Điện sa mạc giúp châu Âu không phụ thuộc vào nguồn khí đốt của Nga

“Dầu mỏ” của thế kỷ 21 nằm ngay trên mặt đất - đó là ánh nắng - Gerhard Knies - người phát ngôn của Trans - Mediteranean Renewable Energy Coopẻation (TREC - tổ chức gồm các nhà khoa học và chính khách của nhiều nước nhằm giải quyết vấn đề năng lượng của châu Âu) - còn gọi ánh nắng mặt trời là “của chìm” (hidden asset). Dự án Desertec của TREC có tham vọng biến cái nắng gắt sa mạc thành nguồn điện khổng lồ. Hiện vùng sa mạc ở Bắc Phi và Cận Đông tiềm ẩn nguồn năng lượng mặt trời lên đến 630.000 Terawatt/ giờ (TWh).

Bộ Môi trường Đức đã giao nhiệm vụ cho Hans Muller - Steinhage (Trung tâm Hàng không và vũ trụ Đức - DLR) nghiên cứu tính khả thi của Desertec và ông này đã nhận định rằng “Derectec không phải là viễn tưởng”.

Năm nay Châu Âu cần 4000 Terawat giờ, bằng 0,6% nguồn năng lượng mặt trời không được sử dụng tại khu vực nói trên. Châu Âu cần điện nhưng thiếu nắng, các quốc gia ở Bắc phi và Cận Đông thì ngược lại. Một giải pháp được đề ra là: Làm thế nào để biến ánh sáng mặt trời trên sa mạc thành điện năng?

Điều này khá đơn giản: Desertec dùng Low - Tech - do đó không cần phải có các lò phản ứng hạt nhân tốn kém, không cần các nhà máy nhiệt điện phải tách bỏ CO2, cũng không cần tế bào quang điện cực mỏng. Nguyên tắc rất đơn giản, hầu như học sinh phổ thông đều từng trải nghiệm, đó là dùng kính lúp thu nhiệt từ ánh sáng trời để đốt những tờ giấy: ở đây là Gương – máng parabol tập trung ánh sáng mặt trời, đun nước, hơi nước tác động vào tuabin và tạo ra điện. Để có thể cung cấp đủ điện cho toàn thế giới, diện tích sa mạc cần được phủ kín bằng những nhà máy điện – gương sẽ có diện tích tương đương diện tích của nước Áo (83.871 km2).

Gương Parabol tích tụ ánh sáng mặt trời tạo nhiệt

Khi các nhà máy điện – gương trên sa mạc để xuất khẩu năng lượng điện cho các quốc gia trên thế giới, nhiệt lượng dôi dư của các nhà máy nhiệt điện này có thể được dùng để vận hành các nhàmáy khử muối nước biển để sản xuất nước ngọt (Các nước giàu ánh nắng ở Bắc Phi và Cận Đông rất khan hiếm nước ngọt). Từ giữa những năm 80, người ta đã xây dựng và đưa vào hoạt động thành công một sốnhà máy nhiệt mặt trời ở Californiavà Nevada (Mỹ). Hiện một số nhà máy điện loại này đang được xây dựng ở miền nam Tây Ban Nha, các nước như Algeria, Marocco và Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất cũng đang triển khai xây dựngmột số nhà máy điện mặt trời.

Về chi phí đối với loại năng lượng điện mới này, Muller - Steinhagen tính toán: Đến năm 2050 nếu châu Âu muốn thoả mãn 15% nhu cầu năng lượng điện thông qua các nhà máy nhiệt điện mặt trời thì phải đầu tư khoảng 400 tỷ Euro. Trong đó chi phí xây dựng nhà máy điện hết 350 tỷ Euro và chi phí xây dựng mạng lưới điện cao áp - một chiều hết khoảng 50 tỷ để chuyển tải điện từ Bắc Phi đến châu Âu. Công nghệ đã có và đã qua thử thách.

Câu trả lời của Muller - Steinhagen là: “Các nguồn năng lượng hoá thạch quá rẻ”. Mỹ có thể xây dựng các nhà máy nhiệt điện mặt trời cỡ lớn, nhưng giá dầu mỏ mấy chục năm qua quá rẻ nguồn nhiệt điện mặt trời không thể cạnh tranh nổi. Các nước như Ả Rập Xê út, Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất và Kuwait dư thừa ánh nắng mặt trời nhưng cũng rất giàu dầu mỏ. Tuy nhiên, chính những nước này lại có điều kiện tài chính thuận lợi để xây dựng các nhà máy nhiệt điện mặt trời. Tại Ả rập Xê út hay Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, giá một km/h chỉ nửa Cent, vì thế rất khó để thuyết phục người dân ở đây về những ưu điểm của nhiệt điện mặt trời. Các nhà đầu tư xây dựng có thể huy động được, vấn đề công nghệ đã được giải quyết, cái thiếu hiện nay là quyết tâm chính trị cao của các Chính phủ.