Giấy ăn tồn chất tẩy
Công nghệ thô sơ
Bắt đầu vào đến thôn Đống Cao, xã Phong Khê, huyện Phong Khê, tỉnh Bắc Ninh, chúng tôi bị tấn công bởi một mùi lạ. Ông Ngô Văn Bình, phó chủ tịch UBND xã cho biết, ai mới vào đây cũng cảm nhậnđược mùi lạ đó, riêng “thổ dân” vì đã “dạn mùi” nên thấy bình thường. “Đó chính là mùi hoá chất tẩy rửa cũng nhưmùi các tạp chất lẫn vào không khí và nước thải trong quá trình sản xuất các loại giấy, trong đó có giấy ăn”- ông Bình khẳng định.
Ông Bình cho biết, người dân nơi đây chủ yếu sử dụng giấy phế thải để sản xuất giấy các loại. Sau khi thu mua từ nhiều nguồn, chủ yếu là từ đồng nát, họ sẽ tiến hành phân loại. Những loại giấy phế phải trắng nhưvở học sinh, giấy photo… (chủ yếu là giấy do Công ty Bãi Bằng sản xuất)được chọn để tái sản xuất giấy ăn. Công nghệ sản xuất loại giấy ăn là thủ công vàđơn sơnhất. Hàng tấn giấy loại với cơman các loại mực in và tạp chất bẩn thỉu kia sẽđược tẩy rửa thủ công bằng xút, javel và clo. Người ta ngâm giấy vào nước hoà tan các hoá chất này trong vòng vài tiếng đồng hồ, sau đó vớt ra và cho vào máy nghiền (hoặc đánh cho tơi ra thành bột) dùng làm nguyên liệu tái sản xuất. Nguyên liệu nàyđượcđưa vào hệ thống máy seo để làm ra những gam giấy to bản, sau đó cắt thành những mảnh có diện tích theođơn đặt hàng. Người thợ thủ công sẽ cho những mảnh giấy đó vào máy dập để tạo độ xốp cho giấy, rồi cứ thế đem bán.
Ông Nguyễn Văn Hợp, giám đốc Xí nghiệp giấy Tiến Thành (Khu công nghiệp Quế Võ, TP Bắc Ninh) cho biết, việc tái sử dụng giấy phế thải để sản xuất giấy ăn thì rất nhiều nơi làm, kể cả ở nước ngoài. Vấn đề nằm ở công đoạn xử lý. Điều đó lý giải vì sao, trên tờ giấy ăn, người dùng thường xuyên thấy có màu lốm đốm, thỉnh thoảng có các chấm đen, các cục nổi lên… Đó chính là tồn dưcủa mực in do tẩy rửa chưa hết, vẫn còn nguyên cát sạn và các tạp chất, công nghệ nghiền không chuẩn để đánh giấy phế thải tơi ra nhưbột… Theo ông Hợp, nguồn nướcđược một số hộ gia đình dùng để làm giấy cũng không đảm bảo, chủ yếu là khai thác nước ngầm không qua xử lý. “Nếu có lúcđưa tờ giấy ăn kia lên mũi, có thể sẽ thấy mùi đặc biệt. Đó là mùi của javel và clo vẫn còn vương vấn”.
Giấy ăn bị “bạc đãi”
Theo ông Ngô Văn Bình, ở xã Phong Khê với 1900 hộ thì chỉ có khoảng 200 hộ sản xuất và khoảng 100 hộ làm các công đoạn gia công, còn lại thì ngoài công việc nhà nông, người dân còn tham gia kinh doanh, vận chuyển giấy. Vì đâu đâu cũng thấy giấy ăn nên chỉ cần đi một vòng quanh xã cũng đã thấy, giấy ăn ở đây bị “bạc đãi” nhưthế nào. Giấy ănđược chất hàng đống bên cạnh các bãi tập kết rác thải để chờ vận chuyển đến nơi tiêu thụ. Giấy ănđược các công nhân vừa cân, vừa bó, vừa cười đùa, làm rơi lả tả, rơi đến đâu nhặt đến đấy, bất chấp đất cát bám vào… Vậy là, theo một cách hiểuđơn sơ, những vi khuẩn có sẵn từ giấy phế thải nguyên liệu chưađược xử lý triệt để vẫn có cơhội ém sẵn trong giấy ăn; thêm vào đó là những vi khuẩn mới bám theo từ nơi sản xuất, vận chuyển; rồi đến các quán ăn, với cách bày biện trần trụi, đẩy quađưa lại hết bàn nọ sang bàn kia, vi khuẩn lại lần nữa có cơhội tung tăng trên từng tờ giấy.
Lại nữa, chỉ người có râu mới thấy giấy ăn bất tiện thế nào: Khi lau miệng, thể nào các mủn giấy cũng sẽ lưu lại trên mặt các “khổ chủ”, bám trên các sợi râu. Hiện tượng giấy dễ mủn cũng là hệ luỵ của việc tẩy rửa không tốt dẫn đến độ kết dính của bột giấy không cao. Ông Hợp cho biết, cũng có thể xử lý hiện tượng này bằng cách bổ sung keo bền. Nhưng vì giá bán của loại giấy ăn thường rất rẻ nên các hộ sản xuất chẳng buồn gia giảm keo bền làm gì. Thế nên mới có chuyện chưa lau sạch thức ăn thì mặt người dùng đã đọng đầy mủn giấy!
“Nếu là tôi, tôi sẽ không dùng loại giấy ăn đó” - với tưcách là người lâu năm sản xuất và kinh doanh giấy ăn, ông Hợp đã nói nhưvậy.
Để có một thành phẩm an toàn cho người sử dụng, công đoạn tẩy phảiđược xử lý qua 3 bước với dây chuyền công nghệ hiện đại: tẩy rửa trên sàn nghiêng, phun cô lập bằng nước pha loãng hoá chất, sau đó rửa lại một lần nữa.
Nguồn: KH&ĐS Số 73 Thứ Hai 11/9/2006
