Khi nào không hạ huyết áp trước đợt kịch phát cao huyết áp?

Sau đó, nhiều thời gian nghiên cứu đại trà, dựa trên thống kê, báo động lợi bất cập hại do tác dụng không mong muốn của aspirin là gây xuất huyết tiêu hóa và khuyến cáo chỉ sử dụng ở những người đã có bị tai biến trong tiền sử… Thế mà… hiện nay, có lúc có nơi, ta vẫn thấy người bệnh cao huyết áp, không hề bị tai biến, uống aspirin một cách vô tư dài dài… đến khi tổng kiểm tra sức khỏe thấy mất hồng cầu và giảm chất sắt… rỉ rả… từ hồi nào chẳng rõ (!), hoặc đột nhiên đi tiêu phân đen (do xuất huyết tiêu hóa).

Cũng như, cách đây hơi lâu, khoa điều trị cho biết có một loại thuốc đặt dưới lưỡi, gây hạ huyết áp mau chóng. Sau đó, nhiều công trình nghiên cứu báo động không nên máy móc hạ nhanh chóng huyết áp trong bất kỳ trường hợp lâm sàng nào. Thế mà… hiện nay, có lúc có nơi, ta vẫn thấp áp dụng cách làm đó một cách cứng nhắc, gần như một phản xạ… trước trường hợp cao huyết áp tăng vọt.

Đợt kịch phát cao huyết áp không phải lúc nào cũng là một trường hợp cấp cứu điều trị

Thật vậy, những số hiện trên máy đo không đủ để nói lên mức độ nặng nhẹ của cơn kịch phát nhưng phải đánh giá việc tăng lên đối với số thường ngày của người bệnh, thời gian kéo dài gây thương tổn ít nhiều ở tạng phủ (tim, thận hoặc não). Như thế, một đợt kịch phát 250/140 ở một bệnh nhân cao huyết áp có số thường thường là 180/110 ít nghiêm trọng bằng một bà mang thai 6 tháng, thường số huyết áp 120/70, bỗng tăng lên 170/110. Trường hợp thai phụ là một cấp cứu sản khoa cần đưa cấp cứu cấp tốc đến nơi chuyên môn có phương tiện. Ông bệnh nhân kia không có triệu chứng lâm sàng nói lên chưa có tổn thương ở tạng phủ; một vài loại thuốc hạ huyết áp hiện đại sử dụng thiếu phân định có thể đưa đến những hiệu quả lâm sàng nghiêm trọng; vì lẽ, chính khung cảnh lâm sàng hướng dẫn điều trị cấp cứu.

Định nghĩa:( Tài liệu sau đây rút từ quyển “Hướng dẫn điều trị” xuất bản giữa năm 2008 tại Paris và được sử dụng rộng rãi ở Pháp):Huyết áp tăng nhanh chóng so với giá trị thông thường. Thường chỉ là một “đợt kịch phát” không tổn thương ở tạng phủ. Nếu có tổn thương ở tạng phủ người ta gọi “ cấp cứu cao huyết áp”, thường xảy ra trong trường hợp đợt kịch phát kéo dài và huyết áp thay đổi quan trọng.

Chẩn đoán phân liệt: Cao huyết áp nặng:huyết áp tâm trương trên 110 mmHg. Cao huyết áp ác tính:huyết áp tăng trương trên 130 mmHg kèm theo tối thiểu một dấu hiệu thương tổn tạng phủ của bệnh nhân sau đây: bệnh não, bệnh võng mạc cao huyết áp, phù phổi, suy thận cấp, thiếu máu tan máu cơ học.

Khám lâm sàng

- Tìm yếu tố gây phát khởi:ngưng ngang thuốc điều trị cao huyết áp, đau cấp ở cơ thể, nhiễm khuẩn, stress, tai biến mạch máu não, chảy máu mũi, uống kháng viêm không steroid.

- Xác định số huyết áp sau 15 phút nghỉ ngơi, chỗ yên tĩnh.

- Tìm một thương tổn tạng phủ trước các dấu hiệu:

+ Hệ thần kinh: nhức đầu dữ dội phát khởi mới đây, rối loạn chăm chú, thị lực giảm nhanh chóng, tai biến mạch máu não.

+ Hệ tim: suy thất trái, đau thắt tim.

+ Thận: chứng đa niệu - khát nhiều, mất nước.

- Soi đáy mắt: tìm xuất huyết võng mạc, tìm dịch rỉ, phù gai thị.

Điều trị

- Đợt cao huyết áp không triệu chứng hoặc có vài triệu chứng nhỏ không đáng kể(tiếng ù tai; cảm giác lảo đảo; tăng nhức đầu tầm thường…); cần nghỉ ngơi. Thường, không điều trị cấp cứu bằng bất cứ thuốc hạ huyết áp nào. Kiểm tra cách đang điều trị bệnh cao huyết áp của người bệnh.

- Cấp cứu cao huyết áp(định nghĩa ở phần đầu).

+ Nhập viện, khoa săn sóc tích cực, kiểm tra liên tục huyết áp.

+ Thuốc sử dụng: không mấy khác ở ta. Chỉ nhấn mạnh:

Không dùng loại đặt dưới lưỡi;

Ưu tiên dùng đường uống hơn đường tiêm;

Ngoài khoa chuyên môn, không bao giờ hạ huyết áp một cách máy móc trong cơn tai biến mạch máu cấp.

Sử dụng máy tự động đo huyết áp

Không bao giờ dựa trên số của máy mà tự mình thay đổi cách điều trị; thí dụ như uống thêm một liều thuốc hạ huyết áp chẳng hạn; rất có hại. Khi nhận thấy số huyết áp cao ghi trên máy, không có gì phải lo sợ “đứt mạch máu”; tốt nhất là nằm nghỉ, một lát sau, tự nó sẽ xuống. Người chuyên môn không dùng thuốc hạ huyết áp, mà khi cần, sẽ dùng thuốc lợi tiểu để đem bớt muối từ cơ thể ra ngoài theo đường tiểu. Tóm lại, thuốc hạ huyết áp tự mình uống thêm là có hại. Cần tái khám nơi đang điều trị.