Tầm quan trọng của việc kiểm soát đường máu sau ăn
1. Tại sao cần phải tích cực kiểm soát đường máu cho bệnh nhân đái tháo đường
Sự ổn định đường máu là một trong những mục tiêu chính về phương diện điều trị đối với bệnh nhân đái tháo đường (ĐTĐ). Đây là mối quan tâm chung của thầy thuốc lẫn bệnh nhân. Sự kiểm soát đường máu ngoài điều kiện đầy đủ thuốc men, phương tiện theo dõi còn cần đến ý thức của bệnh nhân và hợp tác giữa bệnh nhân, gia đình và thầy thuốc. Đường máu không ổn định là một trong những yếu tố nguy cơ gây biến chứng cấp và mãn tính. Vì thế việc kiểm soát tốt đường máu là một trong những mục tiêu cơ bản luôn đặt ra trong quá trình điều trị thuộc bất cứ thể bệnh ĐTĐ nào. Đây là một công việc thoạt nghe đơn giản nhưng áp dụng thực tế lại rất phức tạp, đòi hỏi các phương tiện điều trị hợp lý. Vì thế cân bằng đường máu luôn là mối quan tâm của thầy thuốc lẫn bệnh nhân trong quá trình điều trị đái tháo đường.
Chương trình Diabcare-Asia năm 2003 thực hiện trên 24 cơ sở điều trị bệnh ĐTĐ tại Việt nam với 1404 bệnh nhân ĐTĐ ghi nhận trên 70% bệnh nhân được xếp vào nhóm kiểm soát đường máu kém (HbA1c ≥ 8) và một trong những yếu tố góp phần đó là kiểm soát thường xuyên đường máu chưa được đặt ra nhất là kiểm soát đường máu sau ăn.
Nghiên cứu DECODE, Temelkova – Kurktschiev (2000), F. Cavalot và cộng sự (2005) Hanley AG (2002) ghi nhận kiểm soát kém về đường máu sau ăn liên quan đến biến chứng tim mạch. Schwedes U (2002) và Karter (2001) ghi nhận nhóm bệnh nhân ĐTĐ tự theo dõi đường máu sau ăn có tỷ lệ kiểm soát đường máu tốt hơn so với nhóm không theo dõi.
2. Giá trị của glucose máu mao mạch
Việc xác định nồng độ glucose trong máu có thể thực hiện tại phòng xét nghiệm sinh hóa của các cơ sở y tế hoặc tại nhà bằng máy đo đường huyết cá nhân.
Khi sử dụng máy đo đường huyết cá nhân tại nhà, chúng ta xác định được nồng độ glucose máu mao mạch tại ngón tay nên kết quả có được rất nhanh.
Theo kinh nghiệm chúng tôi nhận thấy giá trị trung bình của nồng độ glucose máu mao mạch nhiều lần phản ảnh nồng độ HbA1c. Điều này rất cần thiết cho các cơ sở y tế chưa làm được xét nghiệm này.
Mục tiêu điều trị kiểm soát đường máu hiện nay như sau: (vui lòng xem bảng).
Xét nghiệm | Người bình thường | Kiểm soát glucose máu ở bệnh nhân ĐTĐ | ||
Lý tưởng | Chấp nhận* | Không chấp nhận | ||
Trước ăn (mmol/l) | 4 – 6 | 6,1 – 8 | 8,1 – 10 | Trên 10 |
Sau ăn 2 giờ (mmol/l) | 5 – 7 | 7,1 – 10 | 10,1 – 13 | Trên 13 |
HbA1c (%) | 4,5 – 6,4 | 6,5 - 7 | 7,1 - 8 | Trên 8 |
3. Nên kiểm tra đường máu 2 giờ sau các bữa ăn
Chúng ta cần tránh thói quen chỉ thử đường máu lúc đói và nhất là thời gian giữa hai thời điểm thử glucose máu quá xa (hàng tuần, hàng tháng) khi đến tái khám bệnh theo lịch hẹn.
Tốt nhất là bệnh nhân đái tháo đường cần có máy đo đường máu cá nhân.
Kiểm tra đường huyết trước khi ăn là cần thiết nhưng tốt nhất vẫn là kiểm tra đường máu 2 giờ sau ăn . Sự kiểm tra đường máu sau ăn nhiều lần có nhiều lợi điểm ngoài kiểm soát đường máu còn giúp điều chỉnh chế độ điều trị (ăn uống, thuốc) phù hợp và dự phòng biến chứng đái tháo đường. Số lần thử glucose máu trong ngày tùy thuộc vào sự ổn định đường máu (nhiều lần trong ngày khi khởi đầu và giảm số lần trong những ngày sau khi đường máu ổn định).
Kiểm soát đường máu không nên cứng nhắc theo tiêu chuẩn mà cần dựa vào tình trạng độ tuổi, tình trạng sức khỏe và bệnh lý phối hợp trên bệnh nhân nhất là người già, hiện chiếm tỷ lệ cao trong quần thể bệnh nhân ĐTĐ.
