Chưa tung ra thị trường, Flavr Savr đã bị chống đối kịch liệt. Sự xuất hiện của giống cà chua khác thường đã gây phản ứng tới mức người ta gọi đó là "Frankenfood" (thức ăn 
của quỷ). Chuyên gia giám sát sinh học Jeremy Rifkin đã tổ chức một chiến dịch rầm rộ ngăn chặn Cục Quản lý thực phẩm & dược phẩm Mỹ (FDA) không cấp phép cho Flavr Savr bán ra thị trường. 
Phong trào tẩy chay lan cả sang châu Âu. Khi Flavr Savr cuối cùng được FDA cấp phép ngày 18.5.1994 thì giống cà chua mới hoá ra lại chẳng có hương vị thơm ngon gì, chỉ được cái lâu hư hỏng khi lưu trữ. Còn khi canh tác thì Flavr Savr lại rất dễ bị bệnh và cho sản lượng thấp. Hãng Calgene đã tốn hơn 200 triệu USD để làm ra loại cà chua này, nhưng rồi bị khánh kiệt, bán cả công ty cho Monsanto của Mỹ - tập đoàn lớn nhất thế giới chuyên sản xuất và cung cấp các loại giống cây trồng biến đổi gen. Khi khoa học can thiệp vào tự nhiên
Hơn chục ngàn năm qua, nông dân đã để cho tự nhiên giúp tăng cường hương vị, thời gian lưu trữ và sản lượng. Các kỹ thuật lai ghép giống đã được nông dân sử dụng để tạo ra những vụ mùa tốt hơn. Chính phương pháp truyền thống ấy đã khai sinh ra giống lúa IR8 khởi nguồn cho cuộc Cách mạng xanh kết thúc nạn đói ở Nam Á trong thập niên 1960. Và nhờ đó, chúng ta ngày nay có những giống bò, lợn và gà cho nhiều sữa, thịt và trứng hơn bao giờ hết.
Nhưng từ 1972, nông dân thời đó không hề hay biết rằng những phương pháp gây giống ngàn đời đã thay đổi hoàn toàn bằng công nghệ biến đổi cấu tử di truyền DNA của cây trồng để tạo ra giống mới. Những loại cây trồng mới ấy được gọi chung là thực phẩm biến đổi gen (Genetically Modified Foods - hay GM Foods).
Để biến đổi gen cây trồng tạo thành giống mới, các nhà khoa học có thể dùng một loại vi khuẩn có trong đất - như vi khuẩn Argo bacterium tumefaciens - vốn có khả năng cấy những cấu tử di truyền DNA vào cây trồng. Vi khuẩn này có thể gây bệnh cho một số giống cây. Khi tế bào cây nhiễm bệnh, những cấu tử DNA của vi khuẩn dễ dàng kết hợp với các nhiễm sắc thể của cây trồng. Các nhà khoa học có thể dùng những vi khuẩn như vậy để đưa vào cây trồng những gen mới theo ý muốn.
Một kỹ thuật khác là sử dụng khí helium ở áp suất cao để "bắn" loại gen mong muốn vào các tế bào cây trồng. Phương pháp này rất phổ biến để tạo các giống lúa và lúa mì mới sản lượng cao và kháng bệnh. Một cách khác là loại bỏ các vỏ bọc chắc chắn của các tế bào cây trồng để DNA lạ dễ thâm nhập vào bên trong.
Tất cả những kỹ thuật ấy đều dựa trên một yếu tố thần kỳ của sinh học là từ một tế bào duy nhất hay một mảnh mô nhỏ của cây trồng có thể tạo ra nhiều giống cây khác.
Công nghệ này cũng được ứng dụng để thay đổi những loại thịt chúng ta thường ăn. Ở Mỹ, ngành thuỷ sản được ứng dụng công nghệ này nhiều nhất. Khoảng 70% sản lượng các loại cá trên thế giới đã bị khai thác cạn kiệt, suy giảm hay đang trong quá trình bảo toàn để khôi phục. Các nhà khoa học sử dụng công nghệ biến đổi gen trong các trại nuôi cá để tạo ra những giống cá to hơn và nhiều thịt hơn. Những giống cá mới này cũng lớn nhanh hơn giúp cho người nuôi tiết kiệm nhiều chi phí.
GM hay không GM?
Sự ra đời của công nghệ biến đổi gen di truyền đã được y học hăm hở tiếp nhận và nhanh chóng tạo ra những loại dược phẩm như loại vắc-xin ngừa viêm gan siêu vi vào năm 1980 và các loại hóc-môn trị bệnh tiểu đường vào năm 1982. Các loại tân dược sử dụng công nghệ gen để trị bệnh ung thư hay chống suy dinh dưỡng cũng ra đời. Những con chuột trong phòng thí nghiệm cũng được biến đổi gen để giả lập những chứng bệnh của người và trở thành phương tiện quan trọng để thử nghiệm các loại tân dược hay cách trị liệu mới. Nhưng khi ứng dụng vào nông nghiệp thì tình hình lại khác hẳn. Các loại thực phẩm GM đã là nguyên nhân của một cơn bão chính trị lẫn kinh tế khiến Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) phải đứng ra phân xử và đưa ra phán quyết vào giữa tháng 2 vừa qua. Với 70% các loại thực phẩm bày bán ở mọi cửa hiệu khắp nước Mỹ đều là thực phẩm GM, Mỹ buộc tội Liên minh EU đã dựng rào chắn thương mại ngăn cản việc xuất khẩu thực phẩm GM sang châu Âu. Trong khi Mỹ khăng khăng bảo vệ quan điểm rằng thực phẩm GM là an toàn cho sức khoẻ người dùng thì mối ngờ vực sâu xa đối với thực phẩm GM ở châu Âu càng tăng thêm do hàng loạt các vụ tai tiếng về an toàn thực phẩm và những chiến dịch chống đối của các tổ chức môi trường.
Nhưng những nhà bảo vệ môi trường lại cho rằng chưa đủ thời gian để xác định được những hậu quả lâu dài của thực phẩm GM, mặc dù thế hệ cây trồng biến đổi gen thứ hai, tinh vi hơn, đang chuẩn bị rời phòng thí nghiệm. Nhiều nhà khoa học cũng chia sẻ mối lo ngại này. Họ cho rằng các loại cây trồng biến đổi gen có thể gây hại cho các loài cây khác khi phấn hoa bay theo gió. Các giống cây tự nhiên có thể bị biến đổi hoặc huỷ diệt, những loại "siêu cỏ dại" có thể ra đời miễn nhiễm hoàn toàn thuốc diệt cỏ.
Các loại động vật biến đổi gen cũng là một vấn đề lớn tuy chưa có giống động vật nào được biến thành thương phẩm đại trà mặc dù các nhà sinh học lâu nay đã không ngừng thí nghiệm biến đổi gen trên bò, lợn và cá hồi. Ngoài những tác động chưa biết đến đối với sức khoẻ con người, nhưng động vật GM này có thể lai tạp với các giống khác nếu chúng thoát khỏi môi trường thí nghiệm cách ly.
Guy Riba, phó tổng giám đốc Viện Nghiên cứu kinh tế nông nghiệp Pháp (INRA) nhận định: "Nếu chỉ quản lý các biến thể GM bằng những quy luật thị trường không thôi thì chúng ta đang đi tới tai hoạ".
Đi tìm công nghệ mới
Cho đến khi ngay cả những nước bị nạn đói ở châu Phi như Zambia năm 2003 từ chối nguồn thực phẩm GM viện trợ thì các nhà khoa học nhận ra rằng họ phải đi tìm công nghệ mới song song với những cách tiếp thị mới tạo tâm lý an toàn cho người dùng.
Bất chấp thất bại thảm hại của giống cà chua Flavr Savr khiến tập đoàn Monsanto cuối cùng phải huỷ bỏ cả dây chuyền sản xuất, nhà khoa học Israel Nachum Kedar âm thầm đem một phiên bản cà chua tự nhiên ra thị trường. Bằng cách lai phối các giống cà chua, Kedar đã tạo được một giống cà chua mới sản lượng cao, hương vị ngon, chín trên cây và không bị dập nát khi vận chuyển. Ông tìm một đối tác tiếp thị để cấp quyền sản xuất giống cà chua mới và cho giống đó tràn ngập thị trường Mỹ mà không gặp một phản ứng nào. Giống cà chua ấy, sau đó, được trồng và bán khắp thế giới dưới nhiều thương hiệu khác nhau. Ra đời từ kiến thức của Kedar về hệ DNA của cà chua, nhưng giống cà chua này không sử dụng các phương pháp biến đổi gen mà dùng một quy trình tiên tiến hơn và ít gây tranh cãi hơn.
Nhưng thời đại của những loại thực phẩm mới sẽ xuất hiện ồn ào như giống cà chua Flavr Savr. Những phát kiến mới liên tục hình thành sẽ giúp nhà sản xuất có thời gian tiếp cận thị trường. Sự đón nhận của người tiêu dùng cũng phức tạp chẳng kém bộ mã DNA và cũng cần thiết được giải mã thấu đáo.
Những loại thực phẩm mới chẳng những sẽ thay đổi cách chúng ta ăn mà còn thay đổi cả mối tương quan giữa chúng ta với hành tinh này.
Thế giới và thực phẩm GM
- Tại Mỹ, thực phẩm biến đổi gen có mặt khắp nơi và được chấp nhận rộng rãi. Cục Quản lý thực phẩm & dược phẩm (FDA) hỗ trợ các công ty kiểm nghiệm các loại thực phẩm biến đổi gen, nhưng quá trình này hoàn toàn tự nguyện. Dán nhãn thực phẩm là GM hay không GM cũng tuỳ mỗi công ty.
- Tại châu Âu, hàng loạt cuộc khủng hoảng liên quan đến thực phẩm đã xảy ra trong những năm 90 làm cho người tiêu dùng cảm thấy do dự, đặc biệt là sau vụ bệnh bò điên. Dân chúng các nước châu Âu đòi quyền được biết thành phần và nguồn gốc của thực phẩm mà mình tiêu thụ. Việc tiếp thị thực phẩm GM rất hạn chế tại châu Âu và các công ty buộc phải dán nhãn trên các loại thực phẩm dành cho người cũng như động vật; và thực phẩm dán nhãn không được chứa quá 0,5% thành phần biến đổi gen.
- Tại Nhật, cũng như châu Âu, buộc phải dán nhãn tiêu chuẩn chất lượng của các loại thực phẩm GM. Chính phủ Nhật rất ủng hộ thành lập các cơ sở sản xuất đậu nành không biến đổi gen.
- Việc dán nhãn trên thực phẩm GM không bắt buộc ở Canada. Một uỷ ban thường trực Canada trong năm 2005 đã bắt đầu làm việc với thành phố Prince Edward Island để xem xét đề nghị cấm sản xuất thực phẩm GM tại thành phố này.
- Trung Quốc gần đây rất phát triển việc sản xuất cây bông chuyển gen vì rất ít tốn thuốc trừ sâu, hạ giá thành và nâng cao sức khoẻ nông dân. Tháng 3.2002, Trung Quốc ban hành luật an toàn sinh học yêu cầu phải dán nhãn, ghi rõ nguồn gốc, thành phần của loại thực phẩm GM.
Nguồn:
