Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 15/06/2011 23:56 (GMT+7)

Bất ngờ cuộc trò chuyện với 6 nhà khoa học đoạt giải Nobel

6 trong số những bộ óc vĩ đại nhất hành tinh đương đại cùng ngồi lại với nhau. Đó là sự kiện đặc biệt trong ngày thứ hai, 10/5, của Hội thi Khoa học và Kỹ thuật Quốc tế (ISEF 2011). Ý tưởng này khiến người “bình thường” như tôi vừa phấn khích nhưng cũng vừa hơi… hoảng, vì tưởng tượng ra cuộc trò chuyện sẽ cao siêu, khó hiểu và có thể khô cứng.

Thực tế diễn ra khác hẳn. 6 nhà khoa học nói chuyện rất giản dị, đầy sự hài hước, đề cập một cách khéo léo và truyền cảm tới nhiều khía cạnh của cuộc sống. Khán phòng rộng lớn với khoảng 2.000 người, gồm hơn 1.500 thí sinh ISEF đến từ khắp thế giới và hàng trăm khách mời, đã bị các diễn giả chinh phục hoàn toàn.

Họ gồm J. Michael Bishop (Y/Sinh học 1989); Martin Chalfie (Hóa học 2008); Dudley Herschbach (Hóa học 1986); H. Robert Horvitz (Y/Sinh học 2002); Douglas Osheroff (Vật lý học 1996); và Ngài Richard Roberts (Y/Sinh học) 1993.

Các bạn học sinh xếp hàng rất dài chờ tới lượt đặt câu hỏi.

Những người trực tiếp “chất vấn” họ là các học sinh trung học đến từ hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những bạn muốn đặt câu hỏi đứng thành một hàng rất dài trước sân khấu để chờ tới lượt. Nhìn sự háo hức của hàng người đó, và nghe những câu hỏi sắc sảo, đầy tự tin mà các cô, cậu mới 15-17 tuổi, một số còn nhỏ tuổi hơn nữa, đặt cho các nhà khoa học “lão tướng”, có thể thấy một tương lai sáng lạn đang mở ra cho nền khoa học thế giới.

Bỏ học đi chơi bi-a

Mở đầu cuộc trò chuyện, các nhà khoa học chia sẻ tầm quan trọng của lòng say mê đối với sự nghiệp nghiên cứu, cũng như vai trò của các thầy cô giáo trong việc truyền cảm hứng, thôi thúc sự tò mò đến với khoa học cho học trò từ những năm học đầu đời.

Những câu hỏi đầu tiên của các bạn học sinh đã “dẫn dắt” họ kể những câu chuyện giản dị nhưng đầy lý thú. Chẳng hạn, Ngài Roberts nhớ lại rằng thứ đầu tiên đưa ông đến với khoa học là sự thích thú với các loại pháo. Từ nhỏ ông đã thích nghịch pháo và mày mò với nhiều kiểu pháo khác nhau và say mê nhìn chúng nổ. Ông đùa rằng “ Tôi có thể hiểu tại sao những tên khủng bố thích nghịch bom”.

Khi được hỏi sự đáng tiếc nhất trong đời là gì, Ngài Roberts kể tiếp rằng tới năm 17 tuổi ông bỗng chán học và thường xuyên bỏ học đi chơi bi-a. Do ông bỏ học quá nhiều nên bị nhà trường dọa đuổi học và lúc đó ông đã nghĩ tới việc theo đuổi sự nghiệp bi-a chuyên nghiệp, nhưng rồi ngài hiệu trưởng thuyết phục ông đi học trở lại và sau đó trở thành nhà khoa học xuất chúng. Tuy nhiên, ông dí dỏm nói “Tôi thấy tiếc vì ngài hiệu trưởng đã làm tôi lỡ mất một lựa chọn không tồi”.

Một nhóm thí sinh quốc tế tham dự cuộc thi ISEF, đang diễn ra tại Mỹ

TS. Horvitz thì nhấn mạnh, muốn thành công trong khoa học, không bao giờ được sợ sự thay đổi, luôn nghe theo lời trái tim mách bảo và niềm đam mê của mình. Ông kể rằng mình đã nhận bằng Đại học ngành Kinh tế học và Toán học lý thuyết. Ở năm cuối, ông ghi danh học thêm một khóa 6 tuần Nhập môn Sinh học. Sau đó, ông tới gặp giáo sư của mình và nói: “Em định sẽ học tiếp lên cao học ngành sinh học, vì sau 6 tuần học với thầy em rất yêu thích môn này. Liệu em có bị muộn quá không? ” Thầy trả lời: “ Tôi học Đại học ngành Vật lý, tôi lấy bằng Tiến sĩ Vật lý, nhưng bây giờ tôi đang dạy cậu môn Sinh học, vậy là so với tôi thì cậu bắt đầu sớm đấy!”.

Kết quả là Horvitz theo đuổi niềm say mê đích thực của mình và đoạt giải Nobel.

“Trẻ sơ sinh thì dùng được vào việc gì?”

Trả lời câu hỏi của một học sinh Singapore về tầm quan trọng của nghiên cứu cơ bản trong một xã hội ngày càng chú trọng tới nghiên cứu ứng dụng , nơi các nhà khoa học hầu như luôn phải trình bày rõ mục đích và tiềm năng ứng dụng mới mong nhận được tài trợ, các diễn giả đã có phần thảo luận sôi nổi.

TS. Bishop nói: “ Đúng là nhiều nhà tài trợ, nhà đầu tư hiện nay muốn có thành quả cụ thể từ nghiên cứu, nhưng điều chúng ta cần làm là chỉ ra được cho họ thành quả của nghiên cứu cơ bản, mặc dù khung thời gian của những nghiên cứu đó có thể khác biệt so với những nghiên cứu thực tiễn hơn”.

TS. Horvitz nhấn mạnh tầm quan trọng của nghiên cứu cơ bản trong việc mở rộng kiến thức và thúc đẩy sự tiến bộ của toàn nhân loại, và cho rằng chính phủ các nước có trách nhiệm bảo vệ, hỗ trợ và đẩy mạnh hoạt động này. TS. Osheroff thì kể một mẩu chuyện về Benjamin Franklin, nhà sáng chế và là một trong những người sáng lập nước Mỹ. Khi ông sang Pháp và chứng kiến những nhà sáng chế nước này công bố những quả khinh khí cầu đầu tiên, có người hỏi ông thứ này thì để dùng làm gì được? Ông bèn hỏi lại: “ Thế một đứa trẻ sơ sinh thì có thể dùng vào việc gì?”

Hai giờ đồng hồ trôi qua rất nhanh, nhưng những nội dung, kinh nghiệm mà các nhà khoa học chia sẻ là rất lớn và khó có thể chuyển tải hết trong phạm vi một bài viết. Các bạn học sinh ra về với sự phấn chấn mới và niềm say mê khoa học được thổi bùng thêm gấp bội. Họ sẽ chính thức bước vào cuộc tranh tài ngày hôm sau, nhưng quan trọng hơn là sự nghiệp nghiên cứu còn mở rộng trước mắt.

Xem Thêm

Tin mới

49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.