Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 20/01/2026 08:36 (GMT+7)

Nhà khoa học Việt theo đuổi vật liệu nano được vinh danh Giải thưởng châu Á

PGS.TS Chử Mạnh Hưng, Trường Vật liệu, Đại học Bách khoa Hà Nội vừa được vinh danh Giải thưởng Đổi mới sáng tạo xuất sắc của Quỹ Toàn cầu Hitachi năm 2025.

Giải thưởng Sáng tạo châu Á của Quỹ Toàn cầu Hitachi vừa công bố các nhà khoa học đoạt giải năm 2025, trong đó PGS.TS Chử Mạnh Hưng, Trường Vật liệu, được vinh danh Giải thưởng Đổi mới sáng tạo xuất sắc (Outstanding Innovation Award).

ts-hung-1068-x-1600-1612741717674-1-e1615990730903.jpg

PGS.TS Chử Mạnh Hưng. Ảnh: ĐH Bách khoa Hà Nội.

NGHIÊN CỨU VẬT LIỆU NANO MỞ HƯỚNG PHÁT TRIỂN CẢM BIẾN PHỤC VỤ ĐỜI SỐNG

Hướng nghiên cứu chính của PGS.TS Chử Mạnh Hưng tập trung vào tổng hợp và nghiên cứu đặc tính cấu trúc của vật liệu bán dẫn có cấu trúc nano ứng dụng trong cảm biến; nghiên cứu tổng hợp vật liệu hai chiều (2D); và nghiên cứu đặc tính cấu trúc của vật liệu bằng các phương pháp tiên tiến sử dụng nguồn synchrotron.

Trong lĩnh vực vật liệu nano, một vật liệu thuần, bên cạnh các đặc tính vốn có, có thể được thay đổi và bổ sung các tính năng mới bằng cách pha tạp hoặc cấy ghép nguyên tố khác vào cấu trúc của vật liệu. Khi thực hiện nghiên cứu tiến sĩ tại Pháp, TS. Chử Mạnh Hưng tập trung trả lời câu hỏi: sau khi dùng phương pháp cấy ion vào dây nano, cấu trúc nguyên tử của vật liệu thay đổi ra sao và nguyên tố cấy vào có thể thay thế được vào vị trí của các nguyên tố chủ vốn có trong vật liệu thuần hay không. Đây là công việc anh theo đuổi liên tục trong ba năm nghiên cứu tiến sĩ.

Nhiều nhà khoa học trên thế giới đã thử pha tạp các nguyên tố vào cấu trúc vật liệu và đo đạc những thay đổi trước và sau khi pha tạp. Điểm khác biệt trong nghiên cứu của TS. Chử Mạnh Hưng và các cộng sự tại Pháp là tìm hiểu sự thay đổi trên từng đơn dây nano, thay vì trên tổng thể của vật liệu. Việc nghiên cứu ở cấp độ đơn sợi giúp việc phân tích đạt độ chính xác cao hơn, qua đó làm rõ vai trò của sự sắp xếp nguyên tử đối với tính chất của vật liệu.

Trong hai năm cuối làm việc tại Pháp, anh tiếp tục đẩy nghiên cứu lên mức cao hơn, tập trung vào phân tích cấu trúc nguyên tử của từng lớp vật liệu trong quá trình chế tạo. Kết quả nghiên cứu giúp trả lời câu hỏi cấu trúc của vật liệu được hình thành đầy đủ tại lớp lắng đọng nguyên tử nào. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể chủ động kiểm soát quá trình chế tạo vật liệu, rút ngắn thời gian và nâng cao hiệu quả.

Đáng chú ý, TS. Chử Mạnh Hưng là nghiên cứu sinh tiến sĩ người Việt đầu tiên nghiên cứu cấu trúc vật liệu tại Cơ quan Ứng dụng bức xạ châu Âu (ESRF), nơi đặt cỗ máy gia tốc tạo nguồn synchrotron với cường độ lớn hàng đầu thế giới. Công cụ này cho phép tạo ra tia X với cường độ gấp hàng chục tỷ lần so với chụp X-quang y học, giúp các nhà khoa học nghiên cứu sâu cấu trúc bên trong vật liệu.

Sau khi trở về Việt Nam năm 2016, anh tiếp tục theo đuổi các đề tài ứng dụng vật liệu nano vào đời sống. Trong 5 năm giảng dạy và nghiên cứu tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, anh tham gia nhiều đề tài được tài trợ bởi Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. Gần đây, anh được khen thưởng cấp Trường với vai trò tác giả chính của công trình nghiên cứu quy trình chế tạo một bước cảm biến khí sợi nano, có tiềm năng ứng dụng trong các thiết bị phân tích khí trong hơi thở nhằm chẩn đoán bệnh không xâm lấn.

MAY MẮN KHI LỰA CHỌN TRỞ VỀ VIỆT NAM

PGS.TS Chử Mạnh Hưng từng là học sinh trong đội tuyển Toán thi cấp thành phố, song lại dành tình yêu đặc biệt cho Vật lý. Sự ham mê tìm hiểu ngọn nguồn, bản chất của các hiện tượng tự nhiên đã dẫn dắt anh đến con đường nghiên cứu khoa học. “Chính ham mê muốn biết ngọn nguồn, bản chất của hiện tượng là chiếc la bàn chỉ đường cho tôi", TS. Chử Mạnh Hưng chia sẻ.

Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, anh hoàn thành chương trình thạc sĩ tại Hàn Quốc, sau đó sang Pháp làm tiến sĩ và sau tiến sĩ. Tổng cộng, anh có 8 năm học tập và nghiên cứu tại châu Á và châu Âu, tập trung vào khám phá cấu trúc vật liệu nano trong những điều kiện nghiên cứu tiên tiến.

Theo TS. Hưng, môi trường nghiên cứu khoa học ở nước ngoài có nhiều thuận lợi về trang thiết bị và điều kiện làm việc. Tuy nhiên, khi đang cân nhắc các cơ hội tiếp tục gắn bó với Pháp, anh nhận được thư mời từ Viện Đào tạo Quốc tế về Khoa học Vật liệu (ITIMS). Lời đề nghị này đã khiến anh nhanh chóng đưa ra quyết định trở về Việt Nam.

Trở lại giảng đường và phòng thí nghiệm trong nước, TS. Hưng tiếp tục theo đuổi các đề tài khoa học hướng tới bảo vệ sức khỏe con người. Bên cạnh nghiên cứu vật liệu cảm biến phục vụ chẩn đoán bệnh qua hơi thở, anh và các nhà khoa học tại ITIMS hiện triển khai đề tài cấp nhà nước về cảnh báo khí độc trong môi trường làm việc hầm lò, đồng thời xúc tiến hợp tác với Hàn Quốc trong dự án chế tạo cảm biến giám sát độ tươi của thực phẩm.

“Tôi luôn trăn trở làm sao để ứng dụng khoa học vào việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng con người”, anh nói. Nhìn lại chặng đường 5 năm làm việc tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, TS. Chử Mạnh Hưng cho rằng việc được trở về quê hương làm khoa học và làm việc cùng những đồng nghiệp chung chí hướng là một điều may mắn.

Giải thưởng Sáng tạo châu Á của Quỹ Toàn cầu Hitachi được triển khai từ năm 2020 nhằm ghi nhận các thành tựu nổi bật trong nghiên cứu và phát triển khoa học – công nghệ, đồng thời khuyến khích việc triển khai thực tiễn, hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc.

Năm 2025, chương trình thu hút sự tham gia của khoảng 26 trường đủ điều kiện được lựa chọn từ các nước ASEAN, mỗi đơn vị có giới hạn số lượng ứng viên đăng ký dự thi. Các đề cử được đánh giá dựa trên tính đổi mới sáng tạo, mức độ ứng dụng thực tiễn và sự gắn kết với các mục tiêu phát triển bền vững. Giải thưởng gồm các hạng mục: Giải thưởng Đổi mới sáng tạo xuất sắc nhất, Giải thưởng Đổi mới sáng tạo và Giải Khuyến khích, mỗi giải kèm theo phần tiền thưởng theo quy định.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.