Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 29/02/2012 20:33 (GMT+7)

Lavoisier – cha đẻ của hoá học hiện đại

Antoine Laurent de Lavoisier– Nhà hoá học người Pháp sinh ngày26 tháng 8 năm 1743tại Paris- Pháp. Ông được xem là một trong những nhà hoá học vĩ đại nhất trong lịch sử. Ông đã xây dựng nên Định luật bảo toàn khối lượng, tìm ra thành phần của nước gồm hai nguyên tố là hiđrô và ôxi. Năm 1777, ông đề rathuyết về sự ôxi hóa các chất,đập tan sự thống trị từ nhiều thế kỷ trước đó của thuyết nhiên tố do Georg Ernst Stahl đề xuất. Năm 1785, ôngphát triển thuyết ôxihoá, chỉ ra vai trò của oxi trong các quá trình ôxy hoá. Năm 1787, ông xuất bản cuốn “Danh pháp hoá học” với sự cộng tác của 3 nhà hoá học Pháp có tên tuổi. Hai năm sau ông công bố tác phẩm “Khoá luận về hoá học”, hệ thống hoá kiến thức tích luỹ được thời bấy giờ về hoá học. Ngoài ra, ông cũng quan tâm ứng dụng hoá học vào sinh học và là người đầu tiên chứng minh nhiệt động vật là kết quả của quá trình đốt cháy chất hữu cơ đối với gluxit. Ngay từ năm 1780, ông đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng ở châu Âu một mạng lưới quốc tế các trạm khí tượng. Với những đóng góp đó, ông trở nên bất tử trong ngành hóa học, được xem là cha đẻ của ngành hóa học hiện đại tuy nhiên vì những bất ổn của xã hội Pháp cuối thế kỷ 18 mà đỉnh điểm là cuộc Cách mạng Pháp năm 1789 đã khiến ông bị xử tử ngày 4 tháng 5 năm 1794 vì nghi ngờ có dính dáng đến hoạt động của giới quý tộc khi ông 51 tuổi.

Lavoisiermồ côi mẹkhi mới 5 tuổi. Ông theo học trường trung học Mazarin từ năm 1754 đến năm 1761 . Từ năm 1761 đến năm 1763 , ông học luật tại Đại học Paris và ông nhận bằng cử nhân luật năm 1763 . Trong khoảng thời gian này, ông cũng đã thể hiện tài năng về những môn khoa học tự nhiên của mình Ông đã cống hiến hết sức lực và niềm đam mê của mình cho môn hóa học với việc ông muốn giành được học bổng lớn hồi bấy giờ là học bổngÉtienne Condillac . Công trình hóa học đầu tiên của ông hoàn thành năm 1764 . Ở tuổi 25, ông được xem là một người có rất nhiều triển vọng trong tương lai với tinh thần học hỏi và một trí tuệ tuyệt vời.

Trước thế kỷ 18 , hóa học bị chi phối bởi thuyết nhiên tố của Georg Ernst Stahl và Johann Joachim Becher , tất cả các phản ứng đều được giải thích theo thuyết nhiên tố và tuy nó bộc lộ rất nhiều sơ hở và mâu thuẫn nhưng vẫn được chấp nhận vì vẫn chưa có lý thuyết nào thay thế được nó. Cho đến giữa thế kỷ 18 đã xuất hiện những đòn công kích thuyết nhiên tố trong đó có nhà bác họcNgaMikhail Vasilyevich Lomonosov nhưng ông mới chỉ cho thấy những mâu thuẫn của thuyết này mà chưa giải thích được tại sao lại có các mâu thuẫn đó nhưng nó đã làm cho thuyết nhiên tố không còn đứng vững như trước nữa. Và cuối cùng vào năm 1774 , Lavoisier khi làm thí nghiệm đốt nóng kim loại trong bình kín đã có một phát minh mới vô cùng quan trọng đó là khi biến thành một chất khác, kim loại đã hấp thu một trọng lượng gần bằng 1/5 không khí trong bình. Từ đó, ông đã đi đến kết luận rằng trong quá trình biến đổi hóa học, kim loại đã hấp thu một thành phần nào đó của không khí mà thành phần đó bằng đúng 1/5 trọng lượng không khí chứ không hề có chất gì gọi là nhiên tố cả. Và chính thí nghiệm trên của Lavoisier đã chứng minh được rằng sự cháy là sự kết hợp của kim loại và một thành phần của không khí mà về sau ông gọi là ôxi.

Năm 1777, ông đề ra thuyết ôxi hóa và tuy bị một số người phản đối thế nhưng đã lôi kéo được nhiều nhà khoa học lớn trong đó có Claude Louis Berthollet , người nhờ 17 công trình khoa học về thuyết nhiên tố mà đã được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học Paris.

Trong khoảng thời gian từ 1778 đến năm 1782 , ông trực tiếp phụ trách xưởng chế tạo thuốc súng,nghiên cứu nông nghiệp và đưa ra nhiều cải tiến có giá trị. Năm 1782 , ông cùng một số nhà hóa học nổi tiếng khác định ra quy tắc thống nhất về cách gọi tên các hợp chất hóa học đặt nền móng cho sự phân loại các chất . Toàn bộ nhưng công trình trên của ông đã khiến cho thuyết nhiên tố tồn tại nhiều thế kỷ qua sụp đổ.

Để tổng kết các công trình của mình, năm 1789 Lavorsier đã xuất bản cuốn sách “Khái luận về hoá học” .với những hình vẽ tuyệt vời do vợ ông minh họa. Cuốn sách gây chấn động thề giới và lập tức được dịch ra nhiều thứ tiếng như tiếng Anh , tiếng Đức , tiếng Hà Lan , tiếng Tây Ban Nha , tiếng Ý ,... Chỉ 2 năm sau khi cuốn sách ra đời, người đứng đầu thuyết nhiên tố là Richard Kirwan đã đầu hàng vô điều kiện.

Cuộc cách mạng hóa học vào cuối thế kỷ 18 đã hoàn tất. Trong lúc đó, tình hình xã hội Pháp trải qua nhiều biến động mà đỉnh điểm là cuộc Cách mạng Pháp năm 1789 . Lavorsier với những hoạt động chính trị và kinh doanh liên quan đến giới quý tộc như tham gia đầu tư, quản trị của công ty thu thuế cá nhân Ferme Générale ; chủ tịch uỷ ban của Discount Bank (sau đổi tên thành Banque de France); và là một thành viên giàu quyền lực trong một số hội đồng quản trị quý tộc khác và nhất là việc ông trở thành một chuyên viên thu thuế đã khiến ông trở thành một đối tượng của cách mạng. Người tham gia kết tội ông là Antoine Fouqier-Tinville , ủy viên công tố của phái Jacobin dựa trên những lời kết tội của một nhà khoa học khác là Jean-Paul Marat , một người có nhiều mâu thuẫn với Lavorsier. Và mặc dù Maximilien Robespierre , người đứng đầu phái Jacobin đã tìm ra những lý lẽ bào chữa cho ông như việc ông tìm ra trọng lượng của hệ metric mới và chế tạo thuốc súng nhưng ông vẫn bị đem ra xét xử vào ngày 4 tháng 5 năm 1784 và bị kết án tử hình. Trước khi bị xử tử, ông đã xin phép được hoàn thành nốt một thí nghiệm quan trọng nhưng quan tòa nói rằng: "Nền cộng hòa không cần các nhà khoa học hay hóa học..." và ông bị xử tử ngay chiều hôm đó. Nhà toán học Joseph Louis Lagrange , một trong những người bạn của ông, đã phát biểu: "Chỉ trong phút chốc người ta chặt cái đầu của Lavorsier nhưng nước Pháp trong một trăm năm nữa cũng không thể tìm đâu được một cái đầu như thế!". Hai tháng sau, Robespierre bị lật đổ và hành quyết còn Fouquier-Tinville cũng lên máy chém một năm sau đó.

Lavoisier, nhân loại mãi cảm ơn ông làm cho hoá học đi bằng hai chân, trong khi trước đó họ đi lộn ngược bằng đầu.

Xem Thêm

Tin mới

49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.