Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 24/06/2014 19:44 (GMT+7)

Stephanie L. Kwolek - Người phát minh ra sợi Kevlar qua đời ở tuổi 90

Phát minh trên là thành quả của 15 năm miệt mài nghiên cứu thầm lặng tại công ty hóa chất DuPont, nơi Kwolek từng làm việc nhằm giúp cứu sống hàng triệu người trên khắp thế giới. Kwolek được mệnh danh là  "bậc thầy chống đạn" và được giới khoa học thế giới công nhận như là 1 hình mẫu tiên phong của phụ nữ làm khoa học.

Stephanie Louise Kwolek sinh vào ngày 31/7/1923 tại New Kensington, Hoa Kỳ trong một gia đình gốc Ba Lan. Từ nhỏ, Kwolek luôn mơ ước được trở thành 1 bác sĩ tuy nhiên gia đình đã không đủ tiền để giúp bà theo học trường y. Vào năm 1946, bà tốt nghiệp cử nhân hóa tại Đại học Carnegie Mellon, Pittsburgh. Ngay sau khi tốt nghiệp, Kwolek bắt đầu làm việc tại phòng thí nghiệm trực thuộc công ty hóa chất DuPont tại Wilmington. Trong quá trình nghiên cứu tại đây, Kwolek đã có 1 phát minh khiến tên tuổi của bà nổi danh trên khắp thế giới:  sợi Kevlar.

Kevlar là tên thương mại của loại sợi aramid đanh, cứng và được nhiều người biết tới với ứng dụng gia cố nhựa tổng hợp trong áo chống đạn hoặc dụng cụ hộ thân. Theo ước tính của công ty hóa chất DuPont, từ những năm 1970 đến nay áo giáp chống đạn đã góp phần cứu sống hơn 3000 nhân viên cảnh sát trên khắp nước Mỹ. Cho tới hiện nay, sợi Kevlar vẫn còn tiếp tục được phát triển nhằm cải thiện độ bền và trọng lượng giảm xuống đáng kể so với nguyên mẫu ban đầu.

Ngoài được dùng làm áo chống đạn, Kevlar còn hiện diện ở khắp nơi trên thế giới với nhiều ứng dụng khác nhau. Kevlar có thể được sử dụng trong lốp xe, giày cho lính cứu hỏa, gậy khúc côn cầu, găng tay bắt dao, cáp quang, nệm chống cháy, bọc thép cho xe hơi và được dùng làm vật liệu để sản xuất cano. Ngoài ra, Kevlar còn được dùng làm vật liệu xây dựng cho các công trình có khả năng chống đạn, bom. Người ta còn dùng Kevlar để xây dựng các căn phòng an toàn trong nhà nhằm chóng lại mưa, bão,... Thậm chí, Kevlar còn được sử dụng để tăng cường khả năng chịu tải cho những công trình cầu đường.

Công trình nghiên cứu dẫn đến sự ra đời của Kevlar được bắt đầu từ những năm 1960. Đây là giai đoạn mà sự xuất hiện của phụ nữ trong giới khoa học là khá hiếm hoi. Và khi đó, nữ hóa học Kwolek đã lãnh đạo nhóm nghiên cứu tại phòng thí nghiệm thuộc công ty hóa chất DuPont với mục tiêu phát triển một loại vật liệu bền, đủ để thay thế thép sử dụng trong lốp xe dạng tỏa tròn.

 

Vào năm 1964, Kwolek đã thực hiện các thử nghiệm nhằm chuyển vật liệu polymer từ thể rắn sang lỏng. Tuy nhiên, kết quả tạo thành không giống như những mong đợi ban đầu. Đó chỉ là 1 dung dịch loãng mà mờ đục. Do đó, các đồng nghiệp của Kwolek đã không tán thành hướng nghiên cứu của bà. Tuy nhiên, bà vẫn tiếp tục thử nghiệm. Giải pháp bà đưa ra là  "quay" dung dịch polymer bằng máy tạo tơ trong phòng thí nghiệm nhằm loại bỏ hết chất lỏng dung môi.

Và một cách hết sức tình cờ khi Kwolek đặt dung dịch polumer vào máy tạo tơ, bà phát hiện ra rằng những phân tử polyamide (một dạng tinh thể lỏng) chứa trong dung dịch xếp thành từng hàng song song với nhau. Khi dung dịch được làm lạnh sẽ tạo thành các sợi vô cùng cứng. Kwolek hết sức ngạc nhiên với phát hiện trên. Sau đó, bà tiếp tục tiến hành các thử nghiệm dựa trên loại sợi tạo thành.

Qua hàng loạt các thử nghiệm tiến hành vào năm 1965, Kwolek đã nhận thấy rằng đây là 1 loại sợi bền như thép với cân nặng tương đương và đặc biệt là có khả năng chống cháy. Ngay khi đó, Herbert Blades, Joseph Rivers và nhiều nhà lãnh đạo tại DuPont đã sớm nhận thấy tiềm năng thương mại vô cùng to lớn của loại sợi đặc biệt này. Và cuối cùng, những chiếc lốp xe sử dụng  "sợi B" (tên đầu tiên của Kevlar) đã được sản xuất thử nghiệm tại nhà máy Richmond.

Sợi Kevlar được sử dụng trong mũ bảo hộ của quân đội​

Gần 1 thập niên sau đó, các nhà nghiên cứu bắt đầu phát triển mẫu áo chống đạn súng ngắn sử dụng sợi Kevlar. Vào năm 1975, những chiếc áo giáp chống đạn đầu tiên chính thức được trang bị tại nhiều sở cảnh sát tại Mỹ. Các phiên bản sau đó tiếp tục được gia cố và tăng cường số lớp Kevlar nhằm tăng tính an toàn cho người mặc. Kể từ năm 1990, áo giáp được bổ sung thêm các tấm gốm nhằm tăng khả năng chịu lửa.

Và từ đó đến nay, trang phục bảo hộ liên tục được phát triển và hoàn thiện dựa vào nguyên mẫu bằng sợi Kevlar ban đầu do Kwolek phát minh ra. Ngoài ra, sợi Kevlar còn được sử dụng để chế tạo hàng loạt các sản phẩm trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau trên khắp thế giới. Cuối cùng thì tác giả của loại vật liệu đột phá này đã qua đời, nhưng có lẽ tên tuổi của bà sẽ sống mãi như một tấm gương về phụ nữ làm khoa học với những cống hiến vĩ đại của bà cho sự phát triển của nhân loại.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.