Một kinh nghiệm dùng thuốc chữa nhức đầu kéo dài

Một hôm, đến mua thuốc, nhân lúc vắng khách, ông hỏi tôi:

- Ông chữa nhức đầu kéo dài bằng thuốc gì?

Tôi trả lời:

- Cho uống Paracetamol 500mg. Nếu sau 2 giờ vẫn còn đau nhức thì uống tiếp 500mg paracetamol nữa. Nếu nhức đến mức không chịu được, thì thay bằng một viên Efferlgan codein.

Ông phân tích:

- Nhức đầu kéo dài do nhiều nguyên nhân gây ra, chủ yếu do thay đổi thời tiết từ nóng sang lạnh hoặc ngược lại, do bão từ,… Người hay gặp chứng này là người bệnh tim mạch, người cao tuổi.

Paracetamol được coi là thuốc giảm đau “hiền lành” nhất trong hàng các thuốc giảm đau hiện nay, ít người lưu ý đến những tác dụng phụ nguy hiểm của nó như:

- Giảm khả năng kháng oxy hoá trong phổi, giảm chức năng phổi, tăng các bệnh đường hô hấp (hen suyễn, bệnh tắc nghẽn phế quản mãn tính).

- Giảm glutathion trong gan. Glutathion còn là chất tạo nên kháng thể cho cơ thể; glutathion giải độc cho gan bằng cách chuyển hoá chất N-acetylbenzoquinonimin (một chất chuyển hoá từ paracetamol) thành chất cuối cùng để đào thải ra ngoài; nếu không, chất N-acetylbenzoquinonimin sẽ gây hoại tử tế bào gan.

Vì vậy, ta phải tìm cách phối hợp để dùng paracetamol sao cho: đạt kết quả giảm đau nhưng lượng thuốc vào người càng ít càng tốt để giảm độc hại cho cơ thể.

Cách điều trị của tôi là: Khi nhức đầu kéo dài trên 2 giờ, đã ấn các huyệt thái dương, phong trì mà không giảm thì mới dùng thuốc. Đầu tiên cho ngậm một lát gừng tươi (khoảng 8-10g) đã cạo sạch vỏ, vài phút lại nhấm và nuốt nước cay một lần, cuối cùng nhai nát bã gừng để nuốt. Gừng có tác dụng giảm đau, ức chế các chất gây viêm, điều hoà miễn dịch, chống kết dính tiểu cầu (nguyên nhân gây máu cục) kích thích tim mạch; do đó, còn tránh được nguy cơ tai biến mạch ở người cao tuổi, người bệnh tim mạch.

Mặt khác, gừng còn làm tăng sinh khả dụng một số thuốc (Đông y gọi là dẫn thuốc) và tăng cường chức năng gan. Sau khi dùng gừng 1 giờ vẫn còn nhức đầu ở mức khó chịu mới dùng paracetamol để giảm đau. Đặt dưới lưỡi viên nén 300 hoặc 500mg paracetamol rồi ngậm một ngụm nhỏ nước sôi để nguội (15ml) trong 5 phút, cho viên thuốc hút no nước (tránh rộp lưỡi) rồi nuốt hết nước trong miệng, sau đó nằm ngủ là tốt nhất. Nếu thức thì hạn chế nói để tránh tiết nhiều nước bọt (vì khi có nhiều nước bọt lại phải nuốt cả nước bọt và thuốc vào đường tiêu hoá) nhằm mục đích để thuốc tan đến đâu thì ngấm qua mạch máu khoang miệng vào cơ thể sẽ có tác dụng giảm đau ngay, hạn chế lượng paracetamol qua gan gây những tác hại nói trên.

Có khi đặt thuốc dưới lưỡi sau 6-7 giờ, khi tỉnh dậy hết nhức đầu rồi mà trong miệng vẫn còn tới 2/3 lượng thuốc. Khi ấy nhổ bỏ lượng thuốc dư.

Các trường hợp nhức đầu kéo dài, tôi hướng dẫn dùng “bài thuốc” nói trên, chưa ai phải dùng quá 500mg paracetamol cho một lần điều trị (trước đó mỗi khi nhức đầu kéo dài người bệnh phải dùng tới 2.000 – 3.000mg paracetamol mới khỏi nhức đầu).

Tôi cũng hướng dẫn người bệnh những trường hợp phải thận trọng như:

- Những người đang điều trị lao bàng Rimifon nếu cần dùng giảm đau nên chọn thứ khác, không dùng paracetamol, sẽ tương tác với Rimifon tăng độc tính với gan.

- Những người đang mắc các bệnh đường hô hấp như: hen suyễn, viêm phổi, viêm phế quản, tắc nghẽn phổi mãn tính khi dùng paracetamol phải có chỉ định của bác sĩ.

- Paracetamol có tên khác là acetaminophen là loại thuốc hạ nhiệt, giảm đau, bán không cần đơn (OTC); trên thị trường lại có hàng trăm loại biệt dược chứa paracetamol) với tên khác nhau nên rất dễ trùng lắp khi sử dụng. Nhiều người còn cho rằng paracetamol là loại thuốc tốt nhất mà chưa biết những tác dụng phụ nói trên. Vì vậy, khi dùng các biệt dược có paracetamol, cần phải xem kỹ nhãn hộp thuốc để tránh các tai biên đáng tiếc xảy ra.

Tôi cám ơn ông đã cung cấp cho tôi một bài “Dược lâm sàng” rất thực tế, vừa kết hợp Đông Tây y, vận dụng những kiến thức khoa học để điều trị có hiệu quả, kinh tế, an toàn chứng nhức đầu kéo dài thường gặp ở người cao tuổi và những điều cần biết để sử dụng paracetamol được an toàn, hiệu quả.