Sức sống trên sa mạc “Chiến khu Lê”
Sau giải phóng, diện tích rừng bị mất dần do nhiều nguyên nhân khác nhau như đốt rừng làm rẫy, khai thác trái phép gỗ, củi , hầm than v.v… của người dân nơi đây cùng với sự tác động mạnh mẽ của môi trường tự nhiên nắng nóng, gió bão đã đem cát vào làm sa mạc hoá vùng chiến khu Lê với những khu rừng bạt ngàn xanh tươi ngày nào.
Trước thực trạng đó, từ năm 2005, Hội Làm vườn tỉnh đã chủ trì thực hiện Dự án VN/04/010 “Thu trữ nước mưa bằng hồ xi măng đất và vật liệu HDPE kết hợp trồng cây xanh chống sa mạc hoá”. Dự án được sự tài trợ của Quỹ phát triển môi trường toàn cầu (GEF/SGP), Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật tỉnh Bình Thuận phối hợp theo dõi và hỗ trợ, PGS.TS Hà Lương Thuần, Viện Khoa học Thủy lợi trung ương, tư vấn về chuyên môn.
Với diện tích ban đầu là 4 ha được bố trí giao cho 4 hộ thực hiện với mô hình sinh thái bền vững bên ngoài là hàng rào bảo vệ bò, dê vào phá bằng những trụ bê tông dây thép gai kế tiếp là 2 hàng cây Neem (Cây Xoan chịu hạn) và cây dầu lai để chắn gió, cát bay. Bên trong là những hàng cây Trôm được trồng với khoảng cách (7x7 m) xen giữa là những loại cây nông nghiệp ngắn ngày, cây họ đậu cải tạo đất như cây đậu phộng , cây dưa lấy hạt v.v, những loại cây này sau khi thu hoạch được sử dụng để ủ vào các gốc cây trôm nhằm bổ sung hàm lượng chất hữu cơ, làm tăng độ phì nhiêu và khả năng giữ nước của đất. Phía trên là các các hồ thu trữ nước mưa với sức chứa từ 18 đến 28m 3để tưới vào mùa khô hạn và thả cá từ các hồ chứa này.
Ông Trần Hữu Thái, Phó Chủ tịch Hội Làm vườn tỉnh Bình Thuận và người trực tiếp chỉ đạo thực hiện dự án, cho biết mô hình này khác với các mô hình trước đây là ở chỗ “Nông dân là những người thực hiện và thực hiện trên chính mảnh đất của họ”.Với phương châm lấy ngắn nuôi dài, các sản phẩm từ những cây nông nghiệp kết hợp với cải tạo đất như cây đậu phộng, cây dưa lấy hạt và cá nuôi ở trong các hồ chứa đã mang lại nguồn thu đáng kể trong những năm đầu thực hiện dự án.
Tiếp xúc với chúng tôi, ông Trần Văn Sự một trong những người dân ở vùng sa mạc chiến khu Lê và cũng là người thực hiện dự án cho biết: Chỉ tính riêng số tiền thu được từ bán đậu phộng của năm đầu là trên 16 triệu đồng chưa tính thu nhập từ cây dưa lấy hạt và cá nuôi ở các hồ chứa . Ông tâm sự: “Nếu những vùng đất ở sa mạc như thế này được cải tạo thành đất canh tác thì cuộc sống của chúng tôi và con cháu sau này không những thoát được nghèo mà còn vươn lên làm giàu vào một ngày không xa”.
Thành công bước đầu của mô hình là căn cứ khoa học đáng tin cậy cho việc cải tạo, phát triển sinh thái bền vững và cần được nhân rộng cho hơn 52.000 ha đất sa mạc hoang hóa ven biển thuộc 2 xã Hồng Phong và Hòa Thắng, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận.
Hy vọng, trong tương lai không xa, nơi đây là cả rừng cây Neem chịu hạn bao trùm lấy những hàng cây trôm lấy mủ to lớn có giá trị kinh tế cao, tạo nên một hệ sinh thái bền vững, khí hậu trở nên ôn hòa, mát mẻ thu hút du khách gần xa. Đời sống của những người dân ở nơi này trở nên giàu có sầm uất và cái tên vùng sa mạc chiến khu Lê chỉ còn là chuyện kể mà thôi.
