Quyền tác giả thuộc về ai?

1.Câu chuyện về phôpho (P)

Năm 1669, có một nhà buôn Đức tên là Branto (Hering Brantơ) tin tưởng có viên đá triết học. Buôn bán thua lỗ ông tìm mọi cách để làm ăn. Ông bắt đầu lấy nước tiểu cho bay hơi và cô đặc sau đó đem chưng cất. Thật ngạc nhiên, trên thành bình xuất hiện một chất phát ra ánh sáng màu xanh xanh. Ông nghi đó chính là viên đá triết học, nhưng rồi ông thất vọng vì không biến kim loại bình thường thành vàng được. Với đầu óc nhà buôn, Brantơ đã bán cái chất bí mật ấy lấy tiền nhưng không cho biết phương pháp điều chế. Chẳng bao lâu cái chất bí mật ấy truyền đến tai các nhà khoa học trong và ngoài nước Đức. Cunken (J.Kunkel) một nhà giả kim thuật của triều đình đã phái một trợ lý đến Hambua để tìm cái chất bí mật ấy, nhưng viên trợ lý này không mang về cho thầy mà mua cái chất bí mật đó đi khắp Châu Âu để phô trương thanh thế. Sau nhiều lần thất bại, cuối cùng năm 1676 Cunken đã tìm ra phương pháp điều chế. Ông chưng cất cặn nước tiểu với cát và than theo sơ đồ:

NaNH ₄HPO ₄= NaPO ₃+ NH ₃+ H ₂O

2NaPO ₃+ SiO ₂= Na ₂SiO ₃+ P ₂O ₅

P ₂O ₅ + 5C = 2P + 5CO.

Phương pháp điều chế của Cunken cũng không được công bố. Năm 1680, Bôi đã công bố phương pháp điều chế trong một bưc thư gửi đến Hội Hoàng gia London . Năm 1771, nhà hóa học Thụy Điển Sile cũng điều chế được phôtpho trắng từ tro xương. Phương pháp này được dùng nhiều trong công nghiệp cho đến đầu thế kỷ XX. Như vậy, có 3 người tìm ra được nguyên tố phôtpho thời gian tuy khác nhau nhưng độc lập với nhau. Theo các bạn ai xứng đáng được hưởng quyền tác giả?

2. Câu chuyện về nitơ (N)

Năm 1772, Cavendisơ – một trong những nhà hóa học chất khí làm thí nghiệm sau đây: Cho không khí đi qua than nóng đỏ và dùng kiềm để hấp thụ khí cacbonic, khí này không cháy được, chính ông gọi đó là không khí hỏng. Nhà hóa học Anh Pritsli (J.Priestley) là người đầu tiên có sáng kiến dùng thủy ngân thay nước để làm phương tiện thu khí. Bản thân ông khám phá ra 9 chất khí mới (NO, HCL,…) đã quan sát thấy khi bật tia lửa điện qua khí ammoniac thì thể tích của nó tăng lên rõ rệt. Phương trình được mô tả như sau:

2NH ₃= N ₂+ 3H ₂.

Như vậy, ứng cử viên vào được cương vị đầu tiên tìm ra nito phải là Cavendisơ hoặc Pritxli. Nhưng cuối cùng quyền phát minh cũng rơi vào tay nhà y học người Anh Rodofo (D.Rutherford) học trò của Blec. Trong luận án tiến sỹ y học công bố năm 1772, Rơdofo đã công bố kết quả tìm ra khí nito trong không khí mà ông cũng gọi là không khí hỏng. Dưới cái chuông thủy tinh ông đốt cháy những chất có chứa cacbon và sau đó dùng dung dịch kiềm để thu hết khí cacbonic. Ông nhận xét phần không khí còn lại không cháy được và không thở được.

Tôi đang thắc mắc tại sao quyền tác giả không thuộc về Cavendisơ? Chính ông tìm ra nito năm 1772 cơ mà?

3. Câu chuyện về oxi (O)

Cuộc tranh luận về oxi khá quyết liệt. Người Trung Quốc cho rằng ngay từ thế kỷ thứ 8 nhà triết học Trung Quốc Mao Hoa đã biết rằng không khí có 2 thứ khí, khí thứ nhất có tính chất cháy được và thở được. Người Ý thì tự hào rằng chính nhà họa sỹ - nhà bác học nổi tiếng của họ là Lêôna dơ Vinci (1452 – 1519) đương thời đã nói đến không khí là một hỗn hợp 2 khí trong đó chỉ có một khí dùng để thở và đốt cháy. Đến lượt người Pháp thì ủng hộ Lavoadie, người Anh thì ủng hộ Pritxli và người Thụy Điển thì chỉ biết có Sile (G.Scheele) mới là người phát hiện ra Oxi đầu tiên. Tóm lại không nước nào chịu thua nước nào. Cuộc cạnh tranh luận kéo dài 200 năm mới tạm yên.

Cuối cùng lịch sử ghi nhận năm tìm ra oxi là 1774 tác giả gồm có hai người của hai nước khác nhau Pritxli người Anh và Sile người Thụy Điển.