10 nhóm công nghệ chiến lược: Định hình nền tảng tăng trưởng mới cho Việt Nam từ năm 2026

Từ ngày 1/7/2026, Việt Nam chính thức triển khai Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm định hướng phát triển các công nghệ lõi, công nghệ nền tảng và các sản phẩm có khả năng tạo đột phá về năng suất, năng lực cạnh tranh cũng như bảo đảm an ninh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị được xác định là nhóm công nghệ chiến lược. Hình minh hoạ

Quyết định mới thay thế Quyết định số 1131/QĐ-TTg ban hành năm 2025, đồng thời thể hiện rõ hơn định hướng tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có tính chiến lược, tránh dàn trải và ưu tiên những công nghệ có khả năng tạo giá trị kinh tế cao trong ngắn hạn lẫn dài hạn.

Theo Quyết định 21/2026/QĐ-TTg, Chính phủ xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược, bao quát hầu hết các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế số và công nghiệp tương lai.

Trong đó, công nghệ số được xác định là nhóm trung tâm, đóng vai trò hạ tầng nền tảng cho quá trình chuyển đổi số quốc gia. Nhóm này bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), bản sao số (Digital Twin), điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật (IoT) và công nghệ chuỗi khối (Blockchain).

Bên cạnh công nghệ số, danh mục còn bao gồm nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược khác như công nghệ mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Đây đều là những lĩnh vực được đánh giá có khả năng tạo động lực tăng trưởng mới, đồng thời góp phần nâng cao mức độ tự chủ công nghệ của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt.

Trong số các nhóm công nghệ chiến lược, AI và hạ tầng số tiếp tục được xem là trọng tâm ưu tiên hàng đầu. Điều này được thể hiện rõ qua danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược mà Chính phủ ban hành kèm theo.

Nổi bật trong nhóm sản phẩm đã có thị trường là mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo và các hệ thống AI chuyên ngành. Đây là những công nghệ có khả năng ứng dụng rộng trong quản trị doanh nghiệp, dịch vụ công, giáo dục, y tế, tài chính và công nghiệp sản xuất.

Điểm đáng chú ý trong danh mục lần này là sự hiện diện nổi bật của các công nghệ phục vụ sản xuất công nghiệp hiện đại, đặc biệt là robot, tự động hóa và sản xuất thông minh.

Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược bao gồm robot di động tự hành, robot công nghiệp, nền tảng sản xuất thông minh cùng nhiều giải pháp tự động hóa tích hợp. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo.

Bên cạnh đó, công nghệ chip bán dẫn cũng được xác định là lĩnh vực chiến lược. Việc phát triển chip chuyên dụng và công nghệ bán dẫn không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn hướng tới tham gia thị trường toàn cầu đang tăng trưởng mạnh.

Trong lĩnh vực y sinh, nhiều sản phẩm được ưu tiên phát triển như vaccine thế hệ mới, liệu pháp tế bào, hệ thống sản xuất sản phẩm y tế cá thể hóa ứng dụng công nghệ in 3D và hệ thống cảm biến sinh học thông minh.

Đây là những công nghệ có giá trị gia tăng cao, đồng thời góp phần nâng cao năng lực tự chủ y tế, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều nguy cơ dịch bệnh mới.

Ở lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, danh mục cũng nhấn mạnh các giống cây trồng, vật nuôi và thủy sản thế hệ mới được tạo ra từ công nghệ tế bào, chỉnh sửa gen và công nghệ sinh học. Điều này mở ra cơ hội nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng của ngành nông nghiệp Việt Nam trước biến đổi khí hậu.

Các công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến được xác định là động lực quan trọng cho phát triển kinh tế xanh. Danh mục ưu tiên nhiều sản phẩm như pin và hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp (BESS), hydrogen xanh, hệ thống thu giữ và lưu trữ carbon, vật liệu hiệu năng cao cho công nghiệp chế tạo.

Ngoài các sản phẩm đã có thị trường, Chính phủ cũng xác định nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược mang tính nền tảng cho tương lai và phục vụ mục tiêu tự chủ công nghệ quốc gia.

Nhóm này bao gồm truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử, cảm biến lượng tử, công nghệ khai thác và chế biến sâu khoáng sản, đất hiếm, công nghệ thăm dò biển sâu và năng lượng ngoài khơi.

Đặc biệt, lần đầu tiên lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR), vệ tinh quỹ đạo thấp và nền tảng công nghiệp cho đường sắt tốc độ cao được đưa vào danh mục chiến lược. Điều này cho thấy Việt Nam đang định hướng tiếp cận các công nghệ tiên tiến có ý nghĩa dài hạn đối với hạ tầng, năng lượng và an ninh quốc gia.

Theo Quyết định, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, đánh giá định kỳ để cập nhật danh mục phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn.

Thu Nga