Về nguồn gốc của linh trưởng

Vậy thì các loài Linh trưởng đầu tiên đã xuất hiện ở đâu và từ bao giờ? Cuộc tranh luận về nguồn gốc của Linh trưởng lại được rộ lên.

Theo nhà nghiên cứu Stéphane Ducrocq thì với các chuyên gia sinh học phân tử các Linh trưởng đầu tiên đã tách khỏi thú có nhau vào Kỉ Phấn trắng khoảng 90 triệu năm trước đây. Tuy nhiên các nhà cổ sinh học dựa vào xương và răng hoá thạch thì cho rằng Linh trưởng đã xuất hiện vào đầu Kỉ Đệ tam cách đây khoảng 60 - 55 triệu năm. Altiatlasius, đại diện cổ nhất được xuất hiện ở Maroc trong các trầm tích khoảng 60 triệu năm thì chỉ biết qua các răng như thế. Các răng này đã tiến hoá và có tất cả các đặc điểm của Linh trưởng. Như vậy cho đến nay Linh trưởng được coi là đã xuất hiện ở Châu Phi vào khoảng 60 triệu năm về trước.

Vì sao tìm thấy Carpolestes simpsoni lại làm rộ lên cuộc tranh luận về nguồn gốc của Linh trưởng?

Carpolestes simpsoni thuộc nhóm Plésiadaptiformes một nhóm thú bé có bộ răng và hộp sọ giống với Gặm nhấm, đã từ lâu được coi là tổ tiên của Linh trưởng. Hiện nay phần lớn các chuyên gia đã từ bỏ giả thuyết này do chỗ cấu trúc của răng và một vài đặc điểm của sương sọ không giống với Linh trưởng. Chẳng hạn chúng không có cả móng và cả ngón tay cái xếp đối diện với bốn ngón kia và có ổ mắt hướng về hai bên. Nhưng khác với các Plésiadptiformes khác, Carpolestes simpsoni có cả bàn chân và bàn tay cầm nắm với ngón cái xếp đối diện và có móng giống như các Linh trưởng hiện đại, đặc điểm chưa hề gặp ở các động vật cùng tuổi địa chất. Hình như một số Plésiadptiformes có thể cầm nắm cành cây và thức ăn. Tuy chúng ta vẫn thường cho rằng khả năng này chỉ có ở Linh trưởng.

Vậy liệu có nên trở lại giả thuyết đầu tiên đi tìm tổ tiên Linh trưởng trong các loài thú bé nhỏ này hay không?

Còn quá sớm để có câu trả lời. Thật ra bàn tay cầm nắm rất có thể đã xuất hiện trước tiên ở Plésiadptiformes rồi sau đó ở Linh trưởng. Stéphane Ducrocq thì cho rằng không có mối quan hệ trực tiếp giữa hai nhóm này bởi vì răng các và sọ của Plésiadpformes có cấu trúc rất chuyên hoá và rất khác với răng và sọ của linh trưởng cổ. Còn có nhóm khác cũng được coi là tổ tiên của Linh trưởng. Đó là con Đồi (Tupaia), nhóm thú nhỏ sống trên cây hiện có ở vùng Đông Nam Á. Tuy nhiên giả thuyết được ưa chuộng này cũng đã gây nhiều điều bàn cãi vì còn nhiều khâu trống giữa con đồi và Linh trưởng. Chắc hẳn là cuộc tranh luận còn lâu mới kết thúc và chi có các hoá thạch cổ hơn Carpolestes simpsoni mới có thể kết thúc cuộc tranh luận này.