Sử dụng thuốc an thần với phụ nữ mang thai
Phụ nữ có thai ngoài tác động chung của xã hội còn chịu ảnh hưởng của thai nên những tháng đầu thường dễ mắc các chứng mất ngủ, buồn nôn, nhức đầu, choáng váng... do vậy dễ tự ý dùng thuốc. Thảm hoạ gây quái thai trong sử dụng Thalidomid là một bài học điển hình về tác dụng phụ của thuốc.
Để hiểu biết thuốc tác động đến thai nhi thế nào, chúng ta cần quan tâm đến diễn biến của thời kỳ mang thai như sau:
- Pha phân đoạn: trong 15 này đầu của thai kỳ, thường người mẹ ít chú ý nên không biết có thai, có thể do độc tính của thuốc giết chết phôi bào, hoặc tiếp tục có thai mà không để lại di chứng nào.
- Thời kỳ phôi: 15 – 75 ngày, thai phát triển nhanh hầu hết các cơ quan được tạo thành. Trong thời kỳ này, độ nhạy cảm với thuốc là mạnh nhất, vì các tế bào đang ở pha nhân lên nhanh chóng. Mỗi cơ quan sẽ qua một pha nhạy cảm.
Từ 20 – 40 ngày: tim
Từ 15 - 25 ngày: thần kinh trung ương
Từ 24 – 36 ngày chân tay.
Những ngày tháng này phải đặc biệt quan tâm khi cần dùng thuốc nhất là thuốc an thần.
- Thời kỳ thai: là pha trưởng thành và hoàn thiện các cơ quan, thời kỳ này thai ít nhạy cảm hơn nhưng vẫn bị thuốc tác động gây ngộ độc cho thai. Nhạy cảm nhất lúc này là bộ phận sinh dục bên ngoài và thần kinh trung ương.
- Thời kỳ sơ sinh: Tương ứng với cuối tháng 9 của tuổi thai, nhưng trong thực tế có thể từ cuối tháng thứ 6. Thời kỳ này nhau thai biến chất dần để nhiều chất thấm qua, trong khi gan, thận của thai nhi chưa làm trọn nhiệm vụ chuyển hoá chất thải từ thuốc. Mẹ dùng thuốc có thể gây ngộ độc cho thai nhi.
Theo các tài liệu tham khảo thì thuốc thuộc nhóm diazepam qua nhau thai và vào thai nhi. Sau thời gian mẹ điều trị dài với diazepam có thể gây hạ huyết áp thai nhi ảnh hưởng tới chức năng hô hấp và gây hạ thân nhiệt ở trẻ sơ sinh. Một số nghiên cứu trên súc vật cho thấy diazepam gây sứt môi, khuyết tật, ở hệ thần kinh trung ương...
Nhiều tài liệu hướng dẫn sử dụng thuốc cấm dùng diazepam trong 3 tháng cuối thai kỳ, có tài liệu viết: hiếm thấy gây quái thai, thận trọng không dùng trong 3 tháng đầu thai kỳ, tránh dùng liều cao ở cuối thai kỳ.
Nhóm an thần diazepam là một thuốc hướng thần, có tác dụng làm giảm căng thẳng, lo âu, kích động; an thần và gây ngủ. Vì vậy rất hạn chế dùng diazepam khi có thai, chỉ dùng khi thật cần thiết và có chỉ định của thầy thuốc. Trong thực tế, phần lớn đơn thuốc nhóm diazepam không do bác sĩ thần kinh kê mà do bác sĩ tâm thần, nội khoa kê.
