Mễ Hạ, làng triệu phú

Phố làng

Có thể nói, phong trào xây dựng cánh đồng 50 triệu đồng/ha/năm đã thổi luồng gió mới cho cuộc sống thuần nông của người dân Mễ Hạ. Vốn có kinh nghiệm trồng rau màu lâu đời, đặc biệt là canh tác cây vụ đông, bà con đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ cho phù hợp với đồng đất và tập quán canh tác nhằm nâng cao thu nhập trên mỗi đơn vị diện tích. Đồng đất màu mỡ xưa được đánh thức, trở thành những cánh đồng “vàng”; góp phần làm cho bộ mặt của thôn đổi thay: nhà cửa khang trang; đường làng ngõ xóm, kênh mương nội đồng được bê tông hoá. Đời sống của nhân dân được cải thiện, nhiều hộ biết tổ chức sản xuất đã giàu lên nhanh chóng. Năm 2003, Mễ Hạ đã trở thành thôn văn hoá.

Dừng tay hái đậu cô ve leo, trưởng thôn Lê Trọng Trại cho biết, toàn thôn hiện có 419 hộ (1.700 khẩu) trong khi diện tích đất nông nghiệp chỉ có 206 mẫu (2,7 mẫu = ha). Thôn quyết định dành 108 mẫu đất chuyên canh các loại cây màu với hệ số quay vòng cao (2,3-3 vòng/năm) nên đem lại mức thu nhập bình quân đầu người cao nhất nhì xã. Nghị quyết của chi bộ thôn đề ra mức thu nhập năm 2005 là 4,5 triệu đồng/người thì Mễ Hạ đạt trên 5 triệu đồng/người. Trước kia, trồng 1 vụ lúa + 1 vụ màu, bình quân chỉ thu được 10-15 triệu đồng/ha nhưng sau khi chuyển đổi thành công, đặc biệt là việc đưa thêm một số cây ăn quả đặc sản như cam Canh, bưởi Diễn, các cây dược liệu vào trồng chuyên canh hoặc xen canh, bà con có thể thu 30-40 triệu đồng/ha. Một số hộ có lao động và vốn đầu tư có thể thu tới 70-80 triệu đồng/năm.

Những kinh nghiệm quý

Bố trí công thức luân canh trái vụ để dễ tiêu thụ sản phẩm là một trong những bí quyết giúp Mễ Hạ ghi tên vào danh sách những làng triệu phú. Trên cơ sở nghiên cứu lại thị hiếu tiêu thụ rau quả của thị trường theo mùa vụ và điều kiện đất đai, thời tiết khí hậu của địa phương, thôn bố trí công thức luân canh 5 vụ màu/năm.

Anh Nguyễn Văn Đạt, được mệnh danh là “vua” xen canh tăng vụ của thôn. Trong chu kỳ sản xuất của một năm, vụ đầu tiên anh trồng su hào muộn (tháng 11) để thu vào dịp Tết âm lịch, ăn Tết xong, anh đưa bí ngô xuống ruộng để cắt ngọn và thu quả vào tháng 4-5. Thu xong bí ngô lại gieo tiếp bí đao Đài Loan trái vụ (65-70 ngày cho thu hoạch). Tận dụng thời gian hiếm rau xanh vào thời kỳ giáp hạt, anh gieo tiếp một lứa rau ăn lá ngắn ngày rồi trồng su hào vụ sớm trong khoảng 45 ngày trước khi gieo tiếp vụ su hào muộn cho năm tới. Với cách làm này, bình quân anh Đạt thu 80-90 triệu đồng/ha/năm.

Đa dạng hoá cây trồng, đa dạng hoá sản phẩm là cách mà người Mễ Hạ chọn để đáp ứng mọi sự “đỏng đảnh” của thị trường. Tuy ít đất nhưng mỗi vùng đều hình thành vùng chuyên canh riêng, cơ cấu giống không chồng chéo. Thôn còn hình thành hệ thống cung ứng giống; thu gom, bao tiêu sản phẩm để cung cấp cho các cơ sở chế biến trong vùng. Anh Nguyễn Văn Hồng, chủ một cơ sở thu mua cho biết, chỉ riêng ngô ngọt, mỗi năm anh và đại lý trong thôn đã cung cấp cho bà con trên 300kg hạt giống bằng hình thức khấu trừ khi thu mua sản phẩm. Mỗi ngày anh bố trí thu mua 4-5 sào ngô của các hộ trong thôn để bán cho các cơ sở chế biến đóng tại địa phương và khách hàng Hà Nội. Gia đình anh Lê Văn Xoài và nhiều hộ khác lại chọn trồng ớt chỉ thiên xen canh trong vườn cam. Theo anh Xoài, ớt lai chỉ thiên dễ trồng, sinh trưởng khoẻ, ít sâu bệnh thu hoạch hầu như quanh năm nên cho sản lượng rất cao. Theo tính toán của anh, sau khi trừ chi phí, với 3 sào ớt, mỗi năm anh lãi trên 20 triệu đồng. Gieo ươm cây giống rau các loại cũng là một nghề mới đem lại lợi nhuận và thu nhập cao cho gần 10 hộ gia đình trong thôn.

Tăng vụ nhờ trồng rau màu trái vụ là kinh nghiệm thứ ba giúp Mễ Hạ làm giàu. Trong quá trình sản xuất, bà con rút ra một điều: các loại rau màu trái vụ thường có thời gian sinh trưởng ngắn hơn chính vụ, ít sâu bệnh và nhanh cho thu hoạch hơn. Nhiều gia đình đã chuyển vụ bí đao xuân hè thành bí đao trái vụ hè thu, rút ngắn thời gian gieo trồng 15-25 ngày. Nhờ trồng su hào sớm mà bà con giải phóng được đất sớm hơn 15 ngày so với su hào chính vụ. Chính nhờ những cải tiến mới trong bố trí lại vụ mùa, công thức luân canh mà Mễ Hạ đã có thêm quỹ thời gian cho tăng vụ mà năng suất cây trồng lại cao hơn. Những bài học về chuyển đổi của bà con Mễ Hạ đáng để nhiều nơi học tập.

Nguồn: Kinh tế nông thôn, số 27 (513), 3/7/2006