Quy trình nhân và sản suất lúa đặc sản
QUY TRÌNH NHÂN VÀ SẢN XUẤT LÚA ĐẶC SẢN
Kỹ thuật canh tác mạ
Đất đai:Đất cho sản xuất hạt giống phải là đất tốt, chủ động tưới tiêu theo yêu cầu sinh trưởng và phát triển của cây lúa. Đất phải được quy vùng sản xuất tập trung cho từng giống, các giống cần cách ly với nhau ít nhất 3m hoặc thời gian trỗ lệch nhau ít nhất 10 ngày. Ruộng phải được làm phẳng, ngâm kỹ để tránh hiện tượng lẫn giống của cây trồng vụ trước (do hạt thóc bị rụng hoặc thân gốc rạ của vụ trước mọc trở lại). Khu ruộng không nằm trong vùng thường xuyên có dịch sâu bệnh và chuột gây hại.
Làm mạ:do thời gian sinh trưởng phát triển của từng giống khác nhau nên thời vụ gieo mạ cho từng giống cũng khác nhau. Cần bố trí để lúa trổ bông phơi màu vào thời kỳ an toàn, tránh gặp rét muộn trong vụ đông xuân, tránh gặp mưa to gió lớn trong vụ mùa, và né tránh gây hại nặng của sâu bệnh. Thời kỳ trỗ an toàn của lúa trong vụ đông xuân tính theo dương lịch là trước ngày 5-5, vụ mùa trước ngày 20-9 đối với các giống ngắn, trung ngày… Các bước làm mạ được tiến hành theo trình tự sau:
Ngâm ủ hạt giống: Ngâm thóc giống trong các bể nhỏ hoặc chứa trong bao thoáng ngâm trong nguồn nước sạch, thời gian ngâm đối với thóc đã qua vụ từ 24 giờ (vụ mùa) đến 48 giờ (vụ đông xuân). Đối với hạt giống chuyển vụ cần xử lý bằng lân 5% trong 24 giờ hoặc axit nitric. Trong quá trình ngâm phải chý ý kiểm tra độ chua của nước tiến hành thay nước khi nước qua chua. Sau khi ngâm đủ thời gian, đãi sạch, để ráo nước trước khi ủ. Trong quá trình ủ phải tưới nước, năng đảo để mầm nảy đều và khoẻ.
Chuẩn bị đất mà và kỹ thuật gieo mạ: Ruộng gieo mạ phải được làm kỹ, bằng phẳng (thông thường gieo với lượng 4kg hạt giống/100 m 2đất mạ). Lên luống mạ rộng 1,2 – 1,4m, mặt luống phẳng, không đọng nước, xung quanh có rãnh sâu để tưới tiêu nước, rồi tiến hành gieo mạ cho đều trên mặt luống.
Phân bón cho mạ:Lượng phân cho 1ha gồm phân chuồng mục 8-10 tấn, super lân 400-420kg, đạm urê 100-130kg, kali clorua 100-110kg. Cách bón, bón toàn bộ phân chuồng mục và phân lân bón lót trước khi bừa lần cuối. Bón 2kg urê + 2kg kali trước khi gieo hạt, rải đều phân trên mặt luống và trang phẳng để trộn đều phân vào lớp đất mặt. Bón thúc lần 1 khi mạ được 2-2,5 lá với lượng 2kg urê + 2kg kali.
Chăm sóc ruộng mạ: sau khi gieo ruộng mạ phải được giữ ẩm, tránh vũng nước trên mặt luống, cần giữ nước thường xuyên ở rãnh. Khi mạ được 1,5-2 lá cần tưới một lớp nước mỏng, rút sạch nước để thau chua, sau đó đưa nước vào duy trì trong ruộng để đất mềm, dễ nhổ mạ. Khi cấy, cây mạ phải đạt tiêu chuẩn: đanh dảnh, màu sắc lá xanh sáng, bộ rễ khoẻ, sạch sâu bệnh, mỗi cây mạ phải có ít nhất 2-3 dảnh cơ bản.
Kỹ thuật canh tác ruộng cấy
Phương thức cấy: Cấy 1 dảnh, cấy theo băng theo hàng, khổ rộng của băng hoặc luống từ 1,2-1,4m, các băng cách nhau từ 25-30 cm. Mật độ cấy 35-40 khóm/m 2đối với các giống dài ngày phản ứng ánh sáng như Tam thơ, Dự, Nếp hoa vàng, 60-70 khóm/m 2đối với các giống ngắn – trung ngày như Bắc thơm 7, …
Phân bón cho ruộng cấy:Lượng phân cho 1 ha gồm phân chuồng mục 0,8-1 tấn, urê 140kg, super lân 420kg, kali 110-160kg.
Cách bón: bón lót toàn bộ phân chuồng + toàn bộ lân + 30% urê + 30% kali clorua. Bón thúc đợt 1 khi lúa hồi xanh và bắt đầu đẻ nhanh, bón 50% urê, 20% kali. Bón thúc đợt 2 (bón vá): 10% urê sau bón thúc đợt 1 từ 10-12 ngày. Bón đón đòng (khi lúa phân hoá đòng): toàn bộ lượng phân còn lại
Chế độ tưới tiêu:không nhất thiết phải duy trì nước liên tục trong ruộng, tránh để ruộng lúa bị khô hạn hoặc ngập úng trong thời gian dài, cần tưới đủ nước trong các thời kỳ: nảy mầm đến cây con, đẻ nhánh, làm đòng - trổ bông – chín sữa. Có thể chủ động rút cạn nước trong ruộng tới mức nẻ chân chim vào cuối thời kỳ lúa đẻ nhánh và sau giai đoạn chín sữa để hạn chế lúa đẻ nhánh thừa, giúp cho bộ rễ lúa ăn sâu, rộng, nhằm tăng khả năng chống đổ và nâng cao chất lượng hạt giống.
Phòng trừ sâu bệnh, chuột và cỏ dại: Cần phòng trừ kịp thời các loại sâu bệnh hại chính như: bọ trĩ, dòi đục lá, sâu cuốn lá, sâu đục thân, rầy nâu, bệnh đạo ôn, bệnh bạc lá, đồng thời tích cực diệt chuột và cỏ dại ngay từ đầu vụ
Khử lẫn: Tập trung vào các thời kì lúa đẻ nhánh, thời kỳ làm đòng đến trổ bông, thời kỳ chín bằng cách cắt bỏ những khóm, bông, hạt khác dạng, khác màu sắc so với các đặt trưng của giống.
Thu hoạch, chế biến và bảo quản: Khi lúa vừa đạt độ chín (thông thường sau trỗ từ 25 – 30 ngày tuỳ theo thời gian sinh trưởng của từng giống) là thời gian tốt nhất để thu hoạch lúa giống. Các loại máy móc tham gia chế biến lúa giống phải được vệ sinh sạch sẽ và triệt để trước khi đưa vào sử dụng để tránh hiện tượng lẫn cơ giới.
Nguồn: Báo Nông thôn ngày nay 26/5/2005
