KHCN, đổi mới sáng tạo là con đường duy nhất để Việt Nam giàu có, thịnh vượng

Sáng 31/10, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường, tiếp tục thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước...

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) khẳng định, việc chủ động lựa chọn mục tiêu tăng trưởng hai con số, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động là lựa chọn chiến lược, con đường duy nhất để Việt Nam giàu có và thịnh vượng.

Đại biểu Vũ Văn Tiến, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng

CON ĐƯỜNG TỐT NHẤT ĐỂ ĐẤT NƯỚC VƯƠN LÊN VỚI MỘT MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG MỚI

- Đảng, Nhà nước chủ động lựa chọn mục tiêu tăng trưởng hai con số, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động, Đại biểu nhìn nhận lựa chọn chiến lược này thế nào?

Trong bối cảnh thế giới đầy bất trắc, xung đột địa chính trị kéo dài, giá nguyên liệu, nhiên liệu tăng cao, nhiều quốc gia phải thắt lưng buộc bụng, cắt giảm chi tiêu, thu hẹp chính sách an sinh, Việt Nam vẫn “tỏa sáng”, đạt được tốc độ tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm qua, đời sống của nhân dân không ngừng được nâng lên.

Một trong những may mắn lớn nhất của đất nước trong giai đoạn hiện nay là Đảng, Nhà nước ta không lựa chọn co mình lại trước khó khăn, không bằng lòng với tốc độ phát triển vừa phải, mà chủ động lựa chọn mục tiêu tăng trưởng hai con số, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động.

Đây chính là lựa chọn chiến lược, con đường duy nhất để Việt Nam giàu có và thịnh vượng. Bởi, đối với một quốc gia đang phát triển, khi nguy cơ già hóa dân số ngày càng hiện hữu, khoảng cách về trình độ công nghệ và năng suất lao động với các nước tiên tiến còn lớn, thời gian cũng là nguồn lực quý giá.

Chúng ta không thể chờ đến khi mọi điều kiện thuận lợi mới bắt đầu tăng tốc, khi đó đã muộn rồi, không còn cơ hội nữa. Tất nhiên, con đường phía trước còn nhiều chông gai, thậm chí phải chấp nhận những hy sinh trong ngắn hạn. Nhưng tôi cho rằng, nếu được tổ chức thực hiện đúng đắn, đây chính là con đường tốt nhất để đất nước vươn lên với một mô hình tăng trưởng mới.

NGÂN HÀNG VÀ NGÂN KHỐ KHÔNG THỂ MÃI LÀ “ỐNG THỞ, BẦU SỮA”

- Đại biểu có những góp ý nào để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng hai con số, phát triển nhanh, bền vững và đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới?

Theo tôi, thứ nhất phải thay đổi căn bản cách huy động vốn cho nền kinh tế. Để “cỗ máy” kinh tế phát triển, ngoài động cơ tốt, nhiên liệu cũng luôn phải dồi dào.

Ngân hàng và ngân khố không thể “là ống thở, là bầu sữa” duy nhất nuôi dưỡng tăng trưởng được. Các dự án có vòng đời hàng chục năm không thể chủ yếu trông chờ vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Bởi lấy vốn ngắn hạn nuôi những công trình dài hạn chẳng khác nào xây một tòa nhà cao tầng trên nền móng thiếu vững chắc.

Thay vì để ngân sách “còng lưng gánh” tăng trưởng, cần tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý để vốn tư nhân tham gia các dự án có khả năng sinh lời.

Vì vậy, phải phát triển thực chất thị trường cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu công trình; thu hút các quỹ đầu tư dài hạn; mở rộng hợp tác công tư và những hình thức huy động vốn quốc tế phù hợp.

Thứ hai, phải làm cho mỗi đồng vốn tạo ra nhiều giá trị hơn. Không thể chỉ chạy theo tổng vốn đầu tư, số lượng dự án hay những công trình có quy mô hoành tráng. Điều quan trọng là một đồng vốn bỏ ra tạo thêm bao nhiêu sản phẩm, việc làm, năng suất cho xã hội.

Cần ưu tiên những dự án có sức lan tỏa, tháo gỡ những nguồn lực đang mắc kẹt trong dự án tồn đọng, kiên quyết loại bỏ đầu tư dàn trải, kém hiệu quả. Tăng trưởng hai con số không thể được đánh đổi bằng nợ xấu, lạm phát hay bất ổn tài chính.

Thứ ba, phải chuyển từ nền kinh tế thu hút đầu tư sang nền kinh tế có năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ.

Chúng ta không thể mãi tự hào vì xuất khẩu hàng trăm tỷ đô la, trong khi doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ yếu làm gia công, lắp ráp và hưởng phần giá trị gia tăng khiêm tốn. Phải tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận vốn, công nghệ, đất đai và thị trường; trở thành nhà cung ứng trong chuỗi sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia.

Thu hút thêm đầu tư nước ngoài là cần thiết. Nhưng làm cho hàng trăm, hàng nghìn doanh nghiệp Việt Nam đủ năng lực cung cấp linh kiện, thiết kế, nghiên cứu và sáng tạo cho nhà máy, công xưởng mới là bước tiến về chất.

Đồng thời, đầu tư cho khoa học, công nghệ phải gắn với đào tạo nhân lực, thương mại hóa sản phẩm và nâng cao năng suất lao động, chứ không dừng ở số lượng kinh phí hay dự án được giải ngân.

Tôi tin rằng, bước nhảy vọt tiếp theo của Việt Nam không chỉ đến từ việc huy động thêm nguồn lực, mà quan trọng hơn là xây dựng một nền kinh tế tạo ra nhiều giá trị hơn trên mỗi đồng vốn, mỗi giờ lao động và mỗi đơn vị tài nguyên. Đó chính là nền tảng để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng hai con số, phát triển nhanh, bền vững và đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới.

Xin cảm ơn Đại biểu Vũ Văn Tiến về cuộc trao đổi trên!