Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ sáu, 21/01/2005 23:09 (GMT+7)

Một người nông dân giúp Quảng Nam ""nhân bản"" trầm hương

Tổ chức rừng mưa nhiệt đới (TRP) - tổ chức phi chính phủ Hà Lan hơn 10 năm qua đã đến Việt Nam nghiên cứu khảo sát về cây trầm hương khắp Tây Nguyên, duyên hải miền trung và vùng Bảy Núi (An Giang),đảo Phú Quốc. Đến năm 2000, dự án khôi phục loài cây tuyệt chủng này đã được EU tài trợ thành lập, kinh phí đầu tiên gồm 200.000 euro nhằm xây dựng hai vườn ươm cây dó bầu tại Kon Tum và An Giang.TRP đang chuẩn bị tổ chức hội thảo khoa học quốc tế đầu tiên về trầm hương tại TP Hồ Chí Minh từ 10 - 15-11-2003.

Trầm Việt Nam được cả thế giới biết tên

Trên thế giới có 15 loài cây trải rộng từ núi Hymalaya đến châu Đại Dương có khả năng tạo trầm. Nhưng cây dó bầu ở vùng Đông Dương là loài cây có khả năng tạo ra trầm hương chất lượng cao nhất. Dự ánTRP nghiên cứu khả năng tác động tạo ra trầm hương trên cây dó bầu.

Rừng núi miền tây Quảng Nam chính là xứ sở của trầm hương. Nhưng loài cây này đã bị tàn sát tột cùng bởi những tay "đi điệu" (ngậm ngải tìm trầm). Giá 1 kg gỗ trầm hương thiên nhiên luôn hơn 10 lượngvàng. Nếu là kỳ nam (trầm hương đã tụ vài chục năm) giá lên đến hàng trăm lượng vàng. Tinh dầu trầm có tác dụng định hương các loài nước hoa hoặc dùng làm dược phẩm quý. Gỗ cây dó khi tụ trầm đượcphân làm ba loại. Loại mới kết những đường vân tụ dầu gọi là tóc, đậm hơn, nhiều dầu gọi là trầm hương. Hai loại gỗ này thả xuống nước đều nổi. Toàn bộ kết tinh dầu, gỗ thả xuống nước chìm gọi là kỳnam. Gỗ đã có tụ trầm, dù là tóc, trầm hương hay kỳ nam dùng để tạc tượng đặt trên bàn thờ hoặc trang trí nội thất, được người Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc cho là biểu tượng của nhà quý phái. Gỗtrầm hương còn bỏ vào lư đốt xông trầm trong các buổi tế lễ, các tôn giáo đều ưa chuộng nên mệnh danh là "gỗ của các vị thần".

Huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam có sân bay Chu Lai và cảng Kỳ Hà đang khẩn trương xây dựng khu kinh tế mở (KKTM): Toàn huyện có 14 xã và một thị trấn nhưng có năm xã vùng trung du nằm ngoài vùng quyhoạch KKTM. Ai cũng tưởng rằng năm xã này bị thiệt thòi. Thế nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại nhờ vào một loại cây trồng có giá trị kinh tế lớn: cây trầm hương. Ngày 1-9 vừa qua, BCH Hội Nôngdân (HND) huyện Núi Thành đã ký một hợp đồng kinh tế với một hội viên đang cư ngụ tại xã Tam Thạnh, tâm điểm của năm xã ngoài KKTM.

Nội dung bản hợp đồng khiến ai cũng vui mừng. Đại diện bên A là ông Đoàn Ngọc Lĩnh, chủ tịch HND huyện. Bên B là nông dân Nguyễn Hoàng Huy. Bên A sẽ chịu trách nhiệm về huy động nguồn vốn và laođộng, chịu trách nhiệm mọi mặt về pháp lý để ông Nguyễn Hoàng Huy, người đã có nhiều sản phẩm thành công qua tám năm nghiên cứu chọn giống, trồng và nuôi cấy tạo trầm trên toàn bộ diện tích cây dóbầu đã và đang được trồng trên địa bàn huyện. Bên B chịu trách nhiệm kỹ thuật suốt chu kỳ cây trồng, sản phẩm thu hoạch được tiêu thụ và ăn chia theo tỷ lệ mà hai bên sẽ thỏa thuận.

Cùng với bản hợp đồng kinh tế là dự thảo thành lập Hội trầm hương ở huyện do HND chịu trách nhiệm. Anh Nguyễn Hoàng Huy cũng cung cấp hàng chục mẫu vật từ thân, cội, rễ cây dó bầu do con người tácđộng tạo thành trầm để HND xây dựng phòng trưng bày và giới thiệu về loài cây độc đáo này ở trung tâm thị trấn huyện. Cách làm của HND huyện Núi Thành và ông Nguyễn Hoàng Huy gần như là sự trả lời cụthể về những ý kiến nghi hoặc, thậm chí quy chụp của dư luận, kể cả một số nhà khoa học cho rằng tạo trầm chỉ là "xảo thuật" để bán cây giống. Cây trầm (dó bầu) được xếp thứ 11 trong 13 loài thực vậtrừng quý hiếm nhóm 1 tuyệt đối cấm khai thác, sử dụng trên phạm vi toàn quốc. Tại Nghị định số 48/CP, loài cây này đã được đưa xuống trong nhóm 2, chỉ hạn chế khai thác và sử dụng. Cây dó bầu đã maymắn thoát hiểm họa tuyệt chủng nhờ những nỗ lực của các nhà nghiên cứu khoa học lâm nghiệp trong, ngoài nước và những nông dân say mê với nghiệp rừng như anh Nguyễn Hoàng Huy.

Cuộc đời thăng trầm cùng trầm hương

Anh Huy vốn là một nông dân học chưa hết cấp 2. Quê anh ở huyện Tiên Phước, cách Tam Thạnh nhiều ngọn núi. Năm 1981, sau khi xuất ngũ anh làm việc tại Công ty ngoại thương huyện Tiên Phước. Nhiệm vụđược giao của Huy là vào Phú Yên, Khánh Hòa tiếp cận với các tay "đi điệu" để mời họ về đi săn lùng các loài cây trầm hương tại rừng núi Quảng Nam. Nhiều năm trời, Huy thực sự "ngậm ngải" cùng đoànquân tìm trầm nơi rừng sâu lên tận miền cao nguyên Kon Tum giáp ranh. Huy học được nhiều điều. Loài cây quý ngày một cạn kiệt, đến đầu những năm 90 thì hoàn toàn vắng bóng, Công ty ngoại thương cấphuyện cũng đi vào giải thể. Trở về đời thường. Huy lại nhớ những cây dó tụ trầm từ những vết xâm phạm của đạn bom hay sừng thú cày húc. Nơi đó đổ nhựa ra hấp dẫn loài kiến về làm tổ. Vậy sao khôngtrồng cây lên và tìm cách tạo trầm?

Anh dốc vốn ra mua những hột giống cây dó bầu còn sót lại về ươm ngay vườn nhà. Nhiều người bắt chước làm. Cây lớn lên đủ 10 cm đường kính đều được Huy mua để đó, thử nghiệm tạo trầm theo nhiều cách:khoan thân bơm vào chất xúc tác, đóng đinh, mảnh sắt vào... Sau lưng núi Lập có một số cây dó bầu mọc hoang từ chim ăn hạt thả rơi. Chị Phạm Thị Vân chủ vườn đồng ý bán một cây to với giá 6 triệuđồng để anh nuôi thử nghiệm. Huy bén rễ rồi động viên bà con lấy hạt ươm ra nhiều cây giống. Huy phổ biến cách chọn giống: cây dó bầu còn nhỏ lá mọc so le, dài, nhưng lớn lên lá tròn lại hơn. Còn cácgiống gió me, gió liệt lúc cây nhỏ lá hơi tròn nhưng khi lớn lại dài ra.
Xứng đáng được cấp bằng sáng chế

Chủ tịch UBND xã Tam Thanh, ông Nguyễn Thanh Tâm nghe lời Huy nên đã trồng thử vài chục cây. Không ngờ giờ đây là nguồn lợi lớn, Chủ tịch Hội Nông dân cho biết: trước khi ra Hà Nội nhận chức Phó chủtịch Trung ương Hội Nông dân, Phó bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam là ông Nguyễn Hữu Mai dặn cán bộ phải ra sức phục hồi loài cây quý này và cố gắng tạo ra được trầm giúp làm giàu cho dân cho nước.

Xã huyện liền cấp cho Huy 6 ha ở vùng đồi Đức Phú giúp anh làm trang trại. Ba năm, cây lớn 10 cm trở lên đều được Huy tạo trầm. Dăm gỗ mới kết tóc, đục ra cũng bán được từ 60.000-120.000 đồng/kg chocác vựa Tam Kỳ, Đà Nẵng. Nghe đâu người ta mua về để chiết xuất làm tinh dầu. Lá cây dó hái về cũng làm nồi xông giúp người nhiễm cảm. Chủ tịch Hội Nông dân bàn với Huy một chương trình liên kếttrồng trầm để các bên đều có lợi. Hội Nông dân và UBND huyện Núi Thành cũng đang xúc tiến các thủ tục để trình Cục sở hữu trí tuệ cấp cho Nguyễn Hoàng Huy bằng sáng chế về tác động tạo trầm từ cây dóbầu.

Nguồn: Hùng Văn(Thời báo kinh tế Việt Nam), www.nhandan.org.vn ngày15/11/2003

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.