Phòng tránh rủi ro té ngã
Sau khi ngã, dù không có thương tích, các cụ rất sợ di chuyển, trở nên mất tự tin, đời sống thể chất và tinh thần suy giảm mau lẹ, dễ dàng đưa tới mất tự chủ, phải phụ thuộc vào người khác.
Gãy xương hông sau té ngã xảy ra khoảng 90% các trường hợp.
Nhiều trường hợp té ngã có thể phòng tránh được.
Nguy cơ té ngã
Nguy cơ đưa tới té ngã có thể là từ môi trường bên ngoài hoặc từ trong cơ thể.
Nguyên nhân nội tại
- Một số bệnh kinh niên như đái tháo đường, tai biến mạch máu não, Parkinson, kinh phong, phong thấp, bệnh tim, cao huyết áp là những nguyên nhân thường xuyên gây té ngã.
Đôi khi chỉ một rối loạn nhẹ trong nhịp đập của tim, một lên xuống bất thường của huyết áp, một viêm nhiễm dị ứng của tai trong cũng có thể khiến các cụ thấy chóng mặt, mất thăng bằng đi đứng rồi ngã.
- Giảm thị lực, không nhìn rõ đường đi và đồ vật xung quanh, vấp rồi té ngã. Thị lực còn có vai trò quan trọng trong sự thăng bằng của cơ thể.
- Một số thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc trị cao huyết áp, bệnh tim, thần kinh tâm trí, hoặc do dùng nhiều dược phẩm khác nhau cùng một lúc thường đưa tới cảm giác lâng lâng, ngây ngất đi đứng không vững rồi té ngã xảy ra.
- Giảm sức lực và chức năng do tuổi cao như rối loạn cảm giác ngoài da, cứng khớp xương, teo yếu cơ bắp, dáng đi không vững, mất thăng bằng cơ thể.
- Trầm cảm buồn phiền, sống cô đơn, kém nhận thức, mất định hướng, không tập trung, chậm phản ứng hoặc quá hấp tấp vội vàng cũng là rủi ro gây ra té ngã.
- Không vận động cơ thể khiến cho các bắp thịt yếu, khớp xương cứng, đi lại khó khăn.
- Tuổi càng cao, rủi ro té ngã càng nhiều, nữ nhiều hơn nam.
- Lạm dụng rượu: rượu có tác dụng ức chế chức năng thần kinh, giảm sự phối hợp các cử động, phản ứng chậm chạp, dáng đi lảo đảo, loạng choạng.
- Thiếu dinh dưỡng hoặc dinh dưỡng không hợp lý đưa tới suy nhược chung của cơ thể.
Nguyên nhân từ bên ngoài
Đa số té ngã xảy ra khi đang làm các công việc thường lệ trong nhà.
- Sàn nhà trơn, dây điện, đồ chơi trẻ em vướng chân.
- Sàn nhà không bằng phẳng, thảm lỏng lẻo, trơn.
- Cầu thang quá cao, bậc thang không vững, không có tay vịn.
- Bàn ghế thấp, lung lay, ghế không có dựa lưng, đỡ tay, giường quá cao hay quá thấp.
- Kém ánh sáng hoặc đèn làm choá mát.
- Đứng trên ghế với lấy đồ trên cao dễ bị mất thăng bằng cơ thể.
- Bồn tắm không có tấm thảm chống trơn trượt, cầu tiêu quá thấp ngồi xuống đứng lên khó khăn, không tay vịn.
- Mang giày dép lỏng lẻo, gót giầy quá cao, đế giầy bằng chất dễ trượt.
- Sử dụng gậy chống, xe lăn không đúng cách hoặc không ở trong tình trạng tốt.
Khi đã bị té ngã thì tai nạn sẽ trở lại nhiều hơn tới ba lần.
Với người không đi lại được, té ngã thường xảy ra khi họ tuột khỏi ghế ngồi hoặc chuyển mình từ ghế sang giường.
Đối phó với té ngã
Khi bị té ngã, hãy bình tĩnh đối phó.
Nếu thấy rằng có thể bị thương ở chân hay xương sống thì không nên cố ngồi dậy. Bị thương tích ở cột sống mà cử động có thể ảnh hưởng tới não tủy, hậu quả sẽ trầm trọng hơn.
Nên nằm yên rồi kêu giúp đỡ. Trái lại, khi trong người không đau đớn, cố ngồi dậy theo cách sau đây:
- Nếu té nằm ngửa, hãy chuyển sang thế nằm sấp bằng cách: quay mặt về phía định lăn, đầu gối và khuỷu tay hướng về phía đối nghịch, sau đó chuyển chúng qua thân mình về phía đó đồng thời chuyển mình nằm sấp.
- Khi đã nằm sấp, dùng bàn tay và đầu gối để đẩy cao người lên rồi bò tới phía trước một cái ghế ở gần đâu đó.
- Đặt bàn tay lên mặt ghế, ngả người xuống để thân mình được tay chống đỡ.
- Co đầu gối nào mạnh, dùng bàn chân phía đó đẩy người nhổm lên, đầu gối bên kia chống dưới sàn, quay nhẹ người rồi ngồi xuống ghế.
Sau khi nghỉ thở một lúc để lấy lại sức rồi sẽ kêu cấp cứu.
