Chuyện về người vẽ bản đồ đường 559

Người không biết mình…

Phải đến cái tuổi mà người ta nói “tri thiên mệnh” ông mới nhận ra rằng mình cũng chưa biết hết về mình. Tuy nói đùa nhưng ngẫm lại cuộc đời ông quả cũng không sai mà điển hình là hai bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông. Sinh ra trên miền quê nắng cát Quảng Bình, tần tảo với đồng ruộng, học hành vừa đủ để biết đọc biết viết nhưng ông luôn được thầy khen là người viết chữ đẹp.

Năm 1965, Nguyễn Lương Bằng tham gia thanh niên xung phong lên mở đường, làm cầu trên tuyến đường 20 Quyết Thắng. Chưa đầy nửa năm sau, ông được điều về bộ phận khắc bia đá cho các liệt sĩ với lý do đơn giản là có chữ viết đẹp. Và rồi cũng chỉ vài tháng sau, Nguyễn Lương Bằng được vào bộ đội và được điều về Phòng tác chiến Bộ tham mưu Đoàn 559 với lý do “là người có hoa tay”.

“Khi đó tôi cũng chẳng biết mình có hoa tay và cứ nghĩ mãi, bộ đội ta cần người có hoa tay để làm gì? Nửa năm trời vừa làm công việc sắp xếp và học vẽ bản đồ, càng học tôi càng vỡ ra rằng mình có khiếu về nghề này và càng khâm phục những người đã chọn mình về đây…” ông Bằng nhớ lại.

Chỉ chưa đầy hai năm sau ông trở thành người phụ trách công việc tập hợp, vẽ bản đồ mạng lưới đường 559 phục vụ cho các lực lượng của Binh đoàn 559. Ông tâm sự: “Bản đồ thì luôn lạc hậu vì khi đó mạng lưới đường 559 liên tục phát triển, có ngày vài nhánh mới được mở ra, các đơn vị thì luôn thay đổi vị trí đóng quân… và nhiệm vụ của chúng tôi là phải thường xuyên cập nhật, bổ sung…”.

Dựa vào bản đồ “gốt” của Trung Quốc, Mỹ cộng với nguồn tư liệu từ trinh sát mang về ông cùng đồng đội ngày đêm miệt mài với những tấm bản đồ, sau khi hoàn thành thì trực tiếp đi thực địa để chỉnh lý cho chính xác. “Chỉ cần vẽ sai vài centimét trên bản đồ cũng có thể dẫn đến trật vài kilômét trên thực tế và hậu quả có thể pháo quân ta bắn vào lưng quân mình.

Tuyến đường 559 sau này là đường Hồ Chí Minh có 4 trục chính, hàng ngàn nhánh nhỏ, rất nhiều điểm đóng quân các lực lượng của ta…” vừa kể ông vừa nhớ lại từng tuyến đường, từng điểm đóng quân…

Vẽ xong lại tổ chức in ấn, cấp phát cho các đơn vị, mỗi đơn vị, binh chủng cần một loại bản đồ khác nhau như công binh cần bản đồ địa hình địa vật để mở đường, bộ binh cần bản đồ vẽ đường để di chuyển, bộ đội pháo binh, bộ đội thông tin… đều cần những loại bản đồ riêng phục vụ cho tính chất đặc thù của mình. Chính vì vậy công việc của những người vẽ bản đồ càng vất vả. Ông Bằng cho biết, mỗi năm đơn vị ông phải in và cấp phát trên 4 tấn bản đồ các loại.

Sau khi đất nước thống nhất, Nguyễn Lương Bằng được điều về Tổng cục Xây dựng kinh tế của quân đội, tham gia Ban tổng kết soạn thảo và hoàn thành sử liệu đường Trường Sơn vào tháng 3-1977 đến năm 1980 thì về hưu. Từ đây, một lần nữa ông lại phát hiện mình có tài kinh doanh.

Sau nhiều năm lận đận kiếm sống, khi đất nước mở cửa, với hai bàn tay trắng ông cũng nhảy ra làm kinh tế. Từ vẽ ảnh truyền thần đến mở cơ sở sản xuất cửa kính, cửa nhôm, đồ gỗ mỹ nghệ… Làm ăn được ông lại kéo bạn bè, đồng đội đến cùng tham gia sản xuất. Năm 2003, ông được mời đi dự hội nghị cựu chiến binh làm kinh tế giỏi toàn quốc.

Hiện tổng số tài sản của ông Nguyễn Lương Bằng có trên 5 tỷ đồng, với gần 100 điểm sản xuất, lắp ráp cửa nhôm, kính, đồ gỗ mỹ nghệ, vận tải… với trên 400 lao động, trong đó đa số là cựu chiến binh. “Quả thực trước đây tôi cũng không nghĩ mình có thể làm kinh tế được cũng như trước đây không nghĩ rằng mình có hoa tay, có năng khiếu về vẽ bản đồ và bây giờ tôi lại chưa biết mình có khả năng gì tiếp theo…” ông vừa cười vừa nói.

Bị phê bình vì vẽ quá chính xác…

Ông Nguyễn Lương Bằng đã tham gia hoàn thành cuốn Sử liệu đường Trường Sơn của Ban tổng kết 559.

Trong thời hạn ba tháng, từ đầu tháng 2 đến cuối tháng 4-1969 ông phải hoàn thành công việc này. Ông Bằng nhớ lại: Ngày 28-4 tôi trực tiếp cầm bản đồ vừa hoàn thành lên báo cáo với đồng chí Đồng Sĩ Nguyên, sau khi xem xét kỹ, anh Nguyên nhìn tôi một lúc rồi nói: “Đồng chí mang về sửa lại 20 ngày sau mang đến nộp”.

Quả thật lúc đó tôi rất hoảng, bao nhiêu người làm việc trong 3 tháng mới hoàn thành, nay chỉ còn 20 ngày làm sao sửa được, đồng thời cũng lo vì mình đã không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Tôi mạnh dạn hỏi lại: “Vì sao phải sửa, sai chỗ nào thủ trưởng nói để tôi sửa, còn có 20 ngày không thể làm lại được…”.

Anh Nguyên nhẹ nhàng nói: “Tôi nói đồng chí sửa lại không phải do sai, mà do quá chính xác. Nếu tôi đi chuyến này không may bị phục kích, bản đồ lọt vào tay địch thì hậu quả khôn lường, chỉ trong thời gian ngắn toàn bộ lực lượng của ta sẽ bị đánh sạch trơn…”.

Nghe đến đây tôi thở phào nhẹ nhõm và hỏi: “Vậy sửa thế nào?”. Anh Nguyên dặn: “Cũng như thế này nhưng đánh lệch các vị trí đi 5km…”. Chỉ sau một tuần chỉnh lý, tấm bản đồ đã được đồng chí Đồng Sĩ Nguyên trực tiếp cầm ra miền Bắc để báo cáo với Bộ Chính trị và Bác Hồ. “Đây là kỷ niệm và cũng là bài học kinh nghiệm quý giá đối với tôi về tính cẩn thận và tính bảo mật các thông tin quan trọng của đất nước…” - ông Bằng bồi hồi nói.

Hiện nay ngoài việc kinh doanh, ông được nguyên Tư lệnh Binh đoàn 559 Đồng Sĩ Nguyên mời tham gia Ban tôn tạo chỉnh lý đường Trường Sơn, đặc biệt là xây dựng mô hình mạng lưới đường Trường Sơn trên diện tích 5ha. Nhận xét về Nguyễn Lương Bằng, tướng Đồng Sĩ Nguyên trong một lá thư đã viết: “Ông là con người trong sáng về tâm hồn, dũng cảm trong chiến đấu, thành thạo, cẩn trọng, tin cậy về nghề nghiệp… Con người đó nhất định thành đạt. Chữ tâm đối với con người đó bao phủ tất cả”. 

Nguồn: sggp. org.vn 3/4/2006