Ba câu trả lời màu nhiệm
Một hôm đức vua nghĩ rằng, giá mà ta trả lời được 3 câu hỏi này thì ta không bao giờ bị thất bại trong bất cứ công việc nào. Ba câu hỏi ấy là: 1 - Làm sao để biết được thời gian nào là thời gian thuận lợi nhất cho mỗi công việc? 2 - Làm sao để biết nhân vật nào là nhân vật quan trọng nhất ta phải chú trọng? 3 - Làm sao để biết được công việc nào là công việc cần thiết nhất mà ta phải thực hiện?
Nghĩ thế vua liền ban chiếu trong cả nước, sẽ trọng thưởng cho ai đã trả lời đúng được những câu hỏi đó.
Nhiều bậc hiền nhân được tin đã tìm đến kinh đô. Nhưng mỗi người lại dâng lên vua một câu trả lời khác nhau... Do đó vua không thể đồng ý với vị hiền nhân nào cả và chẳng ban thưởng cho ai hết. Sau nhiều đêm suy nghĩ, vua quyết định đi hỏi một đạo sĩ đang tu trên núi. Vua cải trang làm thường dân. Khi đi đến chân núi, vua dặn các vệ sĩ đứng chờ ở dưới chỉ một mình vua trên lên am của đạo sĩ. Đạo sĩ đang cuốc đất trước am. Khi thấy người lạ, đạo sĩ gật đầu chào rồi tiếp tục cuốc đất. Đạo sĩ cuốc đất một cách nặng nhọc, vất vả. Mỗi khi cuốc được một tảng đất hoặc lật ngược tảng đất ra thì ông thở hổn hển bởi ông đã già yếu lắm rồi.
Nhà vua tới gần đạo sĩ và nói: “Tôi tới đây để xin đạo sĩ trả lời giúp tôi ba câu hỏi” (Vua kể lại 3 câu hỏi trên).
Đạo sĩ lắng nghe vua nói nhưng không trả lời. Đạo sĩ chỉ vỗ vai nhà vua rồi tiếp tục cuốc đất.
Nhà vua nói: “Đạo sĩ mệt lắm rồi, đưa cuốc cho tôi, tôi cuốc một lát”. Đạo sĩ thản nhiên, cám ơn, trao cuốc cho vua rồi ngồi nghỉ. Vua cuốc được 2 vòng đất thì ngừng tay và lặp lại 3 câu hỏi. Đạo sĩ vẫn không trả lời, ông đứng dậy và đưa tay ra đòi cuốc và nói: “Bây giờ bác phải nghỉ, đến phiên tôi cuốc. Nhưng nhà vua im lặng cứ tiếp tục cuốc đất.
Một giờ rồi hai giờ đồng hồ đã đi qua. Mặt trời bắt đầu xuống núi. Nhà vua ngừng tay buông cuốc và nói với đạo sĩ: - “Tôi tới đây để xin đạo sĩ trả lời cho mấy câu hỏi; nếu đạo sĩ không thể trả lời câu nào cả thì xin cho tôi biết để tôi còn về”. Bỗng đão sĩ nghe có tiếng chân người chạy, ông bèn nói với nhà vua: - “Bác thử xem có ai chạy lên kìa”. Nhà vua ngó ra thấy có một người đang chạy lúp xúp sau mấy bụi cây, hai tay ôm bụng. Người đó chạy tới chỗ nhà vua, máu chảy ướt đầm cả hai tay rồi ngất xỉu dưới đất, bất động, miệng rên hừ hừ... Vua và đạo sĩ băng bó vết thương ở bụng cho ông ta. Máu ra nhiều quá, thấm ướt cả áo vua; vua phải giặt áo và đem băng lại vết thương, cho đến khi máu ngừng chảy... Khi tỉnh dậy, ông ta đòi uống nước. Vua đi múc nước suối cho ông ta uống. Lúc này mặt trời đã khuất và bắt đầu lạnh. Vua và đạo sĩ khiêng người bị nạn vào am, đặt nằm lên giường của đạo sĩ. Ông ta nhắm mắt nằm yên. Nhà vua cũng mệt vì leo núi và cuốc đất nên ngồi dựa vào cánh cửa ngủ thiếp đi. Vua ngủ ngon cho đến khi trời thật sáng. Vua nhìn về phía giường thì thấy người bị thương cũng đang nhìn mình chòng chọc, hai mắt sáng trưng. Người đó thấy vua đã tỉnh giấc và cũng đang nhìn mình thì nói, giọng rất yếu ớt: “Xin bệ hạ tha tội cho thần”.
- “Ông có làm gì nên tội mà phải tha?”.
- “Bệ hạ không biết hạ thần, nhưng hạ thần biết bệ hạ. Hạ thần là kẻ thù của bệ hạ. Hạ thần đã thề sẽ giết bệ hạ cho bằng được, vì khi xưa trong chinh chiến bệ hạ đã giết người anh của hạ thần và còn tịch thu cả gia sản của hạ thần nữa. Hạ thần biết bệ hạ đến đây nên đã mai phục quyết tâm giết bệ hạ trên đường về. Nhưng cho đến tối, bệ hạ vẫn chưa trở xuống, nên hạ thần đã rời khỏi chỗ mai phục đi lên núi tìm bệ hạ mà hành thích. Nhưng hạ thần lại gặp 4 vệ sĩ. Họ nhận mặt hạ thần và đã xông vào đánh, đâm trúng hạ thần. Hạ thần trốn được chạy lên đây, nhưng nếu không có bệ hạ cứu thì chắc chắn hạ thần đã chết vì máu ra quá nhiều. Hạ thần quyết tâm hành thích bệ hạ và bệ hạ lại cứu sống hạ thần. Hạ thần hối hận quá! Bây giờ đây nếu hạ thần sống được thì hạ thần nguyện làm tôi mọi cho bệ hạ suốt đời và hạ thần cũng sẽ bắt các con của hạ thần làm như vậy. Xin bệ hạ tha tội cho thần”. Thấy mình hoà giải được kẻ thù, vua rất vui mừng, bèn tha tội cho người kia, hứa trả lại giả sản cho ông ta, cho vệ sĩ đưa ông ta về nhà, rồi phái ngự y cùng quân hầu đến săn sóc cho đến khi ông ta lành bệnh...
Giải quyết mọi công việc xong vua lên am chào đạo sĩ. Trước khi ra về, vua còn lặp lại lần cuối 3 câu hỏi mà đạo sĩ chưa giải đáp. Đạo sĩ đang quỳ gối xuống đất, gieo những hạt đậu trên những luống đất đã cuốc xong từ hôm qua. Đạo sĩ đứng dậy nhìn vua: - “Ba câu hỏi của nhà vua đã được trả lời rồi mà”.
Vua ngạc nhiên: - “Trả lời bao giờ đâu nào?”.
Đạo sĩ từ tốn nói: - “Hôm qua nếu bệ hạ không thương bần đạo già yếu mà ra tay cuốc hộ mấy luống đất này thì khi ra về, nhà vua đã bị kẻ kia hành thích mất rồi và nhà vua sẽ hối tiếc rằng đã không ở lại với bần đạo. Vì vậy thời gian quan trọng nhất là thời gian vua đang cuốc đất; nhân vật quan trọng nhất lúc đó là bần đạo đây, và công việc quan trọng nhất là công việc giúp bần đạo. Rồi khi đó người bị thương nọ chạy lên thì thời gian quan trọng nhất là thời gian vua chăm sóc cho ông ta; bởi vì nếu vua không băng bó vết thương để ông ta chết thì vua không có dịp để hoà giải với ông ta; cũng vì thế mà ông ta là nhân vật quan trọng nhất và công việc vua băng bó vết thương là quan trọng nhất. Xin nhà vua nhớ kỹ cho điều này: “Chỉ có một thời gian quan trọng nhất mà thôi: Đó là thời gian hiện tại, là giờ phút hiện tại”. Giờ phút hiện tại là quan trọng vì đó là thời gian duy nhất trong đó ta có thể làm chủ được ta.
Và nhân vật quan trọng nhất là kẻ đang cụ thể sống với ta, đang đứng trước mặt ta, bởi vì ai biết được mình sẽ đương đầu làm việc với những kẻ nào trong tương lai. Công việc quan trọng nhất là công việc làm cụ thể cho người đang sống bên ta, đang đứng trước mặt ta được hạnh phúc, bởi vì đó là ý nghĩa chính của đời sống...”.
Câu chuyện của đại văn hào L.Toistoy cho ta thấy ý nghĩa của cuộc sống và phương thức sống. Làm thế nào để ta sống giờ phút hiện tại, sống ngay với người ta chung đụng hằng ngày, làm ngay điều có thể giúp họ bớt khổ đau mà thêm nhiều hạnh phúc. Chúng ta nói phụng sự xã hội, phụng sự tổ quốc, phụng sự nhân loại, nhưng nhiều khi ta quên mất rằng chính ta phải sống cho những người thân cận ta trước hết. Đó là gia đình, một cộng đồng bé nhỏ của ta, những người cùng cộng tác với ta, bè bạn ta, đoàn thể của ta... Nếu ta không thương yêu nhau, giúp đỡ được nhau thì chúng ta giúp đỡ được ai? Nếu ta không sống vì họ thì ta có thể sống vì ai nữa?
Vậy phải sống hết mình với hiện tại, một giờ nên một giờ, một ngày cho đáng một ngày đầy tình thương yêu và những điều hạnh phúc sung sướng cho những người thân cậnh gần gũi bên ta.
