Những nghiên cứu thêm về nấm Vân chi

Lịch sử về nấm Vân chi

Nấm Vân chi (coriolus versicolor).

Mục đích của các công trình nghiên cứu hiện nay về nấm Vân chi là nhắm vào đặc tính điều hòa miễn dịch của chiết xuất polysaccharid để ứng dụng trong lâm sàng Tây y.

Coriolus versicolor được tìm thấy ở các vùng có khí hậu nhiệt đới của Bắc Mỹ, ở châu Á và châu Âu.

Trong y học cổ truyền của Trung Quốc và Nhật Bản, thân nấm được thu hái, phơi khô, tán thành bột và chế biến thành trà.

Tại Trung Quốc, Coriolus versicolor được gọi là “Vân chi” (hay nấm mây). Trong y học cổ truyền, hoạt chất chiết xuất từ nước nóng của Corilous được dùng để trừ thấp, tiêu nhọt, bổ phế và tăng lực. Trong cuốn y thư xuất bản dưới triều Minh có ghi: Nấm Vân chi màu đen và xanh lục có tác dụng dưỡng thần, tăng sức, mạnh gân cốt. Nếu dùng Vân chi trong thời gian dài sẽ làm tăng sức khỏe và tuổi thọ. Ở Nhật Bản, nấm Vân chi cũng được dùng để chữa trị các bệnh kinh niên cũng như chứng ung thư dạ dày. Chính sự kiện này đã lôi kéo sự chú ý của các nhà khoa học và Công ty Kureha Chemical của Nhật đã đi đầu trong việc nghiên cứu và ứng dụng nấm Vân chi.

Một công trình nghiên cứu mù đôi trên lâm sàng đối chứng với placebo, đã chứng minh tác dụng điều hòa miễn dịch hiệu quả của chất chiết xuất polysaccarid 1-4, 1-3, 1-6 (beta glucans) từ nấm Vân chi. Chất chiết xuất từ nấm Vân chi này đã được Bộ Y tế Nhật Bản chấp thuận cho việc sử dụng để nâng cao sức đề kháng ở những bệnh nhân hậu phẫu và để bảo vệ miễn dịch ở những bệnh nhân phải dùng các liệu pháp có nguy cơ gây tổn hại đến hệ miễn dịch. Các công trình nghiên cứu ứng dụng lâm sàng của Nhà nước cũng như của các công ty tư nhân vẫn được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn. Giá trị của chất chiết xuất từ Coriolus đã được nâng lên khi chương trình bảo hiểm y tế Nhật Bản đã phải chi gần đến một tỉ đô-la mỗi năm. Để làm giảm bớt chi phí, Bộ Y tế Nhật Bản đã giới hạn việc sử dụng chiết xuất này, chất này được chỉ định cho các trường hợp các bệnh nhân phải chịu hóa trị liệu hay xạ trị. Kết quả nghiên cứu lâm sàng đã khẳng định khả năng bảo vệ, hỗ trợ và cải thiện chức năng miễn dịch ở người mạnh khỏe cũng như những bệnh nhân hồi sức sau mổ hay những người phải chịu các liệu pháp có nguy cơ làm suy giảm miễn dịch.

Thành phần hóa học của nấm Vân chi

Có rất nhiều hóa chất đặc biệt có thể chiết xuất từ nấm Vân chi. Các thành phần hóa học này có thể được tìm thấy ở màng tế bào của nấm và ở hệ sợi của nấm. Các chất chiết xuất từ màng tế bào của nấm đã được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc và các thành phần này cũng chính là hoạt chất dùng trong nghiên cứu lâm sàng hiện đại.

Thành phần dinh dưỡng

Carbohydrat tan trong nước: 42% - 43% (91 – 93% beta-glucan chứa glucose polymer).

Protein: 28% - 35% (axit amin)

Độ ẩm: 7% - 7,6%

Protein - bound Polysaccharid (beta glucans)

Hoạt chất của nấm Vân chi

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện trong nấm Vân chi các polysaccarid liên kết protein ở các dây nối beta-1,4; beta-1,3 và beta-1,6, đây là các hoạt chất chính của nấm. Tuy nhiên để chiết xuất được các hoạt chất này là cả một vấn đề phức tạp.

Trong tai nấm cũng như trong hệ sợi của nấm, màng tế bào đều được cấu tạo bởi chất chitin. Chất này, cũng tương tự như chất cellulose ở các hệ thực vật cao cấp, đã làm cho nấm có cấu trúc vững chắc. Chất chitin này rất khó tiêu hóa ở người, vì vậy hoạt chất sẽ khó phát huy được tác dụng sinh học khi dùng nấm thô (chưa được chế biến). Các chất polysaccarid này cũng không tan trong cồn (rượu). Phải qua một quy trình kỹ thuật phức tạp, nhiều bước của quy trình chiết xuất bằng nước nóng, các nhà nghiên cứu mới tìm được cách cô đặc các polysaccarid này ở nồng độ có thể sản xuất đại trà trong thực tế.

Cơ chế tác dụng của hoạt chất

Chất chiết xuất từ màng tế bào của nấm Vân chi đã được chứng minh trên lâm sàng là có tác dụng kích thích và tăng cường có hiệu quả sức đề kháng của cơ thể.

Trong một công trình nghiên cứu đặc biệt, người ta đã cho những người tình nguyện cũng như các bệnh nhân bị ung thư dạ dày uống các hoạt chất polysaccarid này. Người ta nhận thấy polysaccarid đã kích thích sự đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ trong vòng 24 giờ. Trong một thử nghiệm khác, các công nhân làm việc trong nhà máy hóa chất cũng được cho uống các polysaccarid này trong thời gian 8 tuần. Người ta nhận thấy có một sự gia tăng đáng kể các té bào sát thủ (NK = Natural Killer) cũng như cải thiện rõ rệt tính miễn dịch.

Hoạt chất chính của nấm Vân chi là các polysaccarid. Các polysaccarid này được cấu tạo bởi sự kết hợp các axit amin với các bêta-glucan, không bị phá hủy bởi axit dạ dày, nên được sử dụng bằng đường uống. Các hình thái khác về lý hóa học như tính hòa tan, cấu trúc nguyên thủy, trọng lượng phân tử và sự phân nhánh, tất cả đều đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định hoạt tính miễn dịch của polysaccarid. Các polysaccarid được tìm thấy trong màng tế bào nấm Vân chi có cấu trúc “3 chiều”, với phân nhánh chủ yếu gồm các phân tử glucose.

Các thụ thể đối với beta-glucan cũng được tìm thấy ở một số tế bào miễn dịch khác gồm có các tế bào sát thủ (NK), bạch cầu đa nhân trung tính, đơn bào/đại thực bào và các lympho-bào T, B.

Tuy nhiên, nấm Vân chi có rất nhiều cơ chế kích thích sự đáp ứng miễn dịch. Polysaccarid đã được xác định kích thích chức năng đáp ứng kháng nguyên của đại thực bào, do đó kích thích toàn thể chức năng miễn dịch. Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy cá polysaccarid của nấm có khả năng làm tăng sự sinh sản tế bào lympho T và B, đồng thời làm tăng hoạt tính độc tố tế bào của các tế bào sát thủ.

Công trình nghiên cứu gần đây của Mỹ đã khẳng định tính chất điều hòa miễn dịch, đặc biệt các polysaccarid này còn hoạt động như một chất tác động đầy uy lực đối với sự tăng sinh, độc tính tế bào của khối u và sự sản xuất lymphokin.