Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 25/09/2006 23:58 (GMT+7)

Giải mã bí mật vòng đeo cổ của Pharaoh Tutenchamon

Trong số hàng trăm hiện vật được phát hiện trong ngôi mộ của vị pharaoh Ai Cập Tutenchamon qua đời khoảng 3.300 năm trước, có một chiếc vòng cổ với hình trang sức là một con bọ hung (biểu tượng linh thiêng đối với người Ai Cập cổ đại). Nhà khoa học Howard Carter, người phát hiện ra ngôi mộ cổ, cho rằng những nghệ sĩ Ai Cập cổ đại đã tạo hình con bọ dài 2,5cm này bằng đá chancoxit màu vàng xanh (một biến thể của thạch anh).

Mười năm trước, một nhà khoáng chất học Italia tên là Vincenzo de Michele trong khi tham quan bảo tàng Cairo đã chú ý đến con bọ hung bằng đá này và ông quyết định nghiên cứu nó. Những thử nghiệm cho thấy, nhà khảo cổ học Howard Carter đã sai lầm. Con bọ hung không được làm từ chancoxit mà từ thuỷ tinh tự nhiên.

Thuỷ tinh đó từ đâu mà ra?

Vincenzo de Michele thấy rằng, thuỷ tinh để chế tạo con bọ hung đến từ vùng sa mạc có diện tích vài ngàn kilômét vuông, cách thủ đô Cairo khoảng 800 km về phía tây nam, gần biên giới Libi. Cái gọi là thuỷ tinh sa mạc ở Libi được biết đến khá lâu. Năm 1932, nhà địa chất học người Anh Patric Clayton đã nhìn thấy nó. Ngày nay có thể mua thuỷ tinh sa mạc ở Libi qua internet, giống như mua bán đồ trang sức vậy. Sau phát hiện của de Michele, nhiều nhà khoa học đã quan tâm đến thứ thuỷ tinh bí ẩn này.

Thuỷ tinh sa mạc Libi là thuỷ tinh silic tự nhiên sạch nhất trên hành tinh. Nó có những đặc tính khác thường. Nó nóng chảy ở nhiệt độ 1700 độ C, nghĩa là có nhiệt độ nóng chảy cao hơn thuỷ tinh thường 500 độ. Cách đây vài năm, nhà hoá địa chất Peter Horn đã nhận xét với tạp chí “New Scientist” như sau: “Thứ thuỷ tinh này có tính chất gần như thuỷ tinh được tạo thành nhờ công nghệ cao. Có thể nung nó nóng đỏ rồi ném vào nước lạnh mà nó không bị huỷ hoại”.

Các nhà khoa học đã xác định được rằng thứ thuỷ tinh này hình thành cách đây khoảng 28,5 triệu năm do cát bị nóng chảy ở nhiệt độ rất cao. Nhiệt độ này chỉ có thể đạt tới khi xảy ra vụ va chạm của thiên thạch với trái đất. Tuy nhiên, ở đây có hai nghi vấn. Tại địa bàn có thể tìm thấy thuỷ tinh sa mạc lại không có bất kỳ dấu vết gì chứng tỏ có sự va chạm của thiên thạch.

Cát bị nung chảy

Trước hiện tượng bí ẩn này, xuất hiện nhiều cách giải thích, trong đó có giả thuyết cho rằng thuỷ tinh sa mạc hình thành do kết quả của vụ nổ bom nguyên tử của nền văn minh ngoài trái đất nào đó!

Lời giải thích khả dĩ nhất thuộc về hai nhà khoa học Mỹ: John Wasson (trường ĐH California – Los Angeles) và Mark Boslough (Phòng thí nghiệm Sandia National - New Mexico). Theo họ, khi một thiên thạch rơi vào tầng khí quyển trái đất, nó sẽ biến thành một quả cầu lửa lao rất nhanh với sức nóng ngang với sức nóng bề mặt mặt trời. Khi quả cầu lửa nổ tung trên sa mạc, nhiệt độ 1800 độ C sẽ làm cát nóng bỏng chảy như sáp vậy. Sau khi cát nguội đi sẽ hình thành nên thuỷ tinh tự nhiên.

Boslough đã khẳng định giả thuyết của mình bằng mô hình trên máy tính. Mô hình này cho thấy vụ nổ làm chảy cát Ai Cập là do một thiên thạch đường kính khoảng 120m, bay với vận tốc 20km/s gây ra. Boslough ước tính, vụ nổ ở Ai Cập có công suất 10.000 lần lớn hơn so với những vụ nổ thử nghiệm vũ khí nguyên tử thời nay.

Khi nào thiên thạch lại va vào trái đất?

Vụ va chạm thiên thạch ở Ai Cập không phải là vụ duy nhất được các nhà khoa học biết đến. Nhà khoa học Wasson từng phát hiện những dấu vết một vụ nổ còn lớn hơn xảy ra cách đây 800.000 năm tại Đông Nam á. Một thiên thạch vỡ ra thành một vài quả cầu lửa. Dấu vết các vụ nổ trải rộng trên diện tích vài trăm ngàn kilômét vuông.
Nổi tiếng nhất là thiên thạch Tungun. Mùa hè năm 1908, một vụ nổ khổng lồ tại Syberia đã quật đổ toàn bộ cây cối (80 triệu cây) trên diện tích 2000 kilomet vuông. Tại đây, các nhà khoa học cũng đã phải mất hàng chục năm để tìm hiểu nguyên nhân của vụ va chạm.

Các nhà khoa học Mỹ cho rằng vụ va chạm như của thiên thạch Tungun có thể xảy ra một lần trong một trăm năm. Họ cũng lo ngại rằng quả cầu lửa do thiên thạch vỡ ra tạo thành có thể đe doạ trái đất, sự tàn phá là rất lớn. “Trong vùng ảnh hưởng, có thể sẽ không còn người nào sống sót” - Ông Wasson khẳng định như vậy.

Nguồn: Science, gdtd.com.vn, số 91, 01/08/2006

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Quyết định số 185-QĐ/TW: Bộ Chính trị giao 1.878.362 biên chế năm 2026
Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Quyết định số 185-QĐ/TW ngày 02/6/2026, về biên chế các ban, cơ quan, đơn vị sự nghiệp của Đảng ở Trung ương; cơ quan Mặt trận Tổ quốc, cơ quan tham mưu, giúp việc Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Đảng uỷ các cơ quan Đảng Trung ương và các tỉnh, thành phố năm 2026.
GS.VS.TSKH Trần Đình Long: Khoa học chỉ thật sự có giá trị khi đến được với người dân
Từ một cậu học trò nghèo đất Tổ Phú Thọ đến nhà khoa học được quốc tế ghi nhận, được vinh danh Công dân Thủ đô ưu tú năm 2025, hành trình của ông là câu chuyện đẹp về lòng say mê tri thức, tinh thần cống hiến và niềm tin bền bỉ vào tương lai của nền nông nghiệp Việt Nam.
VUSTA - cầu nối thúc đẩy hợp tác khoa học, giáo dục giữa cơ sở đào tạo của Việt Nam và Tatarstan
Chiều ngày 08/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) cùng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) đã có cuộc làm việc, trao đổi trực tuyến với Bộ Giáo dục và Khoa học Cộng hòa Tatarstan (Liên bang Nga) cùng đại diện nhiều viện nghiên cứu, trường đại học hàng đầu của Tatarstan nhằm thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và giáo dục đào tạo.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng: VUSTA luôn ủng hộ, hỗ trợ Hội Cơ học Việt Nam tổ chức các sân chơi bổ ích cho sinh viên
Ngày 07/6/2026, tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Hội Cơ học Việt Nam đã long trọng tổ chức Lễ Tổng kết và Trao giải Olympic Cơ học toàn quốc lần thứ 36 năm 2026 khu vực phía Bắc. Đây là sự kiện thường niên có ý nghĩa quan trọng nhằm đánh giá kết quả kỳ thi, biểu dương những thành tích nổi bật của sinh viên, giảng viên và các cơ sở đào tạo trên cả nước.
Bắc Ninh: Ông Ngô Chí Vinh giữ chức Chủ tịch Liên hiệp Hội Khóa I
Trong 02 ngày 05 và 06/6, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026-2031. Phiên thứ nhất của Đại hội diễn ra chiều ngày 05/6; phiên chính thức được tổ chức vào sáng ngày 06/6/2026 với sự tham dự của đông đảo đại biểu đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh.
Hải Phòng: Xác định tiêu chí chuyên gia, nhà khoa học người nước ngoài
Sáng 05/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) thành phố Hải Phòng đã tổ chức hội thảo tư vấn, góp ý vào dự thảo Nghị quyết quy định tiêu chí đối với người nước ngoài là chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý, người lao động có trình độ cao làm việc tại doanh nghiệp có trụ sở chính trong Khu thương mại tự do thành phố Hải Phòng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng hội đàm với Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone
​Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, chiều 7/6, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Sonexay Siphandone dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Lào đến Thủ đô Hà Nội, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 từ ngày 7-9/6.