Ngộ độc thực phẩm ở vùng cao

Khác với các vụ ngộ độc thực phẩm ở vùng đồng bằng thường xảy ra vào mùa hè, khi thời tiết nóng nực, thức ăn dễ bị ôi thiu, uifnh trạng ngộ độc thực phẩm trên địa bàn miền núi diễn biến ngược lại, đặc biệt là sau tết nguyên đán, từ những thức ăn chế biến sẵn trước Tết mà không được bảo quản cẩn thận.

Đáng chú ý là việc ngộ độc thực phẩm gắn liền với phong tục tập quán, đời sống kinh tế và nhận thức của đồng bào dân tộc ít người. Đặc biệt hơn, đồng bào người Mông thường xay ngô thành bột làm bánh, rồi ngâm vào nước để ăn dần trong khoảng thời gian kéo dài từ trước Tết đến qua rằm tháng giêng. Trước khi xay thành bột, hạt ngô cũng đã trải qua thời gian ngâm nước, sau đó lại ngâm trong nước khá dài, bột ngô đã biến màu, có mùi chua và sinh nấm mốc.

Hơn nữa trong thời kỳ giáp hạt, lương thực đã hết, lên rừng tìm nấm, đào củ, hái rau, quả rừng về ăn nên việc ngộ độc thực phẩm có chiều hướng gia tăng. Còn vào vụ gieo trồng, các hạt giống đã qua xử lý bằng các thuốc bảo vệ thực vật cũng như các hạt giống bị nấm mốc không gieo được thường giữ lại. Sau đó được dùng làm thức ăn, tập tục này có từ lâu đời, mà không thấy gây ngộ độc nên việc tuyên truyền, thay đổi rất khó.

Do vậy mà tình trạng ngộ độc thực phẩm từ thức ăn có chứa nấm mốc, khoai tây nẩy mầm không phải là chuyện lạ ở vùng cao, nơi ở của dân tộc ít người, thuộc diện đói nghèo. Chỉ tính riêng tỉnh miền núi Hà Giang tỷ lệ đói nghèo theo tiêu chí mới chiếm tới 54,65%, với 22 dân tộc cùng sinh sống, trình độ dân trí không đồng đều, ngôn ngữ bất đồng, lại sống rải rác ở các triền núi nên việc tuyên truyền vận động, giáo dục khó khăn. Vì vậy, cần có một kế hoạch đồng bộ kết hợp giữa các cấp, các ngành và thôn bản, xã, phường trong việc tuyên truyền gắn liền với các chính sách xoá đói, giảm nghèo, giáo dục nâng cao dân trí, đời sống nhân dân. Nội dung, thời điểm tuyên truyền cũng phải phù hợp với phong tục, tập quán địa phương, mang tính đặc thù riêng cho từng vùng.

Bài học ở thôn Ngàm Án là một ví dụ điển hình để nhiều địa phương miền núi chủ động trong các biện pháp tuyên truyền thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm giúp đồng bào thấy rõ các tác hại để tự giác tuân thủ những quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm.