Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 07/08/2014 17:06 (GMT+7)

Nhà khoa học, nhà văn hóa lớn với quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa

  Là một học giả lớn có nhiều đóng góp cho văn hóa dân tộc, những công trình nghiên cứu của giáo sư Hoàng Xuân Hãn đã để lại những dấu ấn sâu đậm trên nhiều lĩnh vực văn hóa, khoa học, giáo dục… với hàng chục công trình khoa học có giá trị, mang tính khai phá, mở đường. Là một nhà tư liệu học, Giáo sư đã khảo cứu về quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và biên giới, góp phần vào việc chứng minh chủ quyền của nước ta về hai quần đảo này.

 Năm 1966, tập san Sử Địa xuất bản ở Sài Gòn dưới thời chính quyền Sài Gòn, mà Tổng Biên tập kiêm Chủ bút là nhà sử học Nguyễn Nhã, ra số 29, ngày 20-1-1975, số chuyên đề đặc khảo về Hoàng Sa và Trường Sa, đã tập hợp các bài viết của Giáo sư Hoàng Xuân Hãn và nhiều tác giả thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Bài viết của Giáo sư với tiêu đề  Quần đảo Hoàng Sa  được trang trọng in ở vị trí đầu tiên của tập san và đăng liên tiếp trên 2 số tập san Sử Địa.

Quần đảo Hoàng Sa là công trình khảo cứu của Giáo sư từ năm 1951, qua cách trình bày vấn đề với thái độ hết sức nghiêm túc, cẩn trọng, đã toát lên phong cách tư duy khoa học của một nhà bách khoa uyên bác, thể hiện tấm lòng của một trí thức, dù sống xa quê hương, đối với một phần máu thịt của Tổ quốc. Để chứng minh chủ quyền, theo Giáo sư, thì phải có đầy đủ bằng chứng pháp lý của Nhà nước Việt Nam qua các thời kỳ trước đây. Bằng chứng pháp lý đầy sức thuyết phục khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa đã được Quốc sử quán triều Nguyễn ghi lại trong  Đại Nam thực lục tiền biên  với việc nhà Nguyễn đã ban hành những chính sách thiết lập đơn vị hành chính, lập bia, dựng miếu thờ thần biển trên quần đảo Hoàng Sa. Các tư liệu lịch sử trong Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn;  Đại Nam thực lục tiền biên  của Quốc sử quán triều Nguyễn;  Đại Nam nhất thống chí; Hoàng Việt địa dư chí  của Phan Huy Chú; sách  Đông hành thi thuyết thảo  của Lý Văn Phức… là nguồn tư liệu chính thống của lịch sử nước nhà, là căn cứ khoa học chủ yếu của Giáo sư Hoàng Xuân Hãn trong khảo cứu  Quần đảo Hoàng Sa.

Giáo sư Hoàng Xuân Hãn còn nghiên cứu rất công phu các tài liệu khác như bản đồ, bản vẽ. Giáo sư đã đối chiếu các bản đồ trong  Toàn tập thiên nam lộ đồ  vẽ năm 1741 với tư liệu trong  Hồng Đức bản đồ.  Giáo sư cho rằng, các bản đồ trước đời Gia Long đã khẳng định, bãi Tràng Sa (Trường Sa) hoặc bãi Cát Vàng (Hoàng Sa) được coi là phần quan trọng không thể tách rời của đất nước Việt Nam. Giáo sư đã trích hai đoạn nói về vị trí địa lý trong Phủ biên tạp lục, trong đó phía ngoài cù lao Ré có đảo Đại Tràng Sa, nằm ở ngoài khơi tỉnh Quảng Ngãi. Nhà vua đã lập đội Hoàng Sa để khai thác các nguồn lợi như yến sào, ốc vân, hải ba, hải sâm, đồi mồi… và những báu vật do các tàu bị đắm. Tất cả những tư liệu mà giáo sư đưa ra trong bài khảo cứu đều có mối liên hệ mật thiết với nhau, bổ sung cho nhau, tạo nên những luận cứ xác đáng về sự hiện diện và những hoạt động của người Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa từ thế kỷ 16.

Giáo sư còn đặc biệt quan tâm khai thác các nguồn tài liệu nguyên gốc bằng tiếng Anh, tiếng Pháp của các học giả phương Tây. Nguồn tư liệu cuối cùng mà Giáo sư sử dụng là những ghi chép của các thương nhân, các nhà truyền giáo nước ngoài… cách đây hàng thế kỷ khi đến Việt Nam đã có những nhận xét, đánh giá về quần đảo Hoàng Sa và chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này.

 Mấy chục năm đã trôi qua, nhưng bài viết của Giáo sư Hoàng Xuân Hãn vẫn giữ nguyên giá trị một thiên khảo cứu công phu, bao quát được nhiều sử liệu của Việt Nam và nước ngoài với cứ liệu phong phú, lập luận chặt chẽ.

Phần lớn cuộc đời của Giáo sư là ở nước ngoài, nhưng con người, sự nghiệp của Giáo sư lại dành cho quê hương, cho chủ quyền của biển đảo và chỉ mong có ích cho quê nhà. Giáo sư Hoàng Xuân Hãn mất ngày 10-3-1996 tại Pa-ri, hưởng thọ 88 tuổi; thi hài được hỏa táng tại nghĩa trang L’Orme des Moineaux Les Ulis (Pháp).

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.