Phát triển bền vững ngành chăn nuôi ở Việt Nam

1. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững (sustainable development) là một khái niệm mới nảy sinh từ cuộc khủng hoảng môi trường, cho đến nay chưa có một định nghĩa nào đầy đủ và thống nhất.

Tuy nhiên hiện nay người ta thường định nghĩa phát triển bền vững như sau: “Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm đáp ứng được nhu cầu của hiện tại và đảm bảo không làm tổn thương khả năng đáp ứng đòi hỏi của các thế hệ tương lai”.

Phát triển bền vững gồm 3 thành phần cơ bản: kinh tế, xã hội và môi trường.

- Khía cạnh kinh tế của sự phát triển bền vững là bảo đảm tính hiệu quả kinh tế của sự phát triển. Yếu tố kinh tế đóng một vai trò không thể thiếu được trong phát triển bền vững.

- Khía cạnh xã hội của sự phát triển bền vững là chăm lo cuộc sống vật chất và tinh thần của con người trong xã hội. Trong đó phải tạo điều kiện cho mọi người trong xã hội có cơ hội phát triển như nhau.

- Khía cạnh môi trường của sự phát triển là bảo đảm cho môi trường không bị ô nhiễm và khai thác môi trường một cách hợp lý, cho phép môi trường tiếp tục hỗ trợ điều kiện sống của con người và các sinh vật khác trên trái đất.

Như vậy, trong sản xuất, để có thể phát triển bền vững cần đi theo hướng sản xuất hợp lý (optimum production) thay vì hướng sản xuất tối đa (maximum production).

2. Phát triển bền vững ngành chăn nuôi

2.1. Quan điểm chung về sự phát triển

Hiện nay nước ta đang ở thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước (đến năm 2020 cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại). Do đó để phát triển bền vững ngành chăn nuôi ở Việt Nam , chúng ta cần:

- Tập trung vào việc phát triển chăn nuôi theo hướng công nghiệp, hiện đại với các quy mô ngày càng lớn, trong đó áp dụng các quy trình công nghệ chăn nuôi tiên tiến về giống, thức ăn, chuồng trại, thú y, vệ sinh an toàn thực phẩm…

- Đồng thời chú ý đúng mức đến phương thức chăn nuôi truyền thống với các quy mô khác nhau (chủ yếu là nhỏ và vừa); trong đó áp dụng các quy trình kỹ thuật thích hợp về giống, thức ăn, kỹ thuật, thú y, vệ sinh an toàn thực phẩm.

- Dù bất kỳ phương thức chăn nuôi nào, cũng phải tổ chức, quản lý ngành chăn nuôi một cách toàn diện: sản xuất - chế biến – tiêu thụ sản phẩm (từ chuồng trại đến bàn ăn).

2.2. Một số quan điểm cụ thể

2.2.1. Về phương thức và quy mô chăn nuôi

2.2.1.1. Tập trung phát triển chăn nuôi theo hướng công nghiệp, hiện đại với quy mô ngày càng lớn

Cần tập trung phát triển chăn nuôi theo hướng công nghiệp, hiện đại với quy mô ngày càng lớn vì với phương thức và quy mô chăn nuôi này thì có thể:

- Tăng được năng suất

- Tạo ra được nhiều sản phẩm (sản phẩm có số lượng lớn), chất lượng sản phẩm đồng đều.

- Dễ áp dụng các công nghệ mới về giống, thức ăn, kỹ thuật, thú y, vệ sinh an toàn thực phẩm…

Tuy nhiên khi phát triển chăn nuôi theo phương thức và quy mô này cần chú ý giải quyết các vấn đề sau:

+ Chăn nuôi theo hướng công nghiệp, hiện đại đòi hỏi có đầu vào lớn, đặc biệt là thức ăn. Cần tổ chức sản xuất nguyên liệu ở trong nước, hạ giá thành thức ăn.

+ Phòng chống ô nhiễm môi trường.

+ Đề phòng sự giảm thiểu đa dạng sinh học và vi phạm “đạo đức chăn nuôi”. Đề phòng các bệnh tật mới.

2.2.1.2. Chú ý đúng mức đến phương thức chăn nuôi truyền thống với các quy mô khác nhau

Cần chú ý đúng mức đến phương thức chăn nuôi truyền thống với các quy mô khác nhau (chủ yếu là nhỏ và vừa) vì với phương thức và các quy mô chăn nuôi này thì có thể:

- Tận dụng được thức ăn, vật tư, nhân công (đầu tư thấp) kết hợp được chăn nuôi với trồng trọt.

- Tạo được công ăn việc làm cho người dân, trực tiếp cải thiện đời sống của người dân.

- Duy trì được đa dạng sinh học.

Phương thức chăn nuôi truyền thống với các quy mô khác nhau còn tồn tại trong một thời gian dài nữa.

Tuy nhiên khi duy trì phương thức chăn nuôi này cần chú ý giải quyết các vấn đề sau:

+ Tổ chức quản lý những người sản xuất nhỏ lẻ để có thể sản xuất một số lượng lớn sản phẩm, giúp người sản xuất nhỏ lẻ tiếp cận thị trường.

+ Huấn luyện cho người nông dân hiểu biết và áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi thích hợp để nâng cao năng suất chăn nuôi, tạo ra các sản phẩm chăn nuôi đồng đều.

+ Chăn nuôi có kiểm soát, chuyển dần chăn nuôi truyền thống sang chăn nuôi công nghiệp hiện đại.

2.2.2. Về biện pháp thực hiện

2.2.2.1. Khoa học – Công nghệ

- Cần phát triển toàn diện các loài vật nuôi: Lợn – gia cầm - vật nuôi ăn cỏ theo lợi thế của từng loài và từng vùng. Cần chú ý toàn diện các biện pháp khoa học – công nghệ: giống, thức ăn, kỹ thuật, thú y, vệ sinh an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất.

- Cần áp dụng các khoa học công nghệ tiên tiến (kể cả công nghệ sinh học) để nhanh chóng tăng năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Đồng thời khai thác và cải tiến các kỹ thuật truyền thống về chăn nuôi của nhân dân ta.

2.2.2.2. Tổ chức - Quản lý

- Cần quy hoạch chăn nuôi ở các cấp độ khác nhau: toàn quốc – vùng – cơ sở. Chú ý tổ chức chăn nuôi theo chuỗi dọc và ngang, tạo ra mối liên kết chặt chẽ giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

- Tạo cơ sở vật chất để phát triển chăn nuôi: quỹ đất, vốn, chính sách, con người.