Doanh nhân với Cách mạng Tháng 8

Nhiều nhà DN có điều kiện giác ngộ sớm, biết cách mạng buổi đầu còn khó khăn nên đã tổ chức kinh doanh để có tiền ủng hộ cách mạng như vợ chồng nhà DN Đỗ Đình Thiện. Là chủ của một cửa hàng buôn bán tơ lụa lớn ở Hà Nội vừa là chủ nhà máy dệt và cả đồn điền lớn ở Chi Nê, Hoà Bình, ông bà luôn ý thức làm giàu để ủng hộ cách mạng ủng hộ kháng chiến, chủ động đóng góp tiền của cho cách mạng. Năm 1943 trong lúc quỹ của Đảng chỉ còn 24 đồng Đông Dương thì ông bà Thiện đã đóng góp hai vạn đồng Đông Dương để Đảng có quỹ hoạt động. Đầu năm 1945 vợ chồng ông Thiện lại gửi cho quỹ Đảng mười vạn đồng Đông Dương. Trong Tuần lễ Vàng sau cách mạng tháng 8 năm 1945 ông bà lại đóng góp 100 lạng vàng. Kháng chiến ông bà Thiện còn ủng hộ nhiều lương thực, thực phẩm cho bộ đội. Ông bà còn mua nhà máy in biếu cho Chính phủ sau này chuyển lên Chi Nê thành nhà máy in tiền đầu tiên của nước ta. Đỗ Đình Thiện là thành viên tham gia trong Đoàn của Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Pháp năm 1946.

Ngày 24/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Việt Bắc về Hà Nội ở trong nhà một gia đình doanh nhân của Hà Nội là ông bà Trịnh Văn Bô. Ông bà là chủ hiệu Phúc Lợi buôn bán tơ lụa giàu có nổi tiếng Hà Nội lúc bấy giờ. Bà Hoàng Thị Minh Hồ là người trực tiếp chăm sóc Bác những ngày đầu Bác đặt chân đến Thủ Đô. Sau này bà nhớ lại: “Chúng tôi thật ngạc nhiên và cảm kích khi thấy một vị lãnh đạo cao cấp của cách mạng lại giản dị, gần gũi như vậy- khi đó tôi chưa biết “Ông Cụ” chính là Nguyễn Ái Quốc, là Hồ Chí Minh, vị Chủ tịch đầu tiên của dân tộc ta... Hàng ngày nếu có ai ở nhà hoặc họp ở nhà thì tôi chuẩn bị bữa sáng và hai bữa cơm trưa, cơm chiều. Đến tối, tôi nấu một nồi cháo thật bổ để bồi dưỡng cho Bác và các anh họp khuya, hôm thì cháo gà hôm thì cháo cá... Các anh mới ở chiến khu về , công tác vất vả, có anh còn mới ở tù ra nên ai cũng gầy gò...”.

Ngày 2/9/1945 ngay sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà - nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam A. Thay mặt Chính phủ lâm thời, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp báo cáo trước quốc dân đồng bào về nhiệm vụ cần kíp khôi phục kinh tế đất nước. Chủ trương “Chính phủ sẽ kiến thiết nền kinh tế quốc dân để ai nấy tự do kinh doanh. Và hơn nữa Chính phủ còn khuyến khích, nâng đỡ tư nhân trong những công cuộc kinh doanh to tát “Hợp lòng người được giới doanh nhân hưởng ứng. Ngày 18/9/1945Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp các nhà công thương Hà Nội và ngày 13/10 năm đó Bác gửi thư cho giới công thương Việt Nam . Người khẳng định mối quan hệ hữu cơ giữa “việc nước và việc nhà”: “Nền kinh tế quốc dân thịnh vượng là sự kinh doanh của các nhà DN thịnh vượng”. Giới doanh dân cả nước tích cực tham gia các phong trào yêu nước của Chính phủ.

Trong lúc Cách mạng tháng Tám mới thành công ngân khố chỉ còn vẻn vẹn 1 triệu 20 vạn đồng Đông Dương thì gia đình ông bà Trịnh Văn Bô đã ủng hộ 5147 lượng vàng tương đương hai triệu đồng Đông Dương cho cách mạng. Và ngôi nhà của ông bà ở 48 Hàng Ngang, nơi Bác Hồ đã viết bản Tuyên ngôn Độc lập bất hủ của Dân tộc ta, nơi Trung ương hội họp những ngày đầu về Thủ Đô nay thành Di tích lịch sử và cách mạng. Nhà tư sản yêu nước Trịnh Văn Bô là Uỷ viên Thường trực của Uỷ ban hành chính Hà Nội lúc bấy giờ, đã cùng vợ tham gia tích cực vận động các nhà tư sản Hà Nội ủng hộ tiền của cho Chính phủ trong “ Tuần Lễ Vàng” từ ngày 17 đến ngày 24/9/1945. Noi gương ông bà Trịnh Văn Bô, giới doanh nhân Hà Nội đã đóng góp cho Chính phủ cách mạng 370 kg vàng và hơn 1 triệu đồng Đông Dương. Bà Minh Hồ còn vận động giới doanh nhân tham gia góp vốn để thành lập Việt Nam công thương ngân hàng. Và khi Toàn quốc Kháng chiến, gia đình ông bà lên Việt Bắc tham gia kháng chiến.

Nhà tư sản Ngô Tử Hạ - ông trùm ngành in của người Việt lúc bấy giờ. Cách mạng tháng Tám thành công được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin cẩn, mời tham gia chính quyền mới. Ông là Đại biểu Quốc hội khoá đầu tiên. Ngày 2/3/1946, Quốc hội khoá I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà khai mạc tại Nhà hát lớn Hà Nội. ông với tư cách Chủ tịch Đại hội đồng Quốc hội đọc Tuyên ngôn của Quốc hội trước quốc dân đồng bào. Tại kỳ họp này ông được bầu làm ủy viên Thường vụ Quốc hội. Ông là một trong những người sáng lập Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam tức là Mặt trận Liên Việt lúc bấy giờ. Ông cũng là người đóng góp một khối lượng tài sản không nhỏ cho kháng chiến và kiến quốc.

Còn rất nhiều nhà giàu trong cả nước đóng góp tiền của, sức lực cho Cách mạng tháng Tám và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Một trong những đóng góp lớn của giới DN cho Cách mạng tháng Tám năm 1945 là trong “Tuần lễ vàng” toàn dân đóng góp tiền, của xây dưng chế độ mới và mua sắm vũ khí chuẩn bị kháng chiến. Phong trào rầm rộ khắp nơi trong cả nước. ở Thừa Thiên - Huế, người được mời chủ toạ “Tuần Lễ Vàng” là Nam Phương Hoàng Hậu - vợ vua Bảo Đại vừa thoái vị. Tự tay bà tháo hết kiềng vàng đeo cổ, xuyến vàng, bông tai vàng và nhẫn trên mười ngón tay kính cẩn đặt lên bàn trao cho cách mạng. Noi gương bà nhiều nhà giàu ở Huế đem vàng đi hiến rất đông. Theo lời kể của cụ Ưng Trinh được nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân viết về Nam Phương Hoàng Hậu “Chủ toạ Tuần Lễ Vàng” ở Huế: “ông Trần Hữu Dực thay mặt chính quyền Trung Bộ mời bà chủ toạ Tuần Lễ Vàng ở Huế. Bà vui vẻ nhận lời. Tuần Lê Vàng kéo dài đến ngày 24/9/1945. Các hào phú ở Huế noi gương bà Nam Phương đem vàng đi hiến rất đông”.

“Một miếng khi đói bằng một gói khi no” trong lúc ngân quỹ Chính phủ gần như trống rỗng thì sự đóng góp của toàn dân, trong đó có giới doanh nhân là rất lớn giúp cho Chính phủ đứng vững trong phong ba bão táp, giữa thù trong giặc ngoài lúc bấy giờ để xây dựng chính quyền và bước vào cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp cho đến ngày thắng lợi hoàn toàn.