Mộ công chúa Lê Ngọc Hân - Có hay không?

Ông Nguyễn Đình Kiu năm nay hơn 70 tuổi, cháu đời thứ năm của công chúa Lê Ngọc Hân tâm sự: "Hai mấy năm nay tôi gửi đơn thư đi khắp mọi nơi kêu cứu. Tôi nghĩ mình là con cháu, thấy phần mộ của tiền nhân bị lãng quên phải có trách nhiệm.

Tôi sẵn sàng bỏ ra cả tỷ đồng để tôn tạo di tích, phần mộ công chúa Lê Ngọc Hân. Tuy nhiên, tôi làm không có ý nghĩa gì bởi bà Ngọc Hân là danh nhân quốc gia. Nếu không nghĩ bà là tác giả của Ai Tư Vãn, cũng nên nghĩ bà là vợ vua Qung Trung.

Thế nên, ủy ban Nhân dân xã, huyện, cao hơn là thành phố phải là đơn vị đứng ra xây dựng ngôi mộ này. Có người cho rằng tôi làm việc này để kiếm chút bổng lộc và danh lợi cho riêng mình.

Tôi năm nay 70 tuổi lại mắc bệnh ung thư phổi. Tôi đang cận kề cái chết. Nếu di tích được quan tâm, tôn tạo, vinh dự thuộc về nhân dân xã Ninh Hiệp, Hà Nội".

Trong khi đó tài liệu được cố giáo sư Trần Quốc Vượng đưa ra năm 1990 thì năm 1786, Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc diệt Chúa Trịnh, tôn phù nhà Lê. Trên thực tế là thống nhất đất nước sau hai thế kỷ bị chia cắt thành Đàng Trong, Đàng Ngoài, được vua Lê Hiển Tông gả công chúa Ngọc Hân.

Khi Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế ở Phú Xuân, Huế vào năm 1788, Ngọc Hân được phong Hoàng hậu. Sau khi Quang Trung tiến ra Bắc tiêu diệt giặc Thanh vào mùa xuân năm 1789 trở về, Ngọc Hân sinh được hai người con, công chúa Ngọc Bảo (1790) và hoàng tử Văn Đức (1791).

Năm 1792, Quang Trung đột ngột băng hà. Ít lâu sau, Lê Ngọc Hân đưa các con ra khỏi cung Phú Xuân ở trong ngôi chùa phía tây thành Huế để thờ chồng, nuôi con.

Bà sống tới ngày 8/11 năm 1799, thọ 29 tuổi. Triều đình Cảnh Thịnh lục đục, suy yếu và sụp đổ. Các con bà đổi sang họ Trần để tránh sự truy đuổi của Gia Long Nguyễn Ánh nhưng không bao lâu thì mất khi mới được 11 và 13 tuổi.

Truyền thuyết cho rằng, hai đứa trẻ bị giết hại khi trốn tránh (tuy nhiên hai đứa trẻ này không có tên trong danh sách vua tôi nhà Tây Sơn bị Gia Long hành hình).

Ngoài Lê Ngọc Hân, bà Nguyễn Thị Huyền còn có người con nuôi là Công chúa Ngọc Bình, vợ vua Cảnh Thịnh. Khi Gia Long lên ngôi, cảm mến tài sắc Ngọc Bình nên ép bà làm vợ của mình.

Thương con gái và các cháu ngoại chết yểu nơi xa, năm 1804, bà Nguyễn Thị Huyền khi ấy đang sống ở Phù Ninh thuê người vào Huế, đem hài cốt của ba mẹ con Ngọc Hân về làng.

Ngày 28/6/1804, hài cốt của ba mẹ con công chúa Ngọc Hân được đưa về bến ái Mộ, Gia Lâm, sau được an táng tại bãi cây Đại hay bãi Đầu voi ở làng Nành (Ninh Hiệp).

Bà Nguyễn Thị Huyền không có con trai nên chuyển đến Dinh Thiết Lâm làm đền thờ (thờ cả bà và Ngọc Hân). Khoảng thời gian từ thời Minh Mạng sang đời Thiệu Trị (1840) có người trong làng tố giác việc thờ cúng này.

Vua Thiệu Trị ban sắc, bắt phá hủy đền thờ ở Dinh Thiết Lâm. Mộ ba mẹ con bị quật đào, đổ hài cốt xuống sông, nơi này sau lập đền Ghềnh thờ Ngọc Hân cùng các con.

Một thời gian sau, nhân dân trong làng bí mật đắp lại một nấm mộ chính nơi Ngọc Hân cùng hai con nhỏ từng được an táng. Nấm mộ ấy tồn tại cho đến ngày nay.