Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 28/09/2009 17:12 (GMT+7)

Các nhà lý thuyết dây và vật lý thiên văn cùng đoạt giải Crafoord

Edward Witten Edward Witten
Edward Witten

Edward Witten, 56 tuổi, hiện đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton (Institute of Advanced Studies), New Jersey, được đông đảo đồng nghiệp công nhận như một đầu tàu cho sự phát triển của lý thuyết dây. Trong lý thuyết dây, các “hạt cơ bản” (elementary particles) như electron hay photon được biểu diễn bởi các dây 1D dài 10 -35m. Khởi đầu từ các hệ thức biểu diễn lực mạnh tác dụng lên các quark và gluon, lý thuyết dây đã sớm trở thành một ứng cử viên của “Lý thuyết của vạn vật” (Theory of Everything - TOE), một lý thuyết có khả năng thống nhất lực hấp dẫn với ba lực còn lại của tự nhiên.

Biểu diễn các hạt như các dây trong không gian 10 hay 11 chiều là một điều rất khó khăn khi tính toán thực tế, chẳng hạn như những chuyện sẽ xảy ra khi hai electron va chạm vào nhau. Witten giải quyết thử thách này bằng cách điều chỉnh các tính chất toán học của các hạt vật lý để tạo nên các phương pháp mới cho các bài toán biểu diễn trong lý thuyết dây.

Maxim Kontsevich
Maxim Kontsevich
Maxim Kontsevich

Phương pháp tiếp cận đó của Witten phần lớn được dựa trên trực giác, sau đó nó được Kontsevich phát biểu dưới dạng ngôn ngữ toán học. Konsevich 43 tuổi, hiện đang làm việc tại viện Nghiên cứu các Vấn đề Khoa học Cao cấp (Institut des Hautes Études Scientifiques) ngoại ô Paris . Mặc cho tính toán học chặt chẽ của lý thuyết dây, nó vẫn còn đang được tranh cãi gắt gao bởi các nhà vật lý- phần lớn là do lý thuyết này không thể kiểm tra bằng thực nghiệm.

Rashid Alievich Sunyaev
Rashid Alievich Sunyaev
Rashid Alievich Sunyaev

Sunyaev, 64 tuổi, từng làm việc ở Viện Nghiên Cứu Không Gian thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga (Space Research Institute of the Russian Academy of Sciences) tại Moscow và Viện Max Planck về Vật lý Thiên văn ở Garching- Đức. Trong công trình của mình về sự hình thành các lỗ đen, Sunyaev gần như đã giải thích được tại sao vật chất cuộn xoáy thành một vật thể với mật độ vô cùng lớn, có hình dạng một cái đĩa dẹp, lại là nguồn phát bức xạ cực mạnh. Sự hiểu biết sâu sắc của ông về việc nhận diện lỗ đen thông qua bức xạ phát ra từ các đĩa của chúng, đã cho phép các nhà thiên văn xác định được vị trí của các lỗ đen.

Sunyaev cũng được biết đến bởi công trình của ông về bức xạ viba nền vũ trụ (CMB) – bức xạ được sinh ra khi vũ trụ khoảng 380,000 năm tuổi, vẫn còn đang được tìm thấy ngày nay. Bức xạ này không đồng nhất và Sunyaev đã đóng góp một phần quan trọng để giải thích bằng cách nào mà các sóng âm thanh thô (massive sound waves) lan truyền từ những thời kỳ đầu của vũ trụ lại kéo theo sự thăng giáng nhiệt độ trong CMB. Ông ấy cũng cùng với Yakov Zel’dovich phát triển một lý thuyết diễn tả phương thức mà photon trong CMB biến đổi năng lượng khi chúng tán xạ vào các lớp khí nóng chứa trong các đám bụi thiên hà. Hiện nay, được biết đến với cái tên "Hiệu ứng Sunyaev-Zel’dolvich", nó cho phép các nhà thiên văn học do tìm các đám bụi thiên hà ở khoảng cách rất xa trái đất.

Lễ trao giải thưởng đã diễn ra tại Stockholm vào ngày 23 – 4 – 2008.

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.