Thử nghiệm khứu giác chẩn đoán bệnh Alzheimer

Những trắc nghiệm về khứu giác kiểu này sẽ rất quan trọng nếu các nhà khoa học tìm ra được cách trì hoãn hay chặn đứng được diễn biến của căn bệnh. Chứ còn hiện nay, thì đối với khoảng 5 triệu người lớn tuổi ở Mỹ được chẩn đoán bị bệnh Alzheimer thì hãy còn là “vô phương cứu chữa”.

Thực ra các nhà khoa học cũng đã biết từ lâu rằng các thương tổn nhỏ li ti ở não được coi là đặc trưng cho bệnh Alzheimer thoạt đầu xuất hiện ở vùng trung khu khứu giác rồi.

“Đúng là trên cơ sở cơ thể học thuần tuý, điều này rất hợp lý” theo nhận xét của Robert Franks, một chuyên gia về vấn đề cảm nhận mùi vị và não bộ ở đại học Cincinnati . Ông Franks không hề tham gia vào công trình nghiên cứu mới này - kết quả mới được công bố trên tạp chí Archives of Genral Psychiatry, số mới xuất bản vào tuần đầu tháng 7 - 2007.

Theo lời bình của ông Franks, đã có nhiều công trình liên hệ hiện tượng khứu giác với bệnh Alzheimer rồi, song đây là nghiên cứu đầu tiên lượng giá khả năng khứu giác ở người bình thường và theo dõi họ trong suốt 5 năm, xem có biểu hiện triệu chứng suy thoái tâm thần không?

Trong công trình này, người ta đã phỏng vấn 600 người tuổi từ 54 đến 100, yêu cầu các đối tượng nhận biết độ 12 mùi quen thuộc như: Hành, Chanh, Quế, hạt Tiêu, sôcôla, hoa Hồng, Chuối, Dứa, xà bông, dung dịch pha loãng sơn, xăn và khói.

Gặp một mùi “bí ẩn”, các đối tượng được chọn sau khi nghe và đọc 4 đáp án. Thí dụ cho mùi Quế, họ sẽ được nghe đọc lớn và hiện chữ - để lựa chọn 1 trong 4 đáp án: “Trái cây? Quế? Gỗ? Hay Dừa?”.

Một phần tư các đối tượng nhận dạng rất đúng tất cả các mùi hay chỉ sai có 1 thôi. Một nửa số họ trả lơờ đúng được 9 trên 12 câu hỏi. Một phần tư còn lại nhận dạng đúng được 8 mùi hoặc ít hơn.

Trong 5 năm kế tiếp, các đối tượng đã trải qua 21 trắc nghiệm nhận dạng mùi/ mỗi năm. Khoảng 1/3 trong số họ, phát ra ít nhất là những rối loạn nhẹ về trí nhớ và suy nghĩ.

Những người đoán sai ít nhất 4 mùi có thêm 50% xác suất bắt đầu có biểu hiện hơn là những đối tượng chỉ đoán sai không quá 1 mùi. Gặp khó khăn trong việc nhận ra các mùi hay đi liền với nguy cơ cao tiến triển từ tình trạng tri thức hơn bị sút kém sang bệnh Alzheimer toàn phát.

Các nhà nghiên cứu không quên chiếu cố đến ảnh hưởng của yếu tố nguy cơ: tuổi, giới tính, trình độ học vấn và quá trình trong tiền sử có bị đột quỵ hay có thói quen hút thuốc hay không và cũng vẫn thấy là ai đạt điểm thấp thì có tiên lượng bị nguy cơ suy giảm trí thức cao hơn.

Theo tác giả chủ trì công trình Robert Wilson thuộc Trung tâm Đaị học Y kho Rush ở Chicago , thì cũng không nên hoảng sợ khi bị giảm sút khứu giác. Theo ông, không phải tất cả những người đạt điểm thấp đều bị giảm sút trí tuệ.

Khứu giác kém nên đi khám bác sĩ

Ý kiến của Claire Murphy, một nhà nghiên cứu về bệnh Alzheimer tại Đại học tiểu bang ở San Diego (không tham gia vào công trình nghiên cứu) là các cụ lớn tuổi bị giảm khứu giác nên đi khám bác sĩ. Theo bà, cứ bị một u thịt dư (polyp) trong mũi hay bị viêm xoang là đủ để giảm khứu giác rồi, và nếu một người lớn tuổi có khứu giác rất tốt, thì đó là một dấu hiệu rất tốt.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 338, 15 - 8 - 2007, tr 22