Viêm nhiều khớp thấp

Là một bệnh viêm mãn tính của khớp, phá huỷ cấu trúc và gây tật nguyền ở người trưởng thành. Phụ nữ mắc nhiều hơn nam giới (4/1), khởi phát ở mọi lứa tuổi, thường nhất vào khoảng 45 tuổi; chưa được biết nguyên nhân; chẩn đoán lúc khởi phát có ít nhiều khó khăn như trường hợp lâm sàng sau đây:

Bà S., 43 tuổi, nội trợ, không tiền sử gì đáng kể, đến khám vì đau nhức ở nhiều khớp từ ba tháng nay, cả hai bên phải và trái, đối xứng và cố định tại các khớp nhỏ ở bàn tay và bàn chân. Khởi đầu, người bệnh có tự chữa bằng paracetamol, đúng theo bài bản phổ cập; có ít nhiều cải thiện tạm, không đáng kể.

Về lâm sàng, tổng trạng tốt, không sốt. Phù và đau ở các giai khớp ngón 2 và 3, tại các khớp xương cổ tay – bàn tay, cả hai bên và đối xứng, gây hạn chế cử động. Khám hai chân phát hiện viêm bao hoạt dịch hai bên khoảng đốt xương bàn chân. Các khớp khác đều bình thường. Khám lâm sàng toàn bộ còn lại cũng bình thường.

Xét nghiệm sinh học và X quang cho kết quả như sau: Hội chứng viêm rõ rệt: máu lắng 55mm giờ đầu, CRP 80 mg/l; yếu tố thấp dương tính; không có yếu tố kháng hạt nhân. Phim X quang cho thấy các khớp liên hệ đều bị mất khoáng. Rất có khả năng đây là bệnh viêm nhiều khớp thấp dựa theo bệnh cảnh lâm sàng vừa tả.

Chẩn đoán

Trong thực tế, chẩn đoán dựa nhiều trên kinh nghiệm người khám, đôi khi căn cứ theo ít nhiều vào tiêu chuẩn của CAR (Collège Américain de rhumatologie) và loại trừ một số ít chứng bệnh nội khoa khác ít gặp.

Các khám nghiệm bổ sung

- Hội chứng viêm,kinh điển trong bệnh viêm đa khớp dạng thấp được xác minh bằng máu lắng và CRP (1).

- Yếu tố thấp khớp (2) là kinh điển nhưng lại thiếu trong 20% trường hợp; đôi khi lại cho dương tính sai, ở người già; do đó, không nên coi quá quan trọng. Có vài xét nghiệm thuộc chuyên môn sâu, không đề cập ở đây.

- Chụp X quang hai bên phải và trái cho thấy hình bình thường; quá lắm là mất khoáng tại các khớp trong cơn kịch phát.

Điều trị

Kết luận

Y văn khuyên: khi đã chẩn đoán xác định rồi cần phải chữa trị nhanh và mạnh. Được khuyên sử dụng các loại nẹp (tháo lắp, cố định, chức năng…) càng sớm càng tốt và thuyết phục người bệnh cố gắng chấp nhận.

Chú thích

1. CRP: C reactive protein: Protein lên bông với pylysaccarid chiết xuất từ phế cầu C; xuất hiện trong huyết tương ngay khi cơ thể bị một kháng nguyên xâm nhập và sau đó biến mất khi có hình thành kháng thể.

2. Yếu tố thấp khớp: kháng thể tự có chống với gamma globulin của chính người bệnh viêm đa khớp dạng thấp thể hiện trong phản ứng Waaler – Rose, latex, rosettes rhumatoides, miễn dịch huỳnh quang.