Khen thưởng nội bộ phải thực chất, có trọng tâm và bám sát thực tiễn

Chiều 05/11, tại trụ sở Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) đã diễn ra hội thảo góp ý hoàn thiện các Quy chế thuộc lĩnh vực thi đua, khen thưởng với sự tham gia của đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện lãnh đạo các Hội ngành toàn quốc và Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố.

Hội thảo do Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến và Chánh Văn phòng Liên hiệp HộiViệt NamLê Thanh Tùng chủ trì

Bối cảnh cấp thiết của việc đổi mới công tác thi đua, khen thưởng

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến nhấn mạnh: Thi đua, khen thưởng không chỉ là hình thức ghi nhận mà còn là công cụ khơi dậy tinh thần trách nhiệm, lòng nhiệt huyết và sức sáng tạo của đội ngũ trí thức. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, việc nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công tác thi đua trong các hội quần chúng đòi hỏi các quy định nội bộ phải thực chất, có trọng tâm và bám sát thực tiễn.

Mặc dù Quy chế hiện hành (Quyết định số 926/QĐ-LHHVN năm 2024 và Quyết định số 680/QĐ-LHH năm 2011) đã góp phần đưa công tác thi đua vào nền nếp, song trước những thay đổi về thể chế và yêu cầu nhiệm vụ mới, một số quy định đã bộc lộ bất cập. Việc xây dựng đồng bộ 3 quy chế mới là yêu cầu khách quan, tạo lập khuôn khổ pháp lý thống nhất, khả thi và phù hợp với đặc thù của hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam.

Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt NamNguyễn Quyết Chiếnphát biểu khai mạc

Theo Tổng Thư ký Nguyễn Quyết Chiến, hội thảo được tổ chức nhằm mục đích rà soát, đóng góp ý kiến cho 03 Dự thảo Quy chế quan trọng: (1) Quy chế Thi đua, Khen thưởng; (2) Quy chế xét tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật” và (3) Quy chế tổ chức, hoạt động của các Cụm, Khối thi đua. Đây là hoạt động mang ý nghĩa chiến lược, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đồng thời cập nhật kịp thời các quy định mới của Luật Thi đua, Khen thưởng năm 2022, Luật sửa đổi bổ sung năm 2026, Nghị định số 368/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 25/2026/TT-BNV của Bộ Nội vụ.

Nhiều ý kiến tâm huyết, thẳng thắn vào các nội dung trọng tâm

Đối với Dự thảo Quy chế Thi đua, Khen thưởng:

Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam Nguyễn Hữu Giới đề nghị cần phải quy định đầy đủ ngay trong văn bản các tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Lao động tiên tiến”, thay vì chỉ dẫn chiếu thực hiện theo Luật Thi đua, khen thưởng.

Theo Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam, việc kế thừa những nội dung phù hợp trong quy chế năm 2024 sẽ giúp các đơn vị thuận lợi hơn trong quá trình triển khai. Các tiêu chuẩn cần thể hiện rõ yêu cầu hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; có tinh thần tự lực, tự cường, đoàn kết, tương trợ và tích cực tham gia phong trào thi đua.

Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam Nguyễn Hữu Giới phát biểu

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Hữu Giới cho rằng cần quy định cụ thể cách tính thời gian bình xét đối với những trường hợp đặc thù như cá nhân tham gia đào tạo, bồi dưỡng; nghỉ thai sản; chuyển công tác; điều động, biệt phái hoặc mới được tuyển dụng. Những nội dung này có ý nghĩa bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động, đồng thời tạo sự thống nhất trong quá trình xét danh hiệu tại các đơn vị.

Về danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”, ông Nguyễn Hữu Giới đề nghị bỏ cụm từ “được đánh giá” tại một số nội dung tiêu chuẩn để bảo đảm cách diễn đạt thống nhất với các quy định khác trong dự thảo.

Đồng quan điểm với ông Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Liên hiệp Hội tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Tấn Đức bổ sung: Cần xem xét lại quy định về Danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở". Cụ thể, mức tỷ lệ không quá 10% trong Dự thảo là quá thấp so với tinh thần của Luật. Các đại biểu đề xuất cần làm rõ sự khác biệt giữa việc xét tặng theo điểm a (được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ) và việc áp dụng tỷ lệ 10% cho các đối tượng tại điểm b, c, d theo Điều 23 Luật Thi đua, Khen thưởng. Bên cạnh đó, việc bỏ cụm từ "được đánh giá" tại Điều 6 cũng được khuyến nghị cân nhắc để đảm bảo tính thống nhất với các điều khoản khác.

Chủ tịch Liên hiệp Hội Quảng Ngãi Nguyễn Tấn Đức phát biểu

Với góc nhìn khác, Chủ tịch Liên hiệp Hội tỉnh Phú Thọ Hồ Đình Lưỡng chỉ ra nhiều vấn đề kỹ thuật cần hoàn thiện. Dự thảo có hiện tượng trùng lặp số Điều (hai Điều 16), thiếu sót điều khoản chuyển tiếp. Về mặt nội dung, cần làm rõ tiêu chuẩn, thang điểm bình xét Cờ thi đua, Bảng khen; xem xét lại tỷ lệ tập thể được nhận Bằng khen (từ 3-4 đơn vị trong cụm 8 thành viên). Đặc biệt, các tiêu chuẩn như "giấy khen hoặc tương đương", "tập thể có tư cách pháp nhân", hay các trường hợp "đặc biệt" cần được định nghĩa rõ ràng, tránh cơ chế xin - cho, tùy nghi.

Đối với Dự thảo Quy chế xét tặng Kỷ niệm chương:

Góp ý cho quy chế này, ông Hồ Đình Lưỡng đề nghị quy trình xét tặng (Điều 6) cần tách bạch giữa việc đề xuất của người đứng đầu và việc thẩm định của Văn phòng/Hội đồng. Cần quy định rõ thẩm quyền quyết định (Đoàn Chủ tịch hay Chủ tịch) và có cơ chế xử lý đối với người đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác. Đặc biệt, cần tránh sự chồng chéo giữa Điều 3 (cấm xét tặng khi đang bị kỷ luật) và khoản 3, Điều 4 (cho phép xét sau khi hết thời hạn kỷ luật), đồng thời làm rõ trường hợp cá nhân đã được tặng Huy chương thì có được xét Kỷ niệm chương hay không.

Các tiêu chí về thời gian công tác (15 năm liên tục hoặc 20 năm cộng dồn) cũng cần được diễn đạt lại cho rõ nghĩa, tránh hiểu nhầm. Hồ sơ và thủ tục cần được quy định chặt chẽ hơn, bao gồm việc ban hành kèm theo các mẫu biểu cụ thể (tờ trình, danh sách, báo cáo thành tích), quy định rõ hình thức nộp (trực tiếp hay qua hệ thống điện tử) và thời hạn giải quyết.

Đối với Dự thảo Quy chế tổ chức, hoạt động của Cụm, Khối thi đua:

Đây là nội dung nhận được nhiều ý kiến trao đổi sôi nổi. Ông Hồ Đình Lưỡng chỉ ra sự thiếu nhất quán trong phân cấp thẩm quyền (Điều 4.1.b và Điều 5), đồng thời đề nghị bổ sung quy chế luân phiên cụm trưởng/khối trưởng một cách rõ ràng (thứ tự luân phiên, xử lý khi từ chối, bàn giao hồ sơ). Thành phần tham dự tổng kết cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với cả cụm Liên hiệp Hội tỉnh và khối Hội ngành toàn quốc.

Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam Nguyễn Hữu Giới đề xuất bổ sung Điều 1 về đối tượng áp dụng và làm rõ nguyên tắc hoạt động tại Điều 2. Trong khi đó, ông Nguyễn Tấn Đức và ông Hồ Đình Lưỡng cùng chung quan điểm về việc cần có quy định cụ thể về kinh phí hoạt động của Cụm/Khối (nguồn kinh phí hỗ trợ từ Liên hiệp Hội, cơ chế đóng góp), cũng như mức tiền thưởng kèm theo Cờ thi đua và Bằng khen để tạo động lực thực chất. Quy trình bình xét cần minh bạch, có tiêu chí và thang điểm cụ thể, đồng thời có cơ chế kiểm soát chéo để tránh xung đột lợi ích khi đơn vị cụm trưởng cũng là đối tượng được bình xét...

Kết thúc hội thảo, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến đánh giá cao tinh thần thẳng thắn, tâm huyết của các đại biểu, đồng thời khẳng định sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng để sớm hoàn thiện và ban hành các Quy chế mới. Việc ban hành đồng bộ 3 quy chế này sẽ tạo tiền đề vững chắc để công tác thi đua, khen thưởng của Liên hiệp Hội Việt Nam thực sự đi vào chiều sâu, trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của toàn hệ thống trong nhiệm kỳ 2026-2031 và những năm tiếp theo.