vấn qua điện thoại”. Với hơn 50 công nhân làm việc ở trang trại thì ông xem họ như những người thân. Có lần tôi nghe ông tuyên bố rằng, công nhân là những người giúp cho mình tạo nên cơ nghiệp này. Mục tiêu của ông là anh em công nhân không ngừng nâng cao thu nhập, đồng lương là để họ sống hàng ngày, tiền thưởng cho họ mua cổ phần để tích luỹ. Cho nên xong vụ nuôi, lời 3 tỷ đồng thì ông trích 300 triệu đồng thưởng cho công nhân.

Những sáng kiến áp dụng nuôi tôm sú của ông đủ điều kiện để đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, một quy trình nuôi tôm sú sạch và bền vững. Không ít nhà khoa học thừa nhận “quy trình nuôi tôm sú sạch” của ông là tiên tiến. Hiện quy trình này mở hướng mới cho nghề nuôi tôm sú ở Bạc Liêu và cả nước. Được Bộ Khoa học - Công nghệ cấp giấy chứng nhận và tặng cúp vàng, cơ sở ông được công nhận là trang trại nuôi tôm sú sạch và một số giải thưởng uy tín khác. Phó Giám đốc Sở KHCN Bạc Liêu, TS Huỳnh Huy Hoàng nhận xét: “Ba sáng kiến của anh Sáu Ngoãn ứng dụng nuôi tôm sú rất gần gũi và dễ nhân rộng. Thứ nhất là dụng cụ đo nhiệt độ nước ao nuôi. Thứ hai là cho tôm sú ăn OBV thay một phần thức ăn chăn nuôi. Thứ ba là hệ thống siphon bằng áp lực nước để đẩy hết bùn đáy ao tốn ít nhiên liệu. Mô hình nuôi tôm sú bán công nghiệp của anh Sáu Ngoãn sử dụng các loại vi sinh rất thân thiện với môi trường, tạo tôm nguyên liệu sạch. Theo tôi, có thương hiệu thì anh Sáu Ngoãn bán tôm sú với giá cao, vì hiện nay thị trường thế giới rất chuộng tôm sạch”. “Quy trình nuôi tôm sú sạch” của ông sẽ giúp cho nghề nuôi tôm ở Bạc Liêu tồn tại trong thời hội nhập. Sản phẩm tôm sú của ông Sáu Ngoãn được Bộ NN-PTNT trao giải “Bông lúa vàng Việt Nam - Thương hiệu vàng chất lượng”. Nuôi tôm sú với quy trình này, ngành xuất khẩu không sợ rào cản về chất lượng của thị trường các nước đang áp dụng. Các công ty chế biến thủy sản mua tôm sú của ông cao hơn giá thị trường từ 20 - 30% để xuất sang châu Âu. Sở KH-CN Bạc Liêu đang giúp ông làm thủ tục đăng ký bản quyền sở hữu trí tuệ một số sáng kiến về lĩnh vực nuôi tôm sú sạch. Thương hiệu “Tôm sú sạch Sáu Ngoãn Bạc Liêu” của nước ta đưa ra thị trường vào đầu năm 2009.

Ông Sáu Ngoãn vui vẻ cung cấp tài liệu để chúng tôi viết bài phóng sự với hy vọng qua bài báo này nhiều người nuôi tôm sú biết thêm kinh nghiệm. Một điều ông yêu cầu là đừng đề cập đến những hoạt động xã hội, đó là chuyện làm của người giàu lòng nhân ái. Chúng tôi chỉ biết rằng, ở xã Vĩnh Trạch Đông (Thị xã Bạc Liêu) có nhiều đứa trẻ lam lũ da sạm nắng biển thường gọi ông là “ông nội - ông ngoại”, vì ông đã tạo việc làm cho cha mẹ chúng, xây trường và chăm lo cho các học sinh nghèo, góp tiền trùng tu chùa Khmer, làm cầu đường giao thông, thuỷ lợi nội đồng, cất nhà tình thương. Tới đây, ông ký tín chấp ngân hàng để Hội Người mù tỉnh Bạc Liêu vay vốn hùn cổ phần cho trang trai chăn nuôi tôm sú xuất khẩu. Đó là niềm vui cuộc sống hiện tại của ông Sáu Ngoãn, vui hơn cả những mùa vụ tôm sú bội thu.