Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ sáu, 09/01/2015 20:04 (GMT+7)

Sự chuyên quyền của các chuyên gia

Thông tin sách:

Tên sách: The Tyranny of Experts: Economists, Dictators, and the Forgotten Rights of the Poor (tạm dịch: Sự chuyên quyền của các chuyên gia: Các nhà kinh tế học, lãnh đạo độc tài, và các quyền bị lãng quên của người nghèo)

Tác giả: William Easterly

“Sự chuyên quyền của các chuyên gia” được xuất bản vào tháng 3 năm 2014 bởi Nhà xuất bản Basic Books, Hoa Kỳ. 

Giới thiệu sách:

Nghèo đói là vấn đề lớn và đòi hỏi nhiều giải pháp từ các chuyên gia trên thế giới nhằm mục tiêu tạo ra các chính sách đúng đắn và hữu hiệu để giảm đói nghèo thông qua việc thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, cải cách thị trường tài chính hay cải thiện sức khỏe. Tuy nhiên, các  cách tiếp cận để giải quyết vấn đề nghèo đói hiện nay vẫn mang tính nhất thời, và đã bỏ qua những nguyên nhân sâu xa nhất trong đó có yếu tố về hệ thống chính trị. 

William Easterly, một nhà kinh tế học có nhiều tâm huyết và trăn trở với vấn đề đói nghèo và chênh lệch giàu nghèo trên thế giới đã đưa ra những ý tưởng rất độc đáo về khía cạnh này trong tác phẩm gần đây nhất mang tên “The Tyranny of Experts: Economists, Dictators, and the Forgotten Rights of the Poor (tạm dịch: Sự chuyên quyền của các chuyên gia: Các nhà kinh tế học, lãnh đạo độc tài, và các quyền bị lãng quên của người nghèo).

Trong cuốn sách thú vị này, Easterly đưa ra các lập luận  phản đối cách tiếp cận truyền thống để tạo ra phát triển kinh tế là các hoạt động cứu trợ, hay trợ giúp quốc tế.Đồng thời ông cũng chỉ ra tác động “hại nhiều hơn lợi” của hoạt động cứu trợ theo hình thức cho một quốc gia nghèo đói được thực hiện bởi cộng đồng quốc tế. Bên cạnh đó, ông cũng bác bỏ tư tưởng cho rằng điều quan trọng và cần thiết cho các quốc gia nghèo đói là sự “tư vấn” và giúp đỡ từ bên ngoài. 

Bắt đầu vấn đề của cuốn sách, Easterly cho rằng kể từ năm 1949, khi Harry S. Truman tuyên bố về chương trình viện trợ nước ngoài đầu tiên, Hoa Kỳ và phương Tây đã mang một niềm tin rằng giải quyết vấn đề nghèo đói đơn thuần chỉ là một vấn đề mang tính kỹ thuật cũng như việc “tuân theo các giải pháp kỹ thuật như phân bón, thuốc kháng sinh, hoặc bổ sung dinh dưỡng” trong sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, theo tác giả thì vấn đề không hoàn toàn đơn giản như vậy. Easterly cho rằng viện trợ nước ngoài chỉ góp phần trao công việc phân phát tiền mặt và hỗ trợ cho một người cai trị chuyên chế có vai trò lớn. Điều này về lâu dài càng làm cho quốc gia nhận viện trợ lún sâu hơn trong nghèo đói. Tác giả dẫn chứng Kwame Nkrumah tại Ghana người mà Washington hỗ trợ và có ham muốn quyền lực cuối cùng dẫn đến một tội ác dã man với những người đồng hương của mình là một ví dụ điển hình.

"Sự chuyên quyền của các chuyên gia” trải dài theo khu vực địa lý, lịch sử và cả kiến thức học thuật. Một câu chuyện được Easterly dẫn chứng ví dụ về sự phẫn nộ của người dân nông thôn Ohio. Cụ thể vào năm 2010 ở Uganda, 20.000 nông dân bị chĩa súng để tước đoạt đất đai, nhà cửa, mùa màng thì bị đốt cháy để mở đường cho thương mại lâm nghiệp. Đây chính là hình ảnh đại diện cho sự tước quyền được cai trị bởi Yoweri Museveni - một nhà chuyên quyền trong câu chuyện này. 

Easterly giải thích rằng chính “sự nuông chiều” của phương Tây cho những kẻ chuyên quyền, độc đoán ở các nước kém phát triển khởi nguồn niềm tin sai lầm rằng nếu họ được trang bị những điều tốt nhất thì họ sẽ giúp quốc gia đó đạt được kết quả tốt nhất trong giải quyết nghèo đói, và phát triển kinh tế trong điều kiện khó khăn và hỗn loạn ở các quốc gia này.

Ông cho rằng các chuyên gia đã bỏ qua bằng chứng rằng lợi ích lớn nhất của một xã hội mang đến từ sự “tự nguyện”.  Người dân nghèo ở các nước nghèo xứng đáng có được các quyền cá nhân như bất kỳ công dân của một xã hội phồn thịnh nào trên thế giới. Do đó, cần thức tỉnh quyền tự quyết và động lực cho chính người nghèo để họ thoát ra khỏi tình trạnh nghèo đói là điều quan trọng.

Theo tác giả, các xã hội kém phát triển dường như đã tước đoạt đi những quyền cá nhân quan trọng của chính người nghèo. Easterly cho rằng khái niệm của Adam Smith về bàn tay vô hình thể hiện dòng chảy tự nhiên của quá trình dân chủ, ý chí của nhân dân, sức mạnh để làm cho một chính phủ có trách nhiệm cho hành động của mình, quyền giải quyết khiếu nại chính là động lực rất tiềm năng để người nghèo được sống trong cộng đồng như ở các quốc gia giàu có. 

Easterly đổ lỗi cho nhiều sự thất bại của phát triển như là một phong trào bắt nguồn từ phương Tây. Ông cho rằng sự đau khổ ở châu Phi một phần là do những di sản của chủ nghĩa đế quốc và sự phân biệt chủng tộc. Easterly viết: "Phát triển các ý tưởng đã hình thành trước khi có cả sự tôn trọng tối thiểu nhất ở phương Tây cho quyền lợi của các cá nhân". Phân biệt chủng tộc phương Tây chỉ là một phần, nhưng ở châu Phi đó là trung tâm của khái niệm phát triển.

Cuốn sách này của Easterly nhằm lý giải nguyên nhân giàu có và nghèo đói giữa các quốc gia trên thế giới và cố gắng trả lời câu hỏi là tại sao có quốc gia giàu có và phát triển trong khi vẫn tồn tại song song các quốc gia nghèo đói và lạc hậu. Rõ ràng những lập luận của tác giả nhằm bác bỏ vai trò quan trọng của viện trợ quốc tế đối với việc giải quyết vấn đề nghèo đói ở các quốc gia đang phát triển rất đáng được quan tâm.

Giới thiệu tác giả: 

William Easterly là giáo sư kinh tế học tại Đại học New York và Giám đốc Viện Nghiên cứu Phát triển Đại học New York (NYU Development Research Institute).

Ông đạt được Giải thưởng Tiến bộ Tri thức đối với Hợp tác Phát triển của tổ chức tài chính BBVA (Banco Bilbao Vizcaya Argentaria) năm 2009. 

Ông là tác giả của ba cuốn sách: “The Tyranny of Experts: Economists, Dictators, and the Forgotten Rights of the Poor” (tháng 3 năm 2014), “The White Man’s Burden: Why the West’s Efforts to Aid the Rest Have Done So Much Harm and So Little Good” (2006), và “The Elusive Quest for Growth: Economists’ Adventures and Misadventures in the Tropics” (2001).

Hơn thế nữa, ông cũng đã xuất bản hơn 60 nghiên cứu học thuật trên tạp chí chuyên ngành. Ông là người phê bình và nhận định cho các tạp chí lớn như New York Times, Wall Street Journal, Financial Times, và Washington Post. 

Với các đóng góp quan trọng của mình trong lý thuyết kinh tế học phát triển và chính sách công, William Easterly được xem là một trong số những nhà kinh tế học phát triển có tầm ảnh hưởng lớn nhất trên thế giới hiện nay.

Phương Huỳnh

Xem Thêm

Kỷ niệm 5 năm thành lập báo điện tử Tầm nhìn
Tại Lễ kỷ niệm thay mặt Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, ông Phan Tùng Mậu đã chúc mừng tập thể cán bộ, phóng viên báo điện tử Tầm Nhìn nhân dịp 5 năm thành lập, ghi nhận những thành quả mà...
Chiến thắng vĩ đại mùa Xuân 1975
Chiến dịch lịch sử  Lúc này, tập đoàn phòng ngự lớn của địch ở Sài Gòn - Gia Định tuy số lượng còn đông nhưng đã bị chia cắt, cô lập cao độ và sức chiến đấu đã giảm sút hẳn. 
Vẻ đẹp đặc hiệu của nhà trí thức
Vàng là đẹp, là quý giá. Nhưng không phải vàng nào cũng giá trị như nhau? Có vàng thật, có vàng giả, có cả mạ vàng như thật. Học thức và bằng cấp cũng vậy. Có học thật, có học giả, có bằng thật, có bằng giả như thật. Đại...
Mùa Xuân là Tết trồng cây
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đề xướng, tổ chức, xây dựng Tết trồng cây trở thành một phong trào quần chúng rộng rãi, sôi nổi và bền vững. Tháng 11-1959, nhân đợt thi đua lấy thành tích mừng Đảng ta 30 tuổi, Chủ tịch Hồ Chí Minh...
Bác Hồ vui Tết đón Xuân trong lòng Tổ quốc
Tết Mậu Tý (1948) Tết mừng chiến thắng Thu Đông năm Đinh Hợi phá tan cuộc tấn công của giặc Pháp lên Việt Bắc và phấn khởi mừng thọ Bác Hồ 58 tuổi: Chính phủ họp nghe Bộ Quốc phòng báo cáo chiến thắng giặc Pháp tại An toàn khu.
Đại tướng Lê Trọng Tấn - Những ngày đầu cách mạng
Giữa năm 1942, tôi đến một cơ sở cách mạng ở làng Lương Yên. Đang nói chuyện thì một quân nhân trong bộ đồ nhà binh Pháp ở phía cổng đi vào. Tôi lánh sang buồng bên cạnh nói chuyện với các em đang học. Khi người ấy về, chủ...

Tin mới

49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.