Tiêu thụ điện trên thế giới và mô hình sản xuất điện trong tương lai

Những sự cố mất điện lớn xảy ra ở California (Mỹ) và ở nước Ý cũng như sự cố đứt mạng mới tránh được vừa qua ở những nước Châu Âu vào dịp nóng ghê gớm năm 2003 đã thúc đảy các nước phát triển xác định một mô hình kinh tế mới trong sản xuất điện.

1.Tiêu thụ điện trên toàn thé giới

H.1. Tiêu thụ điện trên toàn thế giới.

2.Mạng cung cấp trong tương lai

Những sự cố mất điện lớn ở California năm 2000 rồi ba năm sau đó ở New York và tiếp theo là nóng ghê gớm vào mùa hè năm 2003 ở nhiều nước Châu Âu trong đó có Pháp đã trải qua bên bờ của sự đổ vỡ các hệ thống cung cấp điện của họ: hệ thống phân phối điện hiện hành ở các nước phát triển trong đó sản xuất điện được tập trung vào một vài nhà máy quy mô lớn rồi được chuyển tải qua đường dây cao áp cung cấp điện cho toàn quốc – hệ thống này đã đạt đến giới hạn của nó.

Trước tình hình đó, Ủy ban Châu Âu sắp tới sẽ đưa ra chính thức phác thảo một cơ sở công nghệ cho mạng cung cấp điện trong tương lai nhằm tập hợp những nhà sản xuất điện của các quốc gia châu Âu xung quanh chiến lược chung về “sản xuất điện phi tập trung hóa” (Production décentralisée). Thực hiện chiến lược này sẽ đem đến 3 điều lợi:

* Trước hết là sản xuất điện phi tập trung hóa sử dụng chủ yếu là các nguồn năng lượng không gây ra hoặc gây ra ít ô nhiễm (năng lượng gió, mặt trời , sinh khối, địa nhiệt, tuabin khí loại rất nhỏ…). Trong khi đó, nếu không kể các nhà máy điện nguyên tử thì các nhà máy khác đều ềung nhiên liệu như dầu, khí than. Giá dầu và khí có xu thế ngày càng tăng khi tài nguyên dần cạn kiệt và tất cả đều góp phần làm tăng nhiệt độ trái đất. Để tôn trọng những cam kết về giảm lượng khí thải nhà kính thoát ra, Liên hiệp Châu Âu EU đã xác định là từ năm 2010 trở đi sản lượng điện từ các nguồn năng lượng có thể tái tạo sẽ chiếm 21% tổng sản lượng điện.

* Thứ hai là ngay cả có khả năng tăng sản lượng thì cũng không thể mở rộng mạng tải điện. Dân chúng đã từ chối việc xây dựng các đường dây cao áp; chi phí xây dựng các đường dây ngầm dưới đát là rất cao vì vậy nhà nước cũng như các doanh nhân đều không muốn tham gia vào. Trong một thị trường hỗn loạn thì mắt xích yếu trong quốc gia sẽ trở thành mắt xích yếu của cả hệ thống.

* Sau cùng là bộ phận ấn định giá điện chung trên thị trường sẽ biến giá của nhà sản xuất điện cuối cùng thành giá sản xuất chung.

Ngay khi có nhu cầu lớn thì giá một Gigawatt-giờ (GWh) tăng vọt (1 GW = 10 ⁹W): trung bình là 43 € năm 2005 và lên đến 1000 € vào thời kỳ nóng bức năm 2003 trong khi đó giá năm 2001 là 25 €. Sự tăng giá đem đến cho những nhà sản xuất điện những món lợi khổng lồ, nhưng lại là thiệt hại kinh tế lớn cho người tiêu thụ, nhất là các xí nghiệp.

H.2. Tiêu thụ điện trên thế giới theo vùng

H.3. Sản lượng điện theo nguồn

Khái niệm về sản xuất phi tập trung hóa đã hình thành ở các nước Bắc Âu, Anh, ở California nhưng chậm xuất hiện tại Pháp là do những phản ứng mạnh tại đó. Để có sức hấp dẫn thì một mô hình như thế đòi hỏi phải thiết lập được vào thời điểm đó “phân loại giá trị” của các nguồn điện kể cả mạng điện quốc gia để so với yêu cầu đã cho. Như vậy phải xây dựng hệ thống thông tin hoạt động tương hỗ giữa những người sản xuất và tiêu thụ.

Với sự giúp đỡ của Ủy ban Châu Âu, đã tiến hành thử nghiệm tại Milan (Ý) và Cassel(Đức) từ năm 2001. Nhờ những thành công ở trên cũng như kết quả ghi nhận được ở Đan Mạch và Anh đã thúc đẩy Ủy ban vượt qua một giai đoạn mới. Nhưng trong trường hợp ở Pháp sẽ phải vượt qua một thói quen từ hàng chục năm nay của hệ thống siêu tập trung hóa.

Theo một quan chức thuộc Edf thì “một nmạng phân phối điện không thể thay đổi trong vòng 3 ngày, sự thay đổi sẽ diễn ra chậm theo kiểu “da báo” tùy theo khả năng sản xuất của địa phương. Edf sẽ hoan nghênh các sáng kiến và sẽ đưa ra những dịch vụ quản lý sản xuất và phân phối ở địa phương. Có điều chắc chắn là từ bây giờ phải đầu tư cho những mạng điện thông minh hơn là đầu tư vào cáp”.