GS Hồ Xuân Năng, hành trình gây chú ý của 'ông trùm' nghìn tỷ

GS.TS Hồ Xuân Năng là một trong những doanh nhân giàu nhất Việt Nam. Ông sở hữu gần 6 triệu cổ phiếu VCS (Vicostone). Bên cạnh đó, thông qua Phenikaa Group, doanh nghiệp do ông sở hữu và chi phối, ông còn gián tiếp sở hữu hơn 134,6 triệu cổ phiếu VCS.

GS.TS Hồ Xuân Năng: Ảnh: Phenikaa.

109 CÔNG TRÌNH KHOA HỌC, 14 BẰNG ĐỘC QUYỀN SÁNG CHẾ, 5 GIẢI PHÁP HỮU ÍCH

GS.TS Hồ Xuân Năng sinh năm 1964 tại Ninh Bình (tỉnh Nam Định cũ), hiện là giảng viên, Chủ tịch Hội đồng trường kiêm Tổng Giám đốc Trường Đại học Phenikaa. Ông là một trong những trường hợp tiêu biểu kết hợp song hành giữa hoạt động nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục đại học và điều hành doanh nghiệp.

Ông Hồ Xuân Năng tốt nghiệp Trường Đại học Bách khoa Hà Nội năm 1986, chuyên ngành Động cơ đốt trong. Sáu năm sau, năm 1992, khi mới 28 tuổi, ông được cấp bằng tiến sĩ kỹ thuật ngành Cơ khí động lực tại chính ngôi trường này. Đây là giai đoạn đánh dấu nền tảng học thuật vững chắc, tạo tiền đề cho quá trình nghiên cứu lâu dài của ông trong lĩnh vực cơ khí – động lực.

Năm 2022, ông được công nhận chức danh Phó giáo sư ngành Động lực. Tính đến ngày 30/6/2025, ông đã công bố 109 công trình khoa học, trong đó có 55 bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín và 14 báo cáo khoa học tại các hội thảo thuộc danh mục Scopus. Sau khi được công nhận chức danh Phó giáo sư, ông là tác giả chính của 22 bài báo quốc tế.

Bên cạnh công tác nghiên cứu, GS.TS Hồ Xuân Năng còn được cấp 14 Bằng độc quyền sáng chế và 5 Giải pháp hữu ích, trong đó 12 sáng chế, giải pháp do ông là tác giả chính. Nhiều công trình nghiên cứu đã được chuyển giao và thương mại hóa; hai sáng chế được ứng dụng trong sản xuất công nghiệp quy mô lớn, bốn sáng chế khác đã được thương mại hóa thành sản phẩm thực tế, góp phần trực tiếp vào hoạt động sản xuất và đổi mới công nghệ.

Ngoài ra, ông còn là tác giả của 8 cuốn sách chuyên ngành xuất bản tại các nhà xuất bản có uy tín. Các công trình nghiên cứu của ông được đánh giá có giá trị thực tiễn cao, gắn với yêu cầu đổi mới sáng tạo, phục vụ quá trình công nghiệp hóa và phát triển doanh nghiệp công nghệ.

Song song với hoạt động nghiên cứu khoa học và giảng dạy, GS.TS Hồ Xuân Năng được biết đến là người góp phần định hình và thúc đẩy sự phát triển của Trường Đại học Phenikaa theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo, định hướng nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào việc kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng, hướng tới xây dựng một hệ sinh thái giáo dục – khoa học gắn với thực tiễn sản xuất và nhu cầu xã hội.

“Tôi luôn say mê nghề nghiệp, giữ đạo đức nhà giáo và không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy”, ông viết trong hồ sơ ứng viên chức danh giáo sư, coi đây là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu.

BƯỚC NGOẶT THÀNH “ÔNG TRÙM” NGHÌN TỶ TRÊN THỊ TRƯỜNG

Điểm đáng chú ý ở PGS Hồ Xuân Năng không chỉ nằm ở hồ sơ khoa học, mà còn ở dấu ấn đậm nét trong lĩnh vực vật liệu xây dựng cao cấp. Ông là một doanh nhân có tiếng, từng giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Phượng Hoàng Xanh A&A (Phenikaa).

Năm 1999, ông Hồ Xuân Năng bắt đầu tham gia lĩnh vực doanh nghiệp khi gia nhập Tổng công ty Xuất nhập khẩu Xây dựng Việt Nam (Vinaconex), đảm nhiệm vị trí Thư ký Chủ tịch HĐQT, sau đó là Phó Chánh Văn phòng Tổng công ty. Đây được xem là giai đoạn ông tích lũy kinh nghiệm quản trị và tiếp cận sâu hơn với hoạt động sản xuất – đầu tư trong ngành xây dựng.

Đến tháng 7/2004, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà máy Đá ốp lát cao cấp Vinaconex. Ba năm sau, năm 2007, ông được bầu giữ chức Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc doanh nghiệp này. Công ty sau đó phát triển và trở thành Vicostone, một trong những thương hiệu hàng đầu trong lĩnh vực đá ốp lát nhân tạo tại Việt Nam.

Từ tháng 6/2014 đến nay, ông Hồ Xuân Năng giữ chức Chủ tịch HĐQT Vicostone, doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Phenikaa, đồng thời là Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Phenikaa. Theo thống kê của thị trường chứng khoán, đến cuối năm 2024, ông đứng thứ 11 trong danh sách những người giàu nhất sàn chứng khoán Việt Nam, với giá trị tài sản ước tính khoảng 8.930 tỷ đồng.

Vicostone được thành lập từ cuối năm 2002 theo quyết định của lãnh đạo Vinaconex, nhằm triển khai các dự án sản xuất đá ốp lát cao cấp nhân tạo, bao gồm dây chuyền sử dụng chất kết dính hữu cơ (Bretonstone) và dây chuyền sử dụng chất kết dính xi măng (Terastone). Hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp là sản xuất, kinh doanh đá thạch anh nhân tạo, ứng dụng công nghệ chuyển giao từ Breton S.P.A (Ý).

Ngoài Vicostone, ông Hồ Xuân Năng hiện còn đảm nhiệm vai trò Chủ tịch HĐQT CTCP Style Stone và Chủ tịch HĐQT CTCP Đầu tư và Khoáng sản Vico Quảng Trị, tiếp tục mở rộng hoạt động trong chuỗi giá trị vật liệu và khoáng sản.

Thời điểm ông tiếp nhận Vicostone, doanh nghiệp này từng đối mặt với nhiều khó khăn, thậm chí đứng trước nguy cơ phá sản. Tuy nhiên, nhờ tư duy quản trị linh hoạt và khả năng tổ chức sản xuất hiệu quả, ông đã từng bước tái cấu trúc, đưa Vicostone phát triển mạnh mẽ, trở thành doanh nghiệp có quy mô và vị thế vượt xa giai đoạn ban đầu.

Thương vụ thâu tóm giữa Tập đoàn Phượng Hoàng Xanh A&A (Phenikaa) và Công ty CP Đá ốp lát cao cấp Vinaconex – tiền thân của Vicostone – từng gây chú ý lớn trên thị trường, góp phần đưa tên tuổi ông Hồ Xuân Năng được biết đến rộng rãi. Trong giới kinh doanh, ông từng được gọi với biệt danh “Năng Do Thái”, ám chỉ phong cách quản trị quyết đoán và hiệu quả.

Dù thành công trên thương trường, với nền tảng là một nhà nghiên cứu khoa học, PGS Hồ Xuân Năng vẫn dành nhiều tâm huyết cho giáo dục và đào tạo. Giai đoạn 2015–2016, ông đầu tư mua 35% cổ phần Trường Đại học Thành Tây, trước khi nắm quyền chi phối vào cuối năm 2017. Đến tháng 11/2019, Tập đoàn Phenikaa chính thức ra mắt Trường Đại học Phenikaa cùng Quỹ Đổi mới sáng tạo Phenikaa với quy mô 1.000 tỷ đồng. Theo ông, đây là cách để “làm được điều gì đó có ích cho xã hội”.