Nguy cơ của sự "bùng nổ" sân golf

Đảo Langkawi, Malaysia

Vườn xoài Pak Ahmad là một khu đất nhỏ nằm ngay dưới thác Seven Wells ở đảo Langkawi trong Biển Amanda, ngay phía ngoài bờ biển của lục địa Malaysia. Đây là vườn xoài duy nhất ở thung lũng và sự tồn tại của nó đã bị đe doạ bởi kế hoạch xây dựng sân golf. Câu chuyện Pak Ahmad chỉ là một trong số các xung đột ngày càng tăng liên quan đến sân golf ở Đông Nam Á. Việc phát triển sân golf phát sinh nhiều vấn đề lớn về môi trường và xã hội ở châu Á. Nước Nhật đam mê chơi golf ( golf-crazy Japan) đang hướng ra nước ngoài để tìm những sân golf mới và châu Á là khu vực hấp dẫn du khách Nhật. Ngày càng nhiều công dân châu Á - nhất là doanh nhân - chọn golf làm môn thể thao. Vấn đề đặc biệt trở nên gay gắt tại Đông Nam Á do sự sinh sôi nảy nở đột ngột của các sân golf, do việc nuôi giữ các bãi cỏ xanh rộng lớn cần xén tỉa gọn ghẽ là rất khó khăn trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nhiều sâu bệnh và cỏ dại.

Đảo Langkawi đã từng có hai sân golf và ba sân golf nữa được lập kế hoạch. Theo nhà hoạt động môi trường Nhật Bản Gen Morita - người đã đến Pak Ahmad, các nhà đầu tư phải xoá sổ hàng trăm hecta rừng ở đây để xây dựng sân golf. Hơn nữa, các sân golf gây ra hàng loạt các vấn đề môi trường. Việc chặt cây phát cỏ làm xói mòn, lở đất và độ dốc tự nhiên cùng mức nước ngầm sẽ bị thay đổi khi xây dựng và khai thác hệ thống đường ống dẫn nước cho sân golf. Hậu quả là nền đất sẽ bị suy yếu, dễ bị hủy hại bởi mưa gió và động đất.

Nuôi cỏ bằng hoá chất độc hại

Ngay trước khi đến thăm Pak Ahmad, Gen Morita cùng một nhóm 15 nhà hoạt động môi trường và nhà báo đã đến sân golf Datai Bay vừa xây dựng xong tại một địa điểm khác ở Langkawi. Một nữ nhân viên đã hãnh diện giới thiệu về cơ sở mới này và trở nên ngần ngại sau khi nghe một loạt câu hỏi. Bà ta hỏi: " Các vị là những nhà môi trường?" rồi nói tiếp " Không sao. Chúng tôi có kế hoạch mang phong lan từ rừng về đây và thay thế mọi biển báo plastic bằng gỗ". Khi gặp những cái nhìn có phần kinh ngạc của mọi người, nữ nhân viên này lúng túng đôi chút. " Đừng lo, chúng tôi chỉ sử dụng phân bón hữu cơ để chăm sóc cỏ", bà ta vội vàng bổ sung. Nghi ngờ điều này, Morita ra ngoài quan sát bãi cỏ: đó là các giống cỏ nhập ngoại Bermuda và Tifdwarf. Theo Morita, các giống cỏ này cần hàng tấn thuốc trừ sâu và chất xúc tác làm cứng đất, một số chất có nguy cơ gây ung thư.

Mối nguy hiểm của việc sử dụng nhiều thuốc trừ sâu và phân hoá học đã được chứng minh tại câu lạc bộ Sapporo Kokusai Country ở thành phố Hiroshima . Những người quản lý đã cho phun hợp chất đồng để cỏ khỏi héo vì tuyết mùa đông. Khi mưa xuống, hoá chất đã tan vào hệ thống thoát nước, giết chết hơn 90.000 con cá của một dự án nuôi thuỷ sản gần đó. Hậu quả của việc sử dụng hoá chất tại sân golf này và sáu sân golf khác của thành phố là nhiều trường hợp viêm mũi dị ứng, phát ban kinh niên và hen suyễn được phát hiện. Tỷ lệ người mắc bệnh hen suyễn ở thành phố này nhiều gấp năm lần so với trung bình toàn nước Nhật.

Tại Hoa Kỳ, có ít nhất một trường hợp tử vong do việc sử dụng thuốc trừ sâu tại sân golf. Đại úy hải quân George Prior đã chết sau 20 ngày kể từ khi ông đột ngột cảm thấy đau yếu sau một lần chơi golf. Kết quả giải phẫu tử thi cho thấy ông đã chết do bị nhiễm chlorothalonil, một chất trừ sâu đã được sử dụng ở sân golf.

Nhà nghiên cứu kinh tế môi trường New Zealand Darryl Carlin cho rằng thực tế các sân golf là một hình thức độc canh không thân thiện với môi trường, nơi mà đất và cỏ ngoại lai, phân hoá học, các loại thuốc trừ sâu, diệt nấm, diệt cỏ dại và máy móc nhập khẩu đã làm thay việc của hệ sinh thái tự nhiên.

Một quy trình kín cổng

Vấn đề là thiếu các quy định pháp luật yêu cầu phải tham khảo ý kiến và chia sẻ thông tin với cộng đồng địa phương. " Ở Hồng Công có những quy định về đánh giá tác động môi trường, nhưng không công khai kết quả. Vì lý do đó mà người dân địa phương không được xem kế hoạch xây dựng sân golf", Carlin nói. Theo Anita Pleumaron, thành viên của Mạng lưới Du lịch châu Á (ANTENNA), đó cũng là vấn đề của Thái Lan. Bà cho biết rằng các đánh giá về môi trường có thể được thực hiện nhưng kết quả nhiều khi là giả tạo.

Tại Hoa Kỳ, luật pháp cho phép lấy ý kiến công khai. Yet Kay Valera, một thành viên của Liên minh Hành động Sân Golf ở Hawaii ( Hawaii Gofl Course Action Alliance) - nơi cộng đồng cư dân Opihihale của bà thường bị việc phát triển sân golf đe doạ - nói rằng các nhà quản lý đã bác bỏ lý lẽ của các chuyên gia sau khi một cuộc hỏi ý kiến công khai tại thị trấn nơi bà ở đã chứng minh ba loài vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng có thể bị ảnh hưởng và những nguồn nước sạch hiếm hoi có thể bị cạn kiệt từ việc xây dựng sân golf.

Thu lợi nhuận phớt lờ cộng đồng

Sân golf trên tàu sân bay.

Pleumaron cho rằng, ngược lại với tuyên bố của các nhà đầu tư, việc phát triển sân golf đem lại rất ít lợi ích cho kinh tế địa phương. Thay vì đó, phần lớn lợi nhuận sẽ được các nhà đầu tư nước ngoài và các công ty đa quốc gia gặt hái. Bà nói: " Những người mất mát nhiều nhất chính là dân địa phương khi mà chính quyền của họ không trả phí tổn về môi trường và xã hội vì những sân golf thừa thãi và thậm chí còn trợ cấp cho ngành kinh doanh không ổn định này bằng việc miễn giảm tiền thuế để xúc tiến du lịch sân golf".

Thiết nghĩ Việt Nam cần sớm rút ra những bài học của các nước láng giềng Đông Nam Á để thiết lập sự quản lý nhà nước chặt chẽ bằng các văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn môi trường đối với việc quy hoạch phát triển hợp lý các sân golf. Xin được trích lời của GSTS Phạm Sĩ Liêm để kết thúc bài báo này: "" Cuộc chuyển đổi đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp là một quá trình tất yếu… Tôi thấy cuộc chuyển đổi này đang theo phong trào, theo mốt, theo lợi ích thiển cận mà thiếu sự cân nhắc. Sân golf ở các nước bị các nhà môi trường phản đối vì muốn duy trì nó phải sử dụng rất nhiều hoá chất để trừ sâu, nuôi cỏ,… Nước thải rất độc hại. Nhật Bản quy định làm sân golf rất nghiêm, đó là phải xây trên sườn núi" ("Tấc đất đã hẳn là… tấc vàng?", Hà Nội Mới, 20.6.2007)./