Những đột phá mới trong nghiên cứu tế bào gốc

Hiện nay, loại tế bào gốc được nghiên cứu nhiều là tế bào gốc phôi (Embryo Stem Cell - ESC), thu nhận từ phôi động vật ở giai đoạn phôi nang (Blastoccyte). Chúng là khối các tế bào bên trong (Inner cell mass - ICM) của blastocyte... chúng có khả năng phân chia vô hạn trong nuôi cấy in vitro và biệt hoá thành nhiều loại tế bào khác nhau.

Năm 2001, khi những tế bào ES người được tách ra và thu nhận những dòng tế bào mới, có nhiều nhóm nghiên cứu đã đưa ra các phương pháp điều khiển quá trình biệt hoá tế bào in vitro. Trong số này, nhiều phương pháp đã tạo ra mô người để cấy ghép cho người bệnh, gồm các mô tuyến tuỵ, mô thần kinh, mô cơ tim.

Việc nghiên cưu tế bào gốc phôi người thường dựa trên các phôi loại bỏ (sau khi thụ tinh trong ống nghiệm - IVF) hoặc do người hiến tặng. Tuy nhiên, nguồn cung cấp này không ổn định và chất lượng không phải lúc nào cũng đạt yêu cầu.

Do đó, "tìm các phương pháp sản xuất tế bào gốc phôi (ESC) hiệu quả hơn, là mục tiêu cấp thiết và lâu dài của các nhà nghiên cứu này", BS. Amstrong thuộc ĐH. Newcatle khẳng định. Họ dùng trứng động vật (bò, thỏ) đã loại bỏ nhân, rồi dung hợp bằng dòng điện với nhân của tế bào da người, tạo thành hợp tử. Hợp tử này phát triển thành phôi đến giai đoạn blastocyte khi nuôi cấy trong tủ ấm 37 độ trong 6 - 7 ngày. Phôi này có tính di truyền 99,9% là người, chỉ có 0,1% là động vật. Yếu tố "động vật" duy nhất còn sót lại trong phôi này là 1 phần AND tồn tại trong ty thể (Mytochrondine) nằm ngoài nhân là nguồn sản sinh năng lượng nuôi sống tế bào.

Theo giới khoa học, đây là bước đột phá lớn lao trong công nghệ tế bào gốc. Nhóm nghiên cứu ở ĐH. Newcatle cho rằng: "Trứng bò dùng trong phương pháp này đạt hiệu quả không kém trúng người. Do đó, việc sử dụng chúng là hoàn toàn hợp lý, nhất là nguồn cung trứng bò rất dồi dào". Theo quy định của HFEA (cơ quan quản lí nghiên cứu phôi thai và thụ thai ở người của Anh), các phôi thai "lai" này sẽ phải huỷ bỏ trong vòng 14 ngày sau khi "xuất xưởng". Chính quyền Anh cũng đã ngăn chặn khả năng tạo ra "người lai động vật" khi ra lệnh cấm truyền cấy "phôi lai" vào tử cung phụ nữ.

Nhiều chuyên gia nhận định, đột phá trong "phôi thai lai" sẽ giúp nước Anh giữ vị trí hàng đầu thế giới về nghiên cứu tế bào gốc. Phương pháp này làm tăng thêm công nghệ phát triển các phương pháp điều trị nhiều bệnh về gen.

Tuy nhiên, việc chế tạo một sản phẩm lai giữa người và động vật vẫn vấp phải sự chống đối quyết liệt của nhiều tổ chức tôn giáo và xã hội. Ông John Smeator, giám đốc Tổ chức Bảo vệ thai nhi nước Anh tuyên bố: Đây là sự tụt dốc của phẩm giá con người, mang tính thảm hoạ và là cú đánh vào tất cả những gì đại diện cho nhân tính".

Liên Hiệp Quốc vừa đưa ra lời kêu gọi: "cần phải ra lệnh cấm nhân bản vô tính con người trên toàn cầu ngay lập tức". LHQ chỉ cho phép "tiến hành nhân bản vô tính phục vụ chữa bệnh nhưng phải được kiểm soát chặt chẽ, kể cả nghiên cứu tế bào gốc trên phôi người".

Một đột phá mới trong nghiên cứu tế bào gốc vừa được 2 nhóm nghiên cứu của ĐH. Wisconsin - Madison (Mỹ) và ĐH. Tokyo (Nhật Bản) công bố chung trên tạp chí Khoa học và Tế bào, gây chấn động toàn cầu. Đó là phương pháp lấy tế bào da người, tái cấu trúc lại bằng kỹ thuật cấy gen để sản xuất thành công tế bào gốc, mở ra nhiều khả năng mới trong chữa trị các bệnh nan y dễ dàng hơn, ít tốn kém hơn. Phương pháp này được hy vọng cho phép khoa học có thể sản xuất bất cứ thể loại tế bào nào cần cho chữa trị một loại bệnh cụ thể ở người. Mặt khác, nó có thể thay thế cho việc lấy tế bào gốc từ phôi nhân bản, một kỹ thuật đang gây tranh cãi và bị cấm ở rất nhiều nước. Việc tạo tế bào gốc từ phôi nhân bản còn có hạn chế là chỉ tạo ra được khoảng 220 loại tế bào trong tổng số hàng ngàn loại tế bào trong cơ thể người.

Tế bào gốc được tạo ra bằng phương pháp cấy gen và tái cấu trúc tế bào da đã tạo ra các mô tế bào não và tim thành công trong phòng thí nghiệm với thời gian chỉ 12 ngày. Các nhà khoa học Mỹ đang tiếp tục theo dõi 8 loại mô tế bào khác mà họ đã tạo ra thành công. Theo đánh giá của giới Y khoa, sử dụng tế bào da để chữa bệnh bằng phương pháp này rất tiện lợi vì các thao tác chỉ cần tiến hành ngay trên người bệnh. GS. Gian Wilmut (ĐH. Edinhurgh, Anh), "cha đẻ" của con cừu Dolly bằng phương pháp sinh sản vô tính (1997) cũng phải công nhận đây là thành công đột phát. GS. Azim Surani (ĐH. Cambridge , Anh) tâm đắc với viễn cảnh sẽ tạo ra một kho khổng lồ tế bào gốc để chữa trị các loại bệnh cho loài người.