Các loài giun xâm nhập cơ thể ở dạng trứng. Trứng giun đũa theo thức ăn, nước uống được đưa vào đường tiêu hoá, xong theo máu đến tim phổi rồi đi ngược lên phế quản, khí quản để đến vùng hầu họng, từ đây trở thành ấu trùng giun đũa để trở về hệ tiêu hoá và hoá ra con giun trưởng thành ở ruột non. Giun lấy chất bổ dưỡng từ thức ăn con người có trong ruột để sống, gồm: chất đạm, chất đường và vitamin A, C. Do đó, trẻ em bị nhiễm giun đũa sẽ thiếu dinh dưỡng, kém phát triển và khả năng học tập bị sa sút. Giun đũa có quá nhiều trong ruột có thể kết thành một búi gây tắc ruột, xoắn ruột, lồng ruột, thủng ruột hoặc chui vào ống mật gây tắc ống dẫn mật, viêm túi mật, cũng có thể chui vào ống Vater gây viêm tuỵ, vào ruột thừa gây viêm ruột thừa. Giun kim gặp ở trẻ em nhiều hơn ở người lớn. Trứng giun kim rất nhỏ, lơ lửng trong không khí và có thể đáp xuống mọi nơi: thức ăn hàng rong, bàn ghế, tập vở, bút viết… ngay cả trên tay trẻ em. Vì vậy, trẻ em dễ nhiễm giun kim do mút tay, dùng tay bốc thức ăn, hoặc hít không khí có trứng giun kim. Trẻ nhiễm giun kim thường bị đau bụng vùng hố chậu phải, có những rối loạn thần kinh khó giải thích như hay nghiến răng, khóc đêm, bứt rứt, ngứa mũi… Đặc biệt, ban đêm giun cái bò ra hậu môn để đẻ trứng, do đó gây ngứa: trẻ gãi làm trứng giun dính vào móng tay, sau đó khi đưa tay lên miệng mút rồi nuốt lại. Như vậy, bệnh giun tái nhiễm thường xuyên, có thể thành nhiều đợt. Ở trẻ gái, giun kim thường di chuyển đến âm hộ, âm đạo gây viêm những nơi này.
Giun tóc có phần đầu mảnh như sợi tóc găm vào niêm mạc ruột, phần đuôi phình to chứa ruột và cơ quan sinh dục. Giun tóc có sinh thái gần giống giun đũa, nên vùng có giun đũa là có giun tóc. Người ta cũng bị nhiễm giun tóc do nuốt phải trứng. Giun tóc trưởng thành sống ở ruột già, hút máu để sống, mỗi ngày có thể tiêu thụ 0,005ml. Do đó, người bị nhiễm nhiều giun lâu ngày trở thành thiếu máu. Những bệnh nhân nhỏ tuổi thường bị đau bụng, tiêu chảy nhầy nhớt đàm máu, mót rặn, thiếu máu nhược sắc.
Giun móc là loại giun có răng bén dùng để móc vào niêm mạc tá tràng để hút máu. Ấu trùng giun móc chui qua da ở vùng kẽ tay, kẽ chân vào tĩnh mạch nhỏ ở dưới da, theo máu lên tim, phổi rồi cũng đi ngược lên phế quản khí quản tới vùng hầu họng từ đó trở xuống theo đường tiêu hoá và trở thành giun trưởng thành. Khi mới bị nhiễm, người bệnh có triệu chứng giống như viêm tá tràng: đau bụng vùng thượng vị, nôn ói, ăn không ngon, tiêu chảy. Sau một thời gian, sẽ bị thiếu máu, bệnh nhân xanh xao, hồng cầu giảm, có dấu hiệu suy tim; điều trị hết thiếu máu thì sẽ hết suy tim.
Giun đường ruột sống ký sinh và chiếm đoạt chất dinh dưỡng hoặc máu của người bị nhiễm nên làm ảnh hưởng rất nhiều đến thể chất cũng như trí tuệ, nhất là đối với trẻ em. Mặc dù chúng không phải là yếu tố tác động chủ yếu và duy nhất đến sự phát triển của trẻ em nhưng sau khi tẩy giun đường ruột, các em có tiến triển tốt hơn về thể chất và trí tuệ.
Để giảm tình trạng nhiễm giun đường ruột, điều căn bản là giữ vệ sinh cá nhân: ăn chín uống sôi, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi tiêu, đi tiểu… tránh ăn quà vặt hàng rong trên vỉa hè… vệ sinh môi trường và tẩy giun định kỳ. Mebendazol polymorph Cđược Tổ chức Y tế thế giới đưa vào danh sách thuốc thiết yếu để trị giun đường ruột vì có khả năng diệt được đủ các loại giun đũa, giun kim, giun tóc, giun móc, giun mỏ, đồng thời dễ sử dụng: chỉ uống một lần trong ngày, số lượng viên thuốc ít, có thể uống bất kỳ lúc nào, ít có tác dụng phụ nguy hiểm. Tuỳ loại giun mà có thể dùng mebendazol polymorph C 500mg một lần duy nhất hoặc lập lại sau ba tháng.
Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 292, 1/9/2005, tr 23
