Người trình làng sinh vật rừng Việt Nam

Đó là câu chuyện về một người kiểm lâm tự học để trở thành người tiên phong trong việc giới thiệu rừng Việt Nam với thế giới.

Rừng là khát vọng

Ngay khi công bố giải thưởng “Trí tuệ Việt Nam” năm 2000, cái tên cũng như học hàm, học vị của “Phùng Mỹ Trung, cán bộ kiểm lâm Đồng Nai” đã làm nhiều người bất ngờ khi anh vượt qua được nhiều nhà khoa học trẻ để giành giải nhất với phần mềm CD-Rom “Sinh vật rừng Việt Nam” thực hiện cùng một sinh viên ngành công nghệ thông tin.

Sau đó, cuộc đời Trung rẽ sang một hướng khác, ước mơ được vùng vẫy trong biển cả công nghệ thông tin trong con người chàng cử nhân Phùng Mỹ Trung tạm gác lại khi phải giã từ thế giới CD-Rom, thế giới web. Anh được phân công về làm... lính gác rừng ở một vùng sâu của Đồng Nai. Ba tháng trời không một cơ hội sờ lên bàn phím, con chuột.

Công việc của anh hằng ngày là ôm súng quẩn quanh chu vi vài cây số để giữ rừng. Ngay cả ba Trung cũng ngẩn ngơ, tự hỏi: “Trí tuệ Việt Nam sao đi gác rừng?”. Đó là những ngày tháng tuyệt vọng của Trung sau những thăng hoa trên con đường khoa học.

Phùng Mỹ Trung giới thiệu mẫu sinh vật Việt Nam cho một nghiên cứu sinh nước ngoài ở rừng Nam Cát Tiên - Ảnh tư liệu

Tại sao không gửi gắm lòng mình với rừng vào điều khao khát cho tương lai? Đó là ý nghĩ đầu tiên để Trung gửi gắm và phát triển nó thành trang web “Sinh vật rừng Việt Nam”. Anh quyết định xin ra khỏi rừng để được tiếp tục... gần rừng hơn, dù công việc chẳng có liên quan gì tới nghề rừng: phụ trách công nghệ thông tin cho Hải quan Đồng Nai.

Những ngày làm kiểm lâm, Trung rất khó chịu khi nhìn đồng nghiệp phải tra hàng đống sách vở, giấy tờ, tàng thư để tìm các chủng loài sinh vật rừng. Tại sao không tận dụng công nghệ thông tin để có thể tập hợp mọi thứ lên trang web và chỉ cần vài thao tác gõ lên bàn phím, người ta có mọi thứ thông tin mình cần? Vậy là trang web ra đời và cuộc hành trình về lại rừng bắt đầu. “Mới tối hôm qua thức cả đêm trên rừng vì có tin bò rừng lại về”, Trung nói.

Chuyện đó đâu có lạ gì với Trung. Cứ chiều thứ sáu, sau giờ làm việc, thay vì về với gia đình hoặc thư giãn trong nội thành Biên Hòa nhộn nhịp thì Trung lại ôm chiếc máy ảnh Pentax cũ xì, quảy balô lên rừng. Gần thì những cánh rừng Madagui, Núi Ông, Biển Lạc, Nam Cát Tiên... Ngày lễ, nghỉ phép được nghỉ lâu hơn thì phóng đến tận Sa Pa, Tam Đảo, Phú Quốc, Côn Đảo, Bạch Mã... để bổ sung nguồn tư liệu cho trang web “Sinh vật rừngViệt Nam” ( www.vncreatures.net).

Ước mơ giản dị

Tất cả tiền lương công chức và thời gian ngoài giờ của Trung bây giờ đều dành cho rừng. Trang web trở nên qui mô, đồ sộ và có uy tín đối với thế giới sinh vật học thì tài lực trong anh cũng vơi dần. “Có lúc tôi cảm thấy xấu hổ khi mình không mang lại được tí lợi lộc nào để nuôi sống bản thân”, có lúc Trung tự hỏi về mình như vậy.

Thoáng buồn nhưng rồi chợt thấy mình vẫn cứ sống mãi trong rừng rú, chụp được hình ảnh con chuồn chuồn, con bướm lạ, con gà so chân vàng, gà lam chân tía... thì lại la lên vì mừng. Hai lần rắn độc cắn giữa rừng, thoát được nhờ cây cỏ, về nhà Trung nằm im lặng, không dám nói với ai.

Lên trang web, Trung thường kêu gọi: “Hãy bảo vệ loài cá rồngViệt Nam”.Việt Namlàm gì có cá rồng? Thật ra đó là loài ngân long mà dân chơi cá kiểng đang săn lùng vì giá rất đắt và trong Sách đỏViệt Namghi loài này đã tuyệt chủng. Nhưng Trung đã chứng minh ngược lại bằng cách đi điều tra về loài cá rồng khắp rừng Nam Cát Tiên, đến tháng 2-2003 anh phát hiện con đầu tiên nằm trong rổ của người đi bắt cá. Khoanh vùng tìm kiếm đến tháng 10-2003, bằng những chứng minh khoa học, anh tự tin công bố rằng ở thượng nguồn vườn quốc gia Cát Tiên vẫn còn quần thể loài ngân long.

Cứ vậy, từ một lá cây, một bông hoa nhỏ, một con chuồn chuồn, một loài tắc kè núi... Trung đã đem đến cho thế giới sinh vật rừngViệt Nammột đa dạng sinh học. Trang web của anh đã có hơn 200.000 lượt người truy cập. Nhiều ý kiến từ Mỹ, Canada sau khi truy cập đã đề nghị anh nâng cấp nó lên, thêm phần tiếng Anh thì sẽ trở thành một nhánh trong “Website nghiên cứu đa dạng sinh học trực tuyến” của hệ thống các trường đại học Mỹ, trở thành “thư viện trực tuyến” cho sinh viên thế giới tìm hiểu về rừngViệt Nam. Trung đang cùng các cộng sự xây dựng không chỉ tiếng Anh mà còn cả tiếng Nhật cho trang web.

Với Trung, mọi việc vẫn còn ở tương lai: “Tôi chỉ ước mơ giá như đến một ngày nào đó không còn phải bận tâm chuyện cơm áo, tôi sẽ lang thang hết những cánh rừng ởViệt Namvà vẽ ra một bản đồ đa dạng sinh học chi tiết nhất. Xây dựng một hệ thống định vị toàn cầu, hệ thống báo cháy rừng quốc gia trên trang web của mình”.

Nguồn: tuoitre.com.vn 15/6/2006