Kiến nghị tăng cường phân cấp, trao thẩm quyền cho Liên hiệp Hội Việt Nam trong công tác thi đua, khen thưởng

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Luật Thi đua, khen thưởng 2022 đã đi vào triển khai trong thực tiễn gần hai năm, tạo ra nhiều chuyển biến tích cực, nhưng hiện nay cần phải sửa đổi cho phù hợp với bối cảnh tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đang được điều chỉnh theo tinh thần Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Hội nghị lần thứ 11 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII.

Quang cảnh hội thảo

Phát biểu khai mạc, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến cho rằng, Luật Thi đua, khen thưởng 2022 với nhiều điểm mới và quy định cụ thể đã tạo nhiều thuận lợi, chuyển biến rõ nét trong công tác thi đua, khen thưởng đối với các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị nói chung cũng như đối với Liên hiệp Hội Việt Nam nói riêng. Tuy nhiên hiện tại, sự thay đổi về tổ chức bộ máy dẫn tới một số quy định về thẩm quyền khen thưởng, trách nhiệm khen thưởng, tiêu chuẩn khen thưởng được quy định trong Luật Thi đua, khen thưởng 2022 cần phải được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với tổ chức bộ máy mới trong hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp sau sắp xếp, nhất là trong bối cảnh Ban Bí thư cũng đã đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền hơn nữa trong công tác thi đua, khen thưởng để tạo sự linh hoạt, chủ động và tự chịu trách nhiệm trong công tác thi đua, khen thưởng.

Tổng Thư ký LHHVN Nguyễn Quyết Chiến phát biểu khai mạc

Bên cạnh đó, thực tiễn áp dụng Luật Thi đua, khen thưởng 2022 thời gian qua cũng đã bộc lộ một số vướng mắc, bất cập, có quy định chưa rõ ràng, cụ thể dẫn đến cách hiểu, cách áp dụng chưa thống nhất nên cần phải sửa đổi, bổ sung để thống nhất cách hiểu, cách áp dụng, đạt hiệu quả cao.

Liên hiệp Hội Việt Nam và các hội thành viên, tổ chức KH&CN trực thuộc là những đối tượng chịu sự tác động và tham gia trực tiếp triển khai dự án Luật quan trọng này. Do đó, Hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng 2022, đồng thời đây cũng là cơ hội để các đại biểu đóng góp ý kiến trực tiếp vào các điều, khoản trong Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Chánh Văn phòng LHHVN Phạm Hữu Duệ trình bày những điểm mới trong Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng

Tăng cường phân cấp, phân quyền trong thi đua, khen thưởng

Thảo luận tại Hội thảo, nguyên Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Văn Tân chỉ ra sự chưa hợp lý trong quy định về thẩm quyền phát động thi đua. Tại Điều 3 quy định “Thi đua là hoạt động có tổ chức do người có thẩm quyền phát động”, trong khi Điều 8 lại nêu “Các phong trào thi đua do cấp có thẩm quyền phát động”. Theo ông, cần sửa theo hướng thống nhất “Thi đua là hoạt động có tổ chức do cấp có thẩm quyền hoặc người có thẩm quyền đại diện cấp đó phát động”.

Nguyên Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Văn Tân phát biểu

Bên cạnh đó, cũng cần làm rõ về cấp có thẩm quyền trình khen thưởng Nhà nước. Thực tế đặt ra hiện nay, hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam có số lượng hội thành viên, các tổ chức KH&CN trực thuộc rất lớn. Nếu Liên hiệp Hội Việt Nam phải trình khen thưởng Nhà nước thông qua Mặt trận Tổ quốc sẽ tạo khối lượng công việc rất lớn cho bộ phận thi đua, khen thưởng của Mặt trận, trong khi đó khen thưởng lại qua thêm cấp trung gian là Liên hiệp Hội Việt Nam sẽ dẫn đến kéo dài thời gian và tăng thêm về thủ tục hành chính. Do đó, các đại biểu mong muốn cần tăng cường việc phân cấp, đồng thời trao thẩm quyền cho Liên hiệp Hội Việt nam trong việc trình khen thưởng.

Gắn thi đua, khen thưởng với các Nghị quyết trụ cột

Cũng theo ông Phạm Văn Tân, Dự thảo Luật Thi đua, khen thưởng mới chỉ đề cập đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Do đó, để bao quát, gắn thi đua, khen thưởng với 04 Nghị quyết trụ cột mà Đảng ta đề ra, ông kiến nghị bổ sung thêm điểm e khoản 2 như sau “Quan tâm khen thưởng cá nhân, tập thể dám nghĩ, dám làm dám đột phá vì lợi ích chung; có tư duy đổi mới sáng tạo, đi đầu trong chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ; thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân; tiên phong trong hợp tác quốc tế; dám nghĩ, dám làm trong xây dựng, thực thi pháp luật”.

Mở rộng, tăng cường khen thưởng cho các đối tượng ngoài công lập

Nhiều đại biểu đã bảy tỏ quan điểm cần tăng cường, tạo điều kiện cho các đối tượng không thuộc khu vực Nhà nước được nhận các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng cấp Nhà nước như các doanh nghiệp tư nhân, viện nghiên cứu, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các quỹ khoa học... Trong nhiều năm qua, lực lượng này đã có những đóng góp ngày càng rõ nét trong nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và đóng góp ngân sách, an sinh xã hội. Tuy nhiên, hệ thống tiêu chí thi đua hiện nay vẫn thiên về các cơ quan hành chính, dẫn đến việc nhiều thành tích nổi bật của khu vực tư khó tiếp cận các danh hiệu, bằng khen và hình thức tôn vinh cấp Nhà nước. Việc mở rộng khen thưởng cho khối tư nhân vừa nhằm thể hiện sự quan tâm khích lệ, động viên của Nhà nước đến những đóng góp của khối này cho sự phát triển của đất nước. Đồng thời cũng phù hợp với chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị.

Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Khoa học và Hợp tác quốc tế LHHVN Lê Công Lương phát biểu

Kinh phí dành cho thi đua, khen thưởng

Kinh phí dành cho công tác thi đua, khen thưởng là vấn đề nan giải, được nhiều đại biểu đặt ra. Khoản 4 Điều 11 quy định “Thủ trưởng cơ quan, đơn vị các cấp chịu trách nhiệm chi tiền thưởng cho cá nhân, tập thể, hộ gia đình do cấp mình khen thưởng và đề nghị khen thưởng, nguồn từ quỹ thi đua, khen thưởng do cấp mình quản lý, hạch toán theo quy định”. Đây là quy định Liên hiệp Hội Việt Nam rất khó thực hiện. Thực tế, nhiều cơ quan, đơn vị có cá nhân được tặng Bằng khen Chính phủ hoặc Huân chương nhưng không có kinh phí khen thưởng đi kèm. Điều này gây nhiều băn khoăn, trăn trở bởi  cơ quan cấp dưới nếu không có nguồn quỹ sẽ không có kinh phí để khen thưởng.

Từ thực tiễn đó, nhiều đại biểu đề nghị Luật phải quy định đầy đủ về nguồn kinh phí khen thưởng, xác định rõ trách nhiệm của cấp trao thưởng. Việc quy định rõ ràng nguồn kinh phí sẽ giúp việc khen thưởng không còn mang tính hình thức và thực sự có tác dụng động viên vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Thanh, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Hà Nội phát biểu

Ngoài ra, sự chênh lệch lớn trong mức tiền thưởng giữa các danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng hiện nay cũng được một số đại biểu chỉ ra. Trong khi một số giải thưởng có mức tiền thưởng theo quy định rất cao thì một số danh hiệu thi đua lại có mức tiền thưởng thấp hơn rất nhiều gây ra sự mất cân bằng, thiếu tương xứng và chưa phản ánh đúng thành tựu, nỗ lực cá nhân, tập thể đạt được.

Bà Dương Thị Huệ, cán bộ Ban Tổ chức, Kiểm tra, Cơ quan UBTW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát biểu

Ngoài những nội dung nêu trên, các đại biểu cũng có nhiều kiến nghị, góp ý cho Dự thảo về thuật ngữ; việc đảm bảo tính liên thông trong tiêu chí khen thưởng giữa đảng với chính quyền; tiêu chuẩn thi đua, khen thưởng; quy định về quy trình, thủ tục;…

Kết luận hội thảo, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến đánh giá cao các ý kiến đóng góp tâm huyết của các đại biểu, các ý kiến được đưa ra xuất phát từ thực tiễn và phù hợp với bối cảnh đổi mới hệ thống chính trị hiện nay. Liên hiệp Hội Việt Nam sẽ tổng hợp đầy đủ các đề xuất, kiến nghị để gửi tới Mặt trận Tổ quốc, góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật. Việc sửa đổi Luật lần này được kỳ vọng sẽ không chỉ giải quyết các vướng mắc đang tồn tại cho công tác thi đua, khen thưởng mà còn tạo động lực phát triển cho toàn xã hội.