Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 02/06/2009 15:52 (GMT+7)

Kết hợp Đông y & Tây y còn nhiều thách thức

Để có một nền y tế phát triển đặc thù của Việt Nam, việc kết hợp 2 nền y học là một yêu cầu cấp bách và chính đáng, đã được nhà nước đề ra từ lâu trong những chính sách quốc gia về y tế. Tuy vậy, đến nay kết quả vẫn còn rất nghèo nàn vì nhiều lý do như nhân lực, phương pháp chẩn đoán và điều trị khác nhau, xuất phát từ những hệ thống lý luận khác nhau…

Vấn đề kết hợp trong chẩn đoán

Hệ thống chẩn đoán của y học hiện đại gồm lâm sàng (nhìn, sờ, gõ, nghe) và cận lâm sàng (xét nghiệm, chụp X quang, siêu âm, nội soi, CT Scanner, MRI…). Có những bệnh lý chỉ cần khám lâm sàng cũng có thể chẩn đoán chính xác, nhưng phần lớn đều cần làm thêm cận lâm sàng để chắc chắn hơn. Các phương pháp cận lâm sàng ngày càng được phát triển và đã phát huy thế mạnh không thể chối cãi trong việc xác định bệnh.

Trong khi đó, y học cổ truyền chủ yếu dựa vào khám lâm sàng để định bệnh gồm có vọng (nhìn), văn (nghe, ngửi), vấn (hỏi bệnh) và thiết (sờ, nắn, bắt mạch). Hệ thống chẩn đoán này mặc dù vẫn còn nguyên giá trị nhưng không phải ai cũng có thể lĩnh hội hết những tinh hoa của nó. Do đó, các thầy thuốc y học cổ truyền ngày càng dựa vào các phương pháp chẩn đoán y học hiện đại rồi đưa ra phép điều trị theo y học cổ truyền. Đây là một sự kết hợp khập khiễng vì có những bệnh lý theo y học hiện đại không thể tuỳ tiện diễn giải theo y học cổ truyền, do lẽ chúng vốn dĩ xuất phát từ những cơ sở lý luận khác nhau.

Chẩn đoán y học cổ truyền không đưa đến kết luận là một bệnh danh cụ thể mà chỉ là chứng trạng,do đó, các phương pháp điều trị đưa ra hoàn toàn dựa trên lý luận đó. Y học cổ truyền gọi đây là “ biện chứng luận trị”. Trong khi hầu hết các kết luận chẩn đoán của y học hiện đại đều là những bệnh lý có danh pháp rõ ràng.

Vấn đề kết hợp trong điều trị

Y học cổ truyền có thế mạnh trong việc điều trị các bệnh mạn tính, các chứng bệnh đau nhức, các loại bệnh lý chức năng (không có tổn thương thực thể)… Ngược lại, các bệnh nhiễm trùng nặng, các trường hợp hôn mê, các bệnh cấp cứu, hoặc có chỉ định điều trị bằng phẫu thuật, thủ thuật… thì phải được can thiệp bằng y học hiện đại. Từ đó, khuynh hướng hiện nay thường điều trị bằng các phương pháp y học hiện đại trong những bệnh lý cấp tính, cấp cứu, phẫu thuật… sau đó, áp dụng y học cổ truyền cho việc điều trị và chăm sóc các biến chứng, di chứng, bệnh diễn tiến mạn tính hoặc phục hồi sức khoẻ sau bệnh. Tuy rằng đây là một hướng đi đúng, ít nhất là trong hoàn cảnh hiện nay, nhưng vẫn bộc lộ nhiều hạn chế so với sự phát triển của y học và các hiểu biết mới về cơ chế sinh lý, bệnh lý.

Ví dụ, trước đây, người ta tin rằng có thể điều trị bệnh lý dạ dày - tá tràng hiệu quả chỉ bằng thuốc y học cổ truyền (với các dược liệu có tác dụng băng niêm mạc, chống tăng tiết axit…). Nhưng từ khi phát hiện ra vai trò gây bệnh của vi khuẩn Helicobacter pyloritrong bệnh lý này, WHO bắt buộc phải thay đổi phác đồ điều trị khi đưa thêm vào các loại kháng sinh bên cạnh các thuốc truyền thống.

Sắc thuốc theo phương pháp hiện đại Một kiểu điều trị kết hợp phổ biến hiện nay thường gặp trong các khoa y học cổ truyền trong bệnh viện đa khoa và ngay cả trong các bệnh viện y học cổ truyền và y học hiện đại trong cùng một toa. Cách kê toa này đòi hỏi người thầy thuốc phải nắm vững nguyên tắc cơ bản là các thuốc trong cùng một toa không được làm giảm tác dụng của nhau, không làm tăng độc tố của thuốc kia, không gây ra tác dụng phụ… Vấn đề đặt ra là không phải thầy thuốc nào (ngay cả thầy thuốc y học cổ truyền) cũng am hiểu hết thành phần và tác dụng phụ của thuốc y học cổ truyền, nhất là thuốc thang (có nhiều loại dược liệu có thành phần hoá học khác nhau), nên khó có thể tránh được sự tương kỵ giữa thuốc y học cổ truyền và y học hiện đại, thậm chí gây ra những tác động xấu trên chính cơ thể bệnh lý. Các biến chứng thường gặp là suy gan, suy thận…

Vấn đề nhân lực

Theo một thống kê của WHO và Viện Y học cổ truyền Việt Nam, nước ta có 30% số bệnh nhân điều trị bằng y học cổ truyền trong hệ thống y tế nhà nước, nhưng nhân lực y học cổ truyền chỉ chiếm 3,63% nhân lực toàn ngành y tế. Nhân lực đang công tác trong ngành y học cổ truyền hiện nay được đào tạo từ nhiều nguồn khác nhau.

- Phần lớn là các thầy thuốc kiểu “cha truyền con nối”, sau này được tổ chức đào tạo chuẩn tại các Viện và Trường y học cổ truyền, được cấp bằng “Lương y quốc gia”. Các vị lương y này có kiến thức về y học hoặc dược học cổ truyền, hầu hết mở phòng khám và/ hoặc nhà thuốc Đông y tư nhân.

- Một nguồn đào tạo chủ yếu khác là từ các trường Đại học Y Dược, trước đây lấy từ các sinh viên y khoa năm thứ 5 rồi học tiếp năm cuối chuyên ngành y học cổ truyền, tốt nghiệp với tấm bằng ghi rõ “Bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền”.

- Một số khá lớn bác sĩ đa khoa nhưng công tác tại các cơ sở chuyên khoa y học cổ truyền. Các bác sĩ này có kiến thức y học hiện đại khá vững vàng nhưng kiến thức về y học cổ truyền chỉ dừng lại ở mức biết được vài chục huyệt châm cứu, vài cây thuốc, vài danh xưng bệnh lý theo y học cổ truyền… học được từ năm thứ 4, thứ 5.

Với nguồn nhân lực như vậy, nên việc khám chữa bệnh kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại vẫn chưa có gì khởi sắc.

- Vài năm trở lại đây, đã có những tín hiệu đáng mừng từ việc thành lập Khoa Y học cổ truyền của Đại học Y Dược TPHCM và việc thành lập Học viện Y học cổ trường Việt Nam đầu tiên tại tỉnh Hà Tây. Đã có những lớp đầu tiên ra trường nhưng xem ra vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vì số lượng còn ít, một số không muốn công tác trong ngành y học cổ truyền, tìm cách học thêm một chuyên khoa để chuyển sang công tác ở môi trường khác.

- Một cán bộ của Học viện Y học cổ truyền Việt Nam đã tính rằng với tốc độ đào tạo như hiện nay thì phải cần ít nhất 15 năm nữa mới có đủ nhân lực cho nhu cầu hiện tại với điều kiện các hệ thống đào tạo tại Hà Nội, TPHCM và Hà Tây làm việc cật lực.

- Một vấn đề không kém phần quan trọng là kinh phí. Tính trung bình có khoảng 30% người dân khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền (WHO) nhưng chỉ có khoảng 3% kinh phí của ngành y tế dành cho y học cổ truyền, còn 97% kinh phí còn lại phân bổ cho y học hiện đại.

- Tính an toàn và hiệu quả điều trị chưa cao, chất lượng thuốc chưa ổn định, khó bảo quản, dễ bị kẻ xấu lợi dụng pha trộn thêm tân dược… đã làm uy tín của thuốc y học cổ truyền giảm sút rất nhiều, gây tâm lý ngán ngại đối với các thầy thuốc y học hiện đại có ý muốn kết hợp y học cổ truyền trong điều trị…

Sau gần 5 năm thực hiện Chính sách quốc gia về y học cổ truyền, cả nước đã có khoảng gần 60 bệnh viện y học cổ truyền, hầu hết các bệnh viện đa khoa cấp tỉnh có khoa hoặc tổ y học cổ truyền bên cạnh khoảng 10.000 cơ sở hành nghề y học cổ truyền tư nhân. Nhưng nhìn chung, 2 nền y học cổ truyền và y học hiện đại vẫn cùng nhau tiến song song theo kiểu “đường ai nấy đi” chứ chưa thể gặp nhau, chưa thể tìm ra một tiếng nói chung để xây dựng một nền y học phục vụ cho người Việt Nam . Một câu hỏi đặt ra là nên chăng chúng ta tìm cách hiện đại hoá y học cổ truyền bằng các phương tiện chẩn đoán và điều trị hiện đại hơn là cố tìm cách kết hợp 2 nền y học có xuất phát từ cơ sở lý luận khác nhau. Câu hỏi này vẫn chưa có lời giải đáp.

Sắc thuốc theo phương pháp hiện đại

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Liên hiệp Hội Việt Nam chủ trì tổ chức họp các đoàn dự Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI
Căn cứ Thông tri số 10/TT-MTTQ-UB của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam về việc triệu tập đại biểu dự Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, với vai trò là Trưởng các Đoàn của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức Liên hiệp, Liên hiệp Hội Việt Nam đã chủ trì tổ chức họp các đoàn để triển khai thực hiện thông tri của MTTQ Việt Nam.
Thủ tướng Lê Minh Hưng lên đường tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Philippines
Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Chủ tịch ASEAN năm 2026, ngày 7/5, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines từ ngày 7 đến 8/5/2026.
Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam: Điểm tựa khoa học công nghệ gắn với chuyển đổi số quốc gia
Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam với gần 40 năm phát triển đang thể hiện rõ vai trò tổ tổ chức xã hội - nghề nghiệp uy tín trong lĩnh vực vô tuyến, điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin đồng thời đóng góp thực chất vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Đầu tư khoa học công nghệ giải quyết điểm nghẽn của ngành Thủy sản Việt Nam
Phát biểu tại Hội nghị khoa học công nghệ thủy sản và kiểm ngư toàn quốc năm 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã nhấn mạnh sự cần thiết của đổi mới sáng tạo khoa học công nghệ trong giải quyết điểm nghẽn về logistics, môi trường, nâng cao sức cạnh tranh của ngành Thủy sản trong nước.
Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng nhận danh hiệu Giáo sư danh dự Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga
Sáng 30/4/2026, tại Trường Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga (MPEI), TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA đã vinh dự đón nhận danh hiệu Giáo sư danh dự của MPEI. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng là công dân đầu tiên của Việt Nam được trao tặng danh hiệu Giáo sư tại MPEI, đứng trong bảng danh dự cùng với các nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới.
51 năm thống nhất đất nước: Khơi thông nguồn lực tri thức trong kỷ nguyên mới
Thông tấn xã Việt Nam giới thiệu bài phỏng vấn với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) về vai trò của lực lượng trí thức và những giải pháp đột phá để hiện thực hóa khát vọng hùng cường vào năm 2030 và 2045.