Thuốc kích vị, thúc béo: Lợn lớn như thổi

Từ Lạng Sơn, các loại thuốc kích vị, thúc béo cho lợn ồ ạt “chảy” vào các tỉnh phía Bắc nước ta theo đường tiểu ngạch. Đó là ghi nhận của phóng viên Báo KH&ĐS trên số báo trước. Để tiếp tục lần tìm con đường đi của loại hàng cấm này, chúng tôi có mặt tại xã Cát Quế (Hoài Đức, Hà Tây), một địa phương nổi tiếng với nghề chăn nuôi lợn chủ yếu cung cấp cho thị trường Hà Tây và Hà Nội.

Mỗi ngày tăng 1 ký

Anh Nguyễn Khắc Kiên, Chủ nhiệm Hợp tác xã nông nghiệp Cát Quế cho biết, có tới 70-80% hộ gia đình ở đây sống bằng nghề chăn nuôi lợn. Hộ ít nhất cũng phải nuôi từ 15-20 con lợn nái, còn trung bình là khoảng 30 con. Những hộ nuôi hàng trăm con lợn giống và lợn thịt không phải hiếm. Có hai loại nguồn thức ăn cho lợn: một số sử dụng nguồn thức ăn thừa từ các quán hàng ăn, nhưng đa phần là sử dụng các loại thức ăn chế biến sẵn của các công ty trong và ngoài nước. Loại thức ăn chế biến sẵn này lại được chia làm hai loại: thức ăn đậm đặc đòi hỏi người nông dân phải phối trộn với các loại cám khi cho ăn và thức ăn hỗn hợp có thể cho lợn ăn trực tiếp. Thức ăn đậm đặc chủ yếu được dùng cho lợn dưới 15-20kg. Tuy nhiên, không ít hộ gia đình sử dụng chúng để “thúc” cho lợn chuẩn bị xuất chuồng. Với loại thức ăn này, chỉ cần sử dụng đúng theo hướng dẫn ghi trên bao bì (đã được các cơ quan chức năng kiểm tra khi cho phép lưu hành trên thị trường) thì mỗi ngày lợn có thể tăng thêm khoảng 0,5- 0,7kg, tức là mỗi tháng tăng 15-20kg. Nếu dùng đậm đặc hơn một chút thì lợn có thể tăng 1kg mỗi ngày.

Anh Nguyễn Khắc Hùng là một chủ hộ chăn nuôi lợn khá lớn ở Cát Quế. Gia đình anh sử dụng toàn bộ loại thức ăn chế biến sẵn mang tên Sumo và 1088 để chăn nuôi giống lợn siêu nạc. Anh không mua giống từ nơi khác về mà áp dụng hình thức “tự sản tự tiêu” với 15 con lợn nái. Chị Phương, vợ anh Hùng cho biết, nếu sử dụng loại thức ăn chế biến sẵn thì người chăn nuôi rất nhàn, mỗi người có thể chăm sóc hàng chục, thậm chí hàng trăm con. Tuy nhiên, các chăn nuôi này đòi hỏi số vốn rất lớn. Chỉ riêng đàn lợn con lợn nái (mỗi con nặng khoảng 50kg hơi, tức là khoảng 40-45kg lợn thịt) của gia đình anh chị mỗi ngày ăn hết một bao cám 25kg giá 125 ngàn đồng. Theo chị, với cách cho ăn như vậy, chỉ cần từ một đến một tháng rưỡi nữa là đàn lợn này có thể tăng lên 1 tạ hơi (tương đương 80kg lợn thịt) và có thể xuất chuồng. Như vậy, trong vòng 30-45 ngày, lợn có thể tăng thêm 35-40 kg thịt.

Hiện tại, trong chuồng nhà anh Hùng có khoảng 100 con lợn thịt chuẩn bị xuất chuồng. Đàn lợn này mỗi ngày ăn hết 6-7 bao cám trị giá khoảng 700-800 ngàn đồng. Chị Phương khẳng định: “Với chi phí lớn như vậy, chỉ cần lợn tăng cân nhanh và xuất chuồng sớm chừng nào là người nông dân có lợi chừng đó. Càng kéo dài thời gian chăn nuôi thì càng tốn kém và dễ thua lỗ”. Do vậy, không ít người đã mua các loại thuốc tăng trọng của Trung Quốc được bán trôi nổi trên thị trường về trộn lẫn với thức ăn cho lợn. Theo anh Hùng, loại thuốc này rất tốt, rất hiệu quả trong chăn nuôi, cần phải phổ biến rộng rãi, nhưng “không hiểu sao nhà nước mình lại cấm”.

Vài cách nhận biết

Anh Nguyễn Trọng Tính - người có thâm niên 10 năm trong nghề buôn bán thức ăn gia súc, gia cầm chế biến sẵn cho biết, thị trường mặt hàng này rất phong phú với nhiều chủng loại của nhiều hãng khác nhau. Tại thị trường tỉnh Hà Tây, ngoài một số nhãn hiệu uy tín như Cargill, Higro... cũng có một số loại của Trung Quốc, trong đó có loại Newhope được bà con ưa chuộng nhất. Bên cạnh thức ăn đậm đặc và thức ăn hỗn hợp, các hãng chế biến thức ăn gia súc còn có nhiều sản phẩm phụ có tác dụng tăng cân nhanh cho gia súc, gia cầm. Đó là các loại premix với thành phần chủ yếu là vitamin và khoáng chất.

Nhiều hộ chăn nuôi lợn cho biết, dân buôn lợn chuyên nghiệp có thể dễ dàng nhận ra những con lợn đã bị thúc béo bằng thuốc tăng trọng để ép giá. Bởi thịt lợn tăng trọng thường bị hao hụt nhiều trong quá trình vận chuyển, giết mổ. Theo anh Hùng, đó là cái tài của cánh lái buôn mà ngay cả một người nhiều năm trong nghề như anh cũng không nắm được. Ngay cả các cán bộ thú y cũng “bó tay” khi tiến hành công tác kiểm dịch thịt lợn trước khi được lưu hành trên thị trường. Một nhân viên thú y cho biết, không thể phát hiện chất tăng trọng trong thịt lợn nếu không sử dụng các xét nghiệm và phương tiện chuyên dụng tại phòng thí nghiệm. Rất khó nhận biết thịt lợn có chứa thuốc tăng trọng, nhưng có thể căn cứ vào một số đặc điểm sau: sắc thịt kém hồng, thậm chí có màu trắng nhạt, thịt có nhiều nước nên người bán phải cầm trong tay khăn để thường xuyên thấm nước. Một số bà nội trợ cho rằng, thịt lợn tăng trọng ra rất nhiều nước trong quá trình chế biến. Nếu người ta dùng thuốc quá gần với thời gian giết mổ thì còn có thể ngửi thấy mùi khai khai khác thường khi chế biến. Với loại thịt này, tốt nhất là không sử dụng vì dư lượng thuốc tăng trọng trong thịt quá lớn, không có lợi cho sức khỏe.

TS Trần Quốc Việt- Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng thức ăn gia súc (Viện Chăn nuôi):

Việt Nam chưa có nhiều nghiên cứu về chất kích thích tăng trưởng

Ngay như Viện Chăn nuôi là một Viện nghiên cứu đầu ngành về thức ăn chăn nuôi thì việc các nghiên cứu và chất kích thích tăng trưởng cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay và vài năm gần đây mới bắt đầu xuất hiện. Việc quản lý trong lĩnh vực này cũng rất lỏng lẻo và gần như bỏ ngỏ. Theo tôi được biết, thậm chí có những nhà máy chăn nuôi còn không có cán bộ dinh dưỡng thức ăn chăn nuôi.

Thực tế cho thấy, chúng ta không thể kiểm soát được những gì mà người ta đã cho vào thức ăn chăn nuôi. Nếu chăn nuôi theo cách truyền thống, theo tôi, trong 3 tháng, lợn không thể tăng lên 100 kg. Hiện nay, nguồn lực ngành chăn nuôi có thừa khả năng để kiểm soát tình hình nhưng vấn đề là chúng ta đang quá thiếu hệ thống máy móc phân tích.

Nguồn: KH&ĐS Số 50 Thứ Sáu 23/6/2006