Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 25/09/2006 23:58 (GMT+7)

Giải mã bí mật vòng đeo cổ của Pharaoh Tutenchamon

Trong số hàng trăm hiện vật được phát hiện trong ngôi mộ của vị pharaoh Ai Cập Tutenchamon qua đời khoảng 3.300 năm trước, có một chiếc vòng cổ với hình trang sức là một con bọ hung (biểu tượng linh thiêng đối với người Ai Cập cổ đại). Nhà khoa học Howard Carter, người phát hiện ra ngôi mộ cổ, cho rằng những nghệ sĩ Ai Cập cổ đại đã tạo hình con bọ dài 2,5cm này bằng đá chancoxit màu vàng xanh (một biến thể của thạch anh).

Mười năm trước, một nhà khoáng chất học Italia tên là Vincenzo de Michele trong khi tham quan bảo tàng Cairo đã chú ý đến con bọ hung bằng đá này và ông quyết định nghiên cứu nó. Những thử nghiệm cho thấy, nhà khảo cổ học Howard Carter đã sai lầm. Con bọ hung không được làm từ chancoxit mà từ thuỷ tinh tự nhiên.

Thuỷ tinh đó từ đâu mà ra?

Vincenzo de Michele thấy rằng, thuỷ tinh để chế tạo con bọ hung đến từ vùng sa mạc có diện tích vài ngàn kilômét vuông, cách thủ đô Cairo khoảng 800 km về phía tây nam, gần biên giới Libi. Cái gọi là thuỷ tinh sa mạc ở Libi được biết đến khá lâu. Năm 1932, nhà địa chất học người Anh Patric Clayton đã nhìn thấy nó. Ngày nay có thể mua thuỷ tinh sa mạc ở Libi qua internet, giống như mua bán đồ trang sức vậy. Sau phát hiện của de Michele, nhiều nhà khoa học đã quan tâm đến thứ thuỷ tinh bí ẩn này.

Thuỷ tinh sa mạc Libi là thuỷ tinh silic tự nhiên sạch nhất trên hành tinh. Nó có những đặc tính khác thường. Nó nóng chảy ở nhiệt độ 1700 độ C, nghĩa là có nhiệt độ nóng chảy cao hơn thuỷ tinh thường 500 độ. Cách đây vài năm, nhà hoá địa chất Peter Horn đã nhận xét với tạp chí “New Scientist” như sau: “Thứ thuỷ tinh này có tính chất gần như thuỷ tinh được tạo thành nhờ công nghệ cao. Có thể nung nó nóng đỏ rồi ném vào nước lạnh mà nó không bị huỷ hoại”.

Các nhà khoa học đã xác định được rằng thứ thuỷ tinh này hình thành cách đây khoảng 28,5 triệu năm do cát bị nóng chảy ở nhiệt độ rất cao. Nhiệt độ này chỉ có thể đạt tới khi xảy ra vụ va chạm của thiên thạch với trái đất. Tuy nhiên, ở đây có hai nghi vấn. Tại địa bàn có thể tìm thấy thuỷ tinh sa mạc lại không có bất kỳ dấu vết gì chứng tỏ có sự va chạm của thiên thạch.

Cát bị nung chảy

Trước hiện tượng bí ẩn này, xuất hiện nhiều cách giải thích, trong đó có giả thuyết cho rằng thuỷ tinh sa mạc hình thành do kết quả của vụ nổ bom nguyên tử của nền văn minh ngoài trái đất nào đó!

Lời giải thích khả dĩ nhất thuộc về hai nhà khoa học Mỹ: John Wasson (trường ĐH California – Los Angeles) và Mark Boslough (Phòng thí nghiệm Sandia National - New Mexico). Theo họ, khi một thiên thạch rơi vào tầng khí quyển trái đất, nó sẽ biến thành một quả cầu lửa lao rất nhanh với sức nóng ngang với sức nóng bề mặt mặt trời. Khi quả cầu lửa nổ tung trên sa mạc, nhiệt độ 1800 độ C sẽ làm cát nóng bỏng chảy như sáp vậy. Sau khi cát nguội đi sẽ hình thành nên thuỷ tinh tự nhiên.

Boslough đã khẳng định giả thuyết của mình bằng mô hình trên máy tính. Mô hình này cho thấy vụ nổ làm chảy cát Ai Cập là do một thiên thạch đường kính khoảng 120m, bay với vận tốc 20km/s gây ra. Boslough ước tính, vụ nổ ở Ai Cập có công suất 10.000 lần lớn hơn so với những vụ nổ thử nghiệm vũ khí nguyên tử thời nay.

Khi nào thiên thạch lại va vào trái đất?

Vụ va chạm thiên thạch ở Ai Cập không phải là vụ duy nhất được các nhà khoa học biết đến. Nhà khoa học Wasson từng phát hiện những dấu vết một vụ nổ còn lớn hơn xảy ra cách đây 800.000 năm tại Đông Nam á. Một thiên thạch vỡ ra thành một vài quả cầu lửa. Dấu vết các vụ nổ trải rộng trên diện tích vài trăm ngàn kilômét vuông.
Nổi tiếng nhất là thiên thạch Tungun. Mùa hè năm 1908, một vụ nổ khổng lồ tại Syberia đã quật đổ toàn bộ cây cối (80 triệu cây) trên diện tích 2000 kilomet vuông. Tại đây, các nhà khoa học cũng đã phải mất hàng chục năm để tìm hiểu nguyên nhân của vụ va chạm.

Các nhà khoa học Mỹ cho rằng vụ va chạm như của thiên thạch Tungun có thể xảy ra một lần trong một trăm năm. Họ cũng lo ngại rằng quả cầu lửa do thiên thạch vỡ ra tạo thành có thể đe doạ trái đất, sự tàn phá là rất lớn. “Trong vùng ảnh hưởng, có thể sẽ không còn người nào sống sót” - Ông Wasson khẳng định như vậy.

Nguồn: Science, gdtd.com.vn, số 91, 01/08/2006

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Nâng tầm sức mạnh văn hóa vùng Đất Tổ - Động lực quan trọng cho phát triển bền vững
Phát triển văn hóa và con người là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh bền vững. Quan điểm đó tiếp tục được khẳng định mạnh mẽ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nghị quyết nhấn mạnh văn hóa phải thấm sâu vào đời sống xã hội, gắn kết hài hòa với chính trị, kinh tế, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng dự Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cà Mau lần thứ I
Ngày 23/4, Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng chúc mừng, đánh giá cao những nỗ lực rất lớn của Liên hiệp Hội tỉnh, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh TVPB, ĐMST&CĐS, lan tỏa tri thức KH&CN, phục vụ trực tiếp đời sống người dân địa phương.
Tuyên Quang: Thúc đẩy năng lực triển khai năng lực hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS trong sinh viên
Ngày 21/4, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (KH&KT) tỉnh Tuyên Quang phối hợp với Trường Cao đẳng Tuyên Quang tổ chức Hội thảo tập huấn, phổ biến kiến thức “Thúc đẩy năng lực triển khai hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sinh viên” bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Đổi mới công tác phổ biến kiến thức KH&CN: Từ truyền thông một chiều đến hệ sinh thái tri thức mở
Những năm qua hoạt động phổ biến kiến thức của các tổ chức KH&CN trực thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam đã được triển khai rộng rãi, đem lại hiệu quả cao trong thực tiễn. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng hiện đại, tương tác và gắn chặt hơn với nhu cầu của xã hội.
Lâm Đồng: Gặp mặt đại biểu trí thức tiêu biểu năm 2026
Chiều ngày 15/4, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội nghị gặp mặt đại biểu trí thức tiêu biểu năm 2026. Dự và chủ trì Hội nghị có các đồng chí: Y Thanh Hà Niê Kđăm - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy, lãnh đạo các sở, ban, ngành và 150 đại biểu trí thức tiêu biểu của tỉnh.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng: Hội Chăn nuôi Việt Nam góp phần khẳng định đóng góp của trí thức KH&CN vào phát triển đất nước
Phát biểu chúc mừng Hội Chăn nuôi Việt Nam nhân Kỷ niệm 35 năm thành lập (19/4/1991 - 19/4/2026), Chủ tịch Phan Xuân Dũng khẳng định, với sự năng động và chuyên nghiệp, Hội Chăn nuôi Việt Nam đã góp phần khẳng định đóng góp của trí thức KH&CN trong sự nghiệp phát triển đất nước. Chủ tịch Phan Xuân Dũng đề nghị các thành viên của Hội giữ lửa đam mê, lấy khoa học công nghệ làm động lực phát triển.
Toàn văn Tuyên bố chung nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Toàn văn Tuyên bố chung giữa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới.