Rác thải chất dẻo đại dương - Mối hiểm họa tiềm ẩn!

  Theo tổ chức Hòa bình xanh (Greenpeace), mỗi năm có hơn 6,4 triệu tấn rác thải bị tống xuống biển, trong đó từ 60 đến 80% là chất dẻo, và 70% số rác này bị chìm xuống đáy biển. Rác thải vẫn luôn được con người  liên tục đổ ra biển và đang biến những đại dương xanh thẳm thành vùng biển chết khi hàng triệu sinh vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Rác thải chất dẻo (gồm chai nhựa, túi nilon, hộp đựng đồ ăn…) là nguyên nhân gây tử vong cho nhiều loại sinh vật biển khi bị nuốt phải như rùa, cá heo và vòi cá voi hoặc tác động tiêu cực tới môi trường sống như các rặng san hô.

Đã có nhiều báo cáo về việc sinh vật biển nuốt vào bụng các chất dẻo độc hại thường tồn tại dưới dạng các mảnh vỡ nhỏ có đường kính chưa tới 5mm. Nhờ các dòng hải lưu, các mảnh vỡ này có thể di chuyển trên khắp đại dương, trở thành mồi cho các loài chim biển, cá, giun và động vật phù du, sau đó chuyển hóa thành hóa chất độc hại trong thức ăn của con người.

Một trong những mối nguy hiểm nổi lên mới đây là các “hạt chất dẻo siêu nhỏ” chứa trong kem đánh răng, chất del và các sản phẩm làm sạch da mặt. Các hạt này không thể bị loại bỏ qua quá trình xử lý nước thải và do đó được đổ thẳng ra sông, hồ và đại dương.

Theo số liệu của chương trình Môi trường LHQ, trên mỗi km vuông đáy biển có tới 13.000 mảnh túi nhựa. Khoảng 80% rác thải dưới đáy biển có nguồn gốc từ đất liền. Báo cáo cho biết, các túi đựng thức ăn, đồ uống, bao thuốc lá, đồ hộp, lưới đánh cá là những loại rác phổ biến nhất dưới đáy biển, gây nguy hại cho sinh vật biển khi nuốt phải. Hiện tổ chức này đã có nhiều báo cáo về việc sinh vật biển nuốt vào bụng các chất dẻo độc hại thường tồn tại dưới dạng các mảnh vỡ nhỏ có đường kính chưa tới 5mm. Các mảnh vỡ này theo các dòng hải lưu có thể di chuyển khắp đại dương, trở thành mồi cho các loài chim biển, cá, giun và động vật phù du, sau đó chuyển hóa thành hóa chất độc hại trong thức ăn của con người.

Người đứng đầu UNEP, Achim Steiner cho biết chất dẻo không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại, tuy nhiên hoạt động sử dụng vật liệu này của con người đang gây ra những tác động nghiêm trọng lên môi trường sinh thái. Báo cáo trên đã chỉ ra thực trạng cấp thiết cho các công ty xem xét lại hoạt động sử dụng chất dẻo trong sản xuất và kinh doanh, tương tự như với khí thải carbon, nước và khai thác rừng. Các chuyên gia cũng nhận định việc tái chế có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm được rất nhiều chi phí.

Tại Việt Nam, ô nhiễm môi trường biển đang làm suy thái các hệ sinh thái, dẫn đến suy giảm nguồn lợi thủy sản. Cùng với đó, nhiều loại sinh vật biển đang bị đe dọa và có nguy cơ tuyệt chủng.

Đứng trước những hiểm họa đang xâm hại nghiêm trọng tới đời sống sinh vật  biển, LHQ đã nổ lực kêu gọi cộng đồng các nước nâng cao nhận thức của xã hội về những nguy hại của việc thải rác ra biển, đồng thời yêu cầu các nước tích cực thu gom rác chất dẻo thông qua hệ thống tín dụng bắt buộc, theo đó, người xả rác thải chất dẻo phải trả phí cao. Điển hình là các nước châu Âu như Đức, Hà Lan và Bắc Âu đã áp dụng thành công hệ thống và kết quả có tới 95% rác thải chất dẻo đã được thu gom và được quay vòng.

Theo dự đoán của các nhà khoa học, trong vòng 3 năm tới, việc sử dụng các chất dẻo có khả năng phân hủy sẽ tăng gấp 14 lần trong năm và đó sẽ là xu hướng chung của toàn thế giới.

*Chú thích: Mỗi năm có hơn 6,4 triệu tấn rác thải bị đổ xuống biển, trong đó từ 60 đến 80% là chất dẻo, và 70% số rác này bị chìm xuống đáy biển. Trên mỗi km vuông đáy biển có tới 13.000 mảnh túi nhựa. Khoảng 80% rác thải dưới đáy biển có nguồn gốc từ đất liền. Các túi đựng thức ăn, đồ uống, bao thuốc lá, đồ hộp, lưới đánh cá… là những loại rác phổ biến nhất dưới đáy biển, gây nguy hại cho sinh vật biển khi nuốt phải.