Một ngón tay và một chiếc ngón tay

“Thay vì “Một chiếc ngón tay” (ANTĐ 6-6) sao không bỏ quách chữ chiếc đi cho gọn?”

Nhà báo muốn bỏ chiếcđi nói thêm rằng:

“Vận dụng câu chữ là kiến thức của mỗi người cầm bút. Rõ nghĩa đã đành, câu chữ còn phải đẹp, thuận tai. Nhân ngày Tết, nhắc nhau đôi trường hợp, chỉ nhằm giúp nhau tránh những lỗi tương tự, để trong mắt bạn đọc báo chí chúng ta thực sự là nơi chia sẻ, trao đổi không chỉ các vấn đề chính trị - kinh tế - xã hội… mà còn là nơi: “Làm cho tiếng Việt ta được giữ gìn trong sáng hơn…” ( Hà nội mới, Xuân 2006, tr 56).

2. Xin không đồng ý bỏ chiếcvì:

- Thứ nhất Ngôn ngữ, trước hết là ngôn ngữ báo chí, phải ưu tiên cho sự “rõ nghĩa” chứ không phải ưu tiên cho sự “câu chữ… đẹp, thuận tai”.

- Thứ hai: Trong trường hợp đang xét, bỏ chiếcthì câu nói sẽ bị mất đi một phần ý nghĩa rất quan trọng.

3. Hãy so sánh cách nói Một ngón tayvới cách nói Một chiếc ngón tay, bạn sẽ thấy: cách nói Một chiếc ngón tay, ngoài việc giữ nguyên được ý của “ Một ngón tay” còn bổ sung thêm được một nét nghĩa quan trọng khác, mà cách nói “ Một ngón tay” không có được. Một chiếc ngón taycó nét nghĩa về một ngón tay (chứ không phải hai… ba, năm hay mười ngón tay), nhưng không phải về một ngón tay chung chung bình thường, mà về một ngón tay cụ thể bất thường, một ngón tay có vẻ như đã lìa khỏi bàn tay.

4. Quả thật, mới thoáng qua cũng rất dễ đồng tình với ý kiến bỏ chiếc. Chẳng hạn, nhà thơ Mai Văn Hai, thoạt nghe cũng đồng tình rằng bỏ chiếcđi thì hơn, sau nghĩ thêm một chút, ông thấy không nên, vì chiếc có nét nghĩa riêng của nó như đã phân tích và có vẻ phù hợp với một tờ báo như An ninh Thủ đô.

5. Quả nhiên, lần tìm tờ An ninh Thủ đôngày 6-6-2005, dõi theo mục chuyện tội phạm, thì tại trang 14, thấy nổi to và rõ một nhan đề đầy ấn tượng:

“Một chiếc ngón tay trị giá… 100.000 USD”.

Dưới nhan đề này là nguyên văn ngữ cảnh xuất hiện chiếc, ngữ cảnh này đã góp phần làm sáng tỏ sự lí giải của chúng tôi:

“Hãng Wendy của Mỹ thông báo thưởng 100.000 USD cho bất cứ ai biết thông tin về một ngón tayngười thật. Sở dĩ chiếc ngón tay gần 4cm này đáng giá như vậy vì một người thành phố Las Vegas tên là Ayala, 39 tuổi đã tuyên bố là gặp phải chiếc ngón tay này trong bát ớt của một nhà hàng thuộc hãng Wendy ở San Jose, California. Ayala đã đâm đơn kiện hãng Wendy nhưng sau đó rút lại đơn kiện khi bị cảnh sát khám nhà. Cảnh sát nghi ngờ ả vì trong số nhân viên nhà hàng không có ai bị mất một ngón tay hay ngón chân nào cả. Hóa ra trước đây, ả đã từng kiện nhiều công ty lớn trong những vụ tương tự.

Nhà hàng Wendy thậm chí còn lập ra một đường dây nóng để cho lời khuyên nếu có nhà hàng nào bị mắc lừa tương tự và tìm kiếm thông tin về chủ nhân chiếc ngón tay bị mất”. ( Xuân Thắng - Theo US news).

Một ngón tay nằm trong bát ớt đương nhiên là đã lìa khỏi bàn tay.

6. Thiết nghĩ chẳng nên nói gì thêm nữa, toàn bộ câu chuyện cho thấy rõ vì sao chữ chiếc cần nên được giữ lại, và phải khen người dịch cũng như người biên tập trong trường hợp hữu quan, đã tỏ ra sắc sảo trong ngôn ngữ báo chí.