Giám sát kém, công trình xây dựng “mọc” lỗi

Ông đánh giá thế nào về nguyên nhân gây ra 2 sự cố gần đây làm sập cầu Chu Va 6 tại Lai Châu và phát hiện vết nứt trên trụ cầu Vĩnh Tuy?

Đối với cầu treo Chu Va 6, nguyên nhân có thể thấy tương đối rõ, chủ yếu là do hệ thống ốc neo không đạt tiêu chuẩn. Tôi cũng không loại trừ cả kích thước của cầu, cũng như chất lượng thép làm cầu không đủ tiêu chuẩn.

Ở đây không thể đổ lỗi do tải trọng vượt quá mức quy định. Bởi trong thiết kế cầu bao giờ cũng phải tính toán kết cấu để cho hệ số an toàn cao nhất. Như các loại cầu vĩnh cửu, hệ số an toàn của nó lên tới 9 lần tải trọng, còn bình thường là 3-4 lần tải trọng, vì trong quá trình sử dụng còn bị mòn, xước… Như cầu Chu Va 6 quy định 1,5 tấn thì phải chịu được tải trọng khoảng 4-5 tấn.

Với cầu Vĩnh Tuy, qua quan sát vết nứt, tôi không cho rằng nguyên nhân là do thiết kế. Tôi nghiêng về lỗi phát sinh trong quá trình thi công nhiều hơn. Thực tế là gần đây ở Việt Nam phát hiện vết nứt khá nhiều trên các công trình xây dựng lớn. Khi làm thủy điện Sơn La, đập đầu tiên cũng bị nứt, tôi đã đến tận nơi xem.

Toàn bộ hầm Thủ Thiêm khi đúc xong, trước lúc lắp ráp cũng nứt khá nhiều và khá nhiều công trình khác cũng bị nứt. Loại nứt này thường do sử dụng bê tông khối lớn làm đập, trụ cầu... và trong điều kiện khí hậu của Việt Nam có nhiệt độ chênh lệch ngày và đêm rất lớn, gây ra hiện tượng co ngót bê tông liên tục. Vì vậy, đòi hỏi khâu bảo dưỡng bê tông phải được thực hiện rất cẩn thận, nếu không sẽ dẫn đến vết nứt khá nhiều. Những vết nứt này có loại cho phép, có loại không cho phép, được tính toán theo phương pháp tính nhất định. Ngay cả nhiều cây cầu trên thế giới người ta cũng vẫn phải cho phép có vết nứt, tất nhiên chỉ là tỷ lệ rất nhỏ.

Vậy theo ông, phương án xử lý vết nứt ở cầu Vĩnh Tuy hiện nay là như thế nào?

Ở đây vết nứt rõ ràng khá lớn, cho thấy đã có từ lâu, từ khi cầu được sử dụng đã mấy năm nay rồi. Vì vậy, phải chăng đầu tiên nó rất nhỏ trong mức độ cho phép thôi, nhưng đơn vị quản lý không phát hiện và khắc phục kịp thời, nên trong quá trình sử dụng mới nứt to hơn. Hiện nay điều cần làm nhất là “siêu âm” vết nứt xem đã vào sâu tới đâu. Nếu nó ở phạm vi chưa tới lớp thép thì việc xử lý hết sức đơn giản, bằng cách bơm bê tông giãn nở vào. Còn nếu liên quan đến thép thì phải xem kỹ, nhưng xử lý cũng không quá khó. Vì vậy theo tôi, sự cố của cầu Vĩnh Tuy không có vấn đề gì quá lớn cả. Quan trọng nhất là móng tốt, đồng thời theo dõi độ lún cũng chưa có hiện tượng gì bất thường.

Vết nứt dài 10m trên trụ cầu. (Ảnh: VnExpress)

Như vậy sự việc ở cầu Vĩnh Tuy có thể là do sự tắc trách khi không kịp thời phát hiện và khắc phục sự cố, thưa ông?

Chất lượng một cây cầu không chỉ phụ thuộc vào quá trình xây dựng, mà trong sử dụng, chế độ kiểm tra, bảo dưỡng, bảo quản định kỳ cũng rất quan trọng. Theo tôi, đây là khâu yếu nhất của Việt Nam.

Quá trình kiểm tra, duy tu bảo dưỡng là vấn đề rất lớn và hiện nay chúng ta đang không thực hiện tốt, mà một trong những nguyên nhân là nguồn vốn có hạn. Một cái ổ gà trên đường nếu phát hiện sớm thì chỉ tốn 1 đồng mua nhựa đường vào trám luôn, nhưng nếu để quên 6 tháng sau thì nó thành ổ trâu và phải phá đi sửa lại.

Theo ông, còn vấn đề nào cần chú ý để nâng cao chất lượng các công trình xây dựng lớn tại Việt Nam hiện nay?

Tại Việt Nam có một vấn đề cần quan tâm là vai trò giám sát cực kỳ quan trọng nhưng chưa được chú ý. Thường các nước khác, chủ đầu tư thường sử dụng giám sát có trình độ và kinh nghiệm cao hơn hẳn đơn vị thi công. Người giám sát phải được hưởng quyền lợi cao hơn để người ta không bỏ qua lỗi của nhà thầu, không bị mua chuộc. Như ở công trình Thủy điện Sơn La, chuyên gia giám sát người Thụy Điển được hưởng lương khoảng 19.000 USD/tháng. Cho nên họ giám sát cực kỳ thận trọng.

Thực tế là ở Việt Nam hiện nay tư vấn giám sát chưa được coi trọng đúng mức, nên phí quản lý giám sát của mình thấp. Nhiều công trình ở xa, giá trị thấp không thuê được kỹ sư giám sát giỏi. Như cầu Chu Va 6, tổng đầu tư khoảng 1,25 tỷ đồng, tôi ước chừng tư vấn giám sát có lẽ được hơn chục triệu, không đủ tiền nuôi người ta quản lý trong mấy tháng. Vậy thì sẽ phải thuê giám sát tồi thôi.