Những đề án chống tắc đường

Những chiếc xe nối nhau trên đường phố cần được coi như một dòng chảy. Cần phải cố gắng để dòng chảy không bị xáo trộn. Khi bắt đầu xuất hiện các “xoáy nước”, thì lộn xộn cũng xuất hiện theo. “Xoáy nước” có thể do một chiếc xe hỏng hay công việc sửa đường gây ra. Tại sao vậy? Bởi vì khi một chiếc xe dừng lại, những chiếc xe khác cũng buộc phải dừng lại theo. Sau đó khi một chiếc xe tăng tốc, ngay lập tức những chiếc xe tiếp sau cũng tăng tốc theo...

Một trong những giải pháp đơn giản để hạn chế tắc đường là áp dụng qui định hạn chế tốc độ trong thành phố. Những giới hạn về tốc độ được đặt ra nhằm mục đích để chuyển động của dòng xe diễn ra chậm hơn nhưng vẫn trơn tru, trôi chảy. Ngoài ra, chuyển động chậm hơn của dòng xe còn khiến cho khoảng cách giữa các xe có thể rút ngắn lại, do đó sức chứa của lòng đường tăng lên.

Những người tài xế phía nam châu Âu thường hay làm tắc đường bởi vì họ không biết cách kiềm chế cảm xúc khi lái xe. Chẳng hạn, tại phía bắc châu Âu ít xảy ra tắc đường hơn là ở tại Italia, Hy Lạp hoặc Tây Ban Nha. Đối với tài xế ở những quốc gia này, các nhà khoa học thuộc trường ĐH Bách khoa Dresden (Đức) và các kỹ sư hãng Volkswagen đã lập ra hệ thống ACC nhằm kiểm soát khoảng cách ổn định giữa các xe. Máy tính hợp tác với máy phát radar gắn trên thanh chắn phía trước ô tô sẽ tự điều khiển ô tô đi nhanh hay chậm để giữ khoảng cách ổn định. Điều này làm tăng độ trôi chảy của chuyển động đường phố và kết quả là làm giảm những nút ách tắc giao thông.

Một mẫu mô phỏng áp dụng ở Dresden gần đây cho thấy, chỉ cần trang bị hệ thống ACC cho 10% số ô tô đi trên đường đã làm giảm số lượng điểm ách tắc xuống khoảng 25%.

Các nhà khoa học nghiên cứu vấn đề giải toả nút giao thông bởi vì họ thấy rằng những nút ách tắc này không chỉ có ảnh hưởng đến sức khoẻ của các tài xế. Viện Giao thông Texas (TTI) tính rằng, vào năm 2003 tại 85 thành phố lớn của nước Mỹ, các xe ô tô khi nổ máy chờ do tắc đường đã tiêu thụ hết 8,7 tỷ lít xăng. Cũng vì tắc đường mà tổng thời gian bị lãng phí trong năm là 4 tỷ giờ, trung bình mỗi người lãng phí 43 giờ. Các chuyên gia của TTI tính rằng, năm 2003, tắc đường làm thiệt hại cho kinh tế Mỹ khoảng 63 tỷ USD.

Giải pháp đầu tiên được đưa ra là xây dựng thêm những con đường mới. Tuy nhiên, đây không phải là việc dễ dàng ở mọi nơi. Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy, việc mở thêm những con đường có khi lại làm tăng thêm số lượng các điểm tắc đường, bởi vì khi số lượng đường tăng gấp đôi thì số lượng xe tham gia giao thông lại tăng hơn hai lần!

Một giải pháp khác có thể là lắp đặt hệ thống đèn điều khiển giao thông. Tại Kansas City (Mỹ), việc lắp đặt hệ thống đèn trên một đoạn đường dài 2km có thể giúp tiết kiệm 350.000 lít xăng và hơn 100.000 giờ trong một năm. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng hệ thống đèn tín hiệu có thể làm giảm 13% số điểm ùn tắc giao thông. Những thông tin truyền qua radio hoặc bảng chỉ dẫn dọc đường cũng có thể làm giảm nạn ách tắc giao thông.

Phương pháp tốt nhất để hạn chế ùn tắc là tạo ra một hệ thống, trong đó các xe ô tô sẽ liên lạc với nhau. Một trong những đề án đầu tiên đã được thử nghiệm vào năm 1991 tại San Diego (Mỹ). Dự án tên là Automated Highway System (AHS). Trên bề mặt đường cao tốc người ta đặt những mấu lồi bằng kim loại, có khả năng biến đổi từ trường để chuyển thông tin cho các xe ô tô về vận tốc tối ưu. Người ta cũng thử nghiệm một hệ thống trong đó tài xế chỉ có nhiệm vụ lái xe mà không thay đổi được vận tốc của xe. ở đây, máy tính trung tâm quyết định vận tốc của ô tô, và nhóm những chiếc ô tô đi gần nhau thành từng nhóm 8 đến 25 chiếc. Khoảng cách giữa các xe trong một nhóm luôn là 1 mét, do vậy mà giảm được lực cản không khí và tăng sức chứa của đường cao tốc. Vận tốc của các nhóm quyết định khoảng cách giữa chúng.

Hệ thống AHS không được triển khai trong cuộc sống, nhưng người ta đang hi vọng vào những hệ thống kế tiếp. Cách đây chưa lâu các nhà khoa học thuộc trường ĐH Linkoping (Thuỵ Điển) đã thử đưa ra một hệ thống tương tự. Các xe ô tô được trang bị camera và máy định vị GPS, tuỳ thuộc vào tình huống trên đường mà tạo thành những nhóm ảo. Những thông tin cụ thể về vị trí, vận tốc, đặc điểm của mặt đường (khô, ướt hay trơn) và thời điểm giảm tốc được chuyển đến tất cả các ô tô nằm trong bán kính 300 mét. Máy tính trên ô tô phân tích các dữ liệu thu nhận được và thông báo để tài xế tăng tốc hoặc giảm tốc.

Trong hệ thống ở Thuỵ Điển, sự trao đổi thông tin giữa các ô tô diễn ra nhờ mạng không dây. Tại Nhật, dọc theo một số đường cao tốc cũng đã có hệ thống tương tự hoạt động. Người ta cũng đang thử nghiệm một số hệ thống, trong đó những máy chủ đặt bên lề đường giao tiếp với máy tính trên xe bằng sóng radio và tia tử ngoại.

Nguồn: Science, gdtd.com.vn, số 109, 12/09/2006